I za\u0142o\u017cyli\u015bcie Meduz\u0119.<\/p>\n
Tak. Obawiali\u015bmy si\u0119, \u017ce nie jest to najlepszy moment na zak\u0142adanie nowej redakcji, zw\u0142aszcza poruszaj\u0105cej tematy polityczne i spo\u0142eczne \u2014 w ko\u0144cu trwa\u0142 konflikt rosyjsko-ukrai\u0144ski. Ale chcieli\u015bmy pozosta\u0107 w zawodzie i uczciwie relacjonowa\u0107 te wydarzenia. Wiedzieli\u015bmy jednak, \u017ce nie mo\u017cemy robi\u0107 tego z Rosji. Rozpocz\u0119li\u015bmy wi\u0119c dzia\u0142alno\u015b\u0107 za granic\u0105, w Rydze. Od samego pocz\u0105tku by\u0142o to medium na uchod\u017astwie. Wiele os\u00f3b podchodzi\u0142o do tej decyzji bardzo sceptycznie, przekonywa\u0142o, \u017ce jeszcze nie jest tak \u017ale, nic nam nie grozi. My byli\u015bmy jednak sceptyczni. Ju\u017c wtedy, w 2014 r., widzieli\u015bmy, w jakim kierunku zmierza Rosja.<\/p>\n
![\"Funkcjonariusze](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/sqok9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8zN2YwOGRiNThiNjY0MjRhMjBjYmMyZDk3NjNlNTQxYy5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
Funkcjonariusze policji zatrzymuj\u0105 kobiet\u0119 podczas wiecu poparcia dla rosyjskiego dziennikarza Meduzy Iwana Golunowa, 12 czerwca 2019 rAnadolu \/ Contributor \/ Getty Images<\/p>\n
Ostatnio znalaz\u0142em prezentacj\u0119 dla inwestor\u00f3w \u2014 nigdy nie uda\u0142o nam si\u0119 ich pozyska\u0107, ale prezentacj\u0119 mieli\u015bmy. Napisali\u015bmy w niej, \u017ce w pewnym momencie zostaniemy w Rosji zablokowani i ca\u0142kowicie wyrzuceni z kraju. \u017be mamy w planach stworzy\u0107 infrastruktur\u0119, kt\u00f3ra b\u0119dzie pozwala\u0142a omin\u0105\u0107 cenzur\u0119. Kilka lat p\u00f3\u017aniej dok\u0142adnie to si\u0119 sta\u0142o. Nadal relacjonujemy wydarzenia z Rosji, co zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cym prawem jest niezwykle ryzykowne dla naszych niezale\u017cnych reporter\u00f3w nadal pracuj\u0105cych w terenie.<\/p>\n
Czy dziennikarzy Meduzy spotka\u0142y jakie\u015b represje w zwi\u0105zku z ich prac\u0105?<\/p>\n
Wielokrotnie. W Rosji toczy si\u0119 obecnie oko\u0142o 150 spraw administracyjnych przeciwko dziennikarzom, kt\u00f3rzy naruszaj\u0105 prawo dotycz\u0105ce tzw. niepo\u017c\u0105danych organizacji. Ponad po\u0142owa z nich dotyczy pracownik\u00f3w Meduzy \u2014 reporter\u00f3w i autor\u00f3w, kt\u00f3rzy z nami wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105. Niekt\u00f3rzy zostali zatrzymani przez funkcjonariuszy FSB. Na szcz\u0119\u015bcie \u017caden z naszych dziennikarzy nie trafi\u0142 do wi\u0119zienia \u2014 tylko dlatego, \u017ce w 2014 r. bali\u015bmy si\u0119 represji ze strony w\u0142adz na tyle, \u017ce przenie\u015bli\u015bmy si\u0119 do \u0141otwy. Inaczej mog\u0142oby by\u0107 du\u017co powa\u017cniej.<\/p>\n
Jak z Iwanem Go\u0142unowem?<\/p>\n
Na przyk\u0142ad. By\u0142 on naszym dziennikarzem \u015bledczym, specjalizowa\u0142 si\u0119 w tematach dotycz\u0105cych korupcji i patologii zwi\u0105zanych z bran\u017c\u0105 dewelopersk\u0105 w Moskwie. Podpad\u0142 w\u0142adzom \u2014 w 2019 r. zosta\u0142 zatrzymany przez policj\u0119 pod zarzutem posiadania narkotyk\u00f3w. By\u0142a to oczywi\u015bcie prowokacja, zarzuty zosta\u0142y sfabrykowane. W kraju wybuch\u0142 ogromny skandal. Jego aresztowanie wywo\u0142a\u0142o fal\u0119 protest\u00f3w<\/a>, kt\u00f3re zmusi\u0142y do interwencji same w\u0142adze. Finalnie, pod presj\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa, Go\u0142unow zosta\u0142 zwolniony \u2014 by\u0142 to jeden z nielicznych przyk\u0142ad\u00f3w udanych kampanii solidarno\u015bciowych we wsp\u00f3\u0142czesnej historii Rosji.<\/p>\n Rosyjski dziennikarz \u015bledczy Iwan Go\u0142unow po opuszczeniu budynku Komitetu \u015aledczego w Moskwie, 11 czerwca 2019 r.AP\/Associated Press\/East News \/ East News<\/p>\n Takie sytuacje zdarzaj\u0105 si\u0119 jednak rzadko i \u2014 co wa\u017cne \u2014 dosz\u0142o do tego, zanim zostali\u015bmy uznani za zagranicznego agenta i organizacj\u0119 niepo\u017c\u0105dan\u0105. Teraz do podobnych protest\u00f3w by nie dosz\u0142o, ludzie si\u0119 boj\u0105. Opr\u00f3cz tego w\u0142adze pr\u00f3buj\u0105 na inne sposoby storpedowa\u0107 nasz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u2014 w zesz\u0142ym roku odnotowali\u015bmy najwi\u0119kszy cyberatak w ca\u0142ej historii Meduzy. Trwa\u0142 dwa dni, w tym czasie na nasze serwery wp\u0142yn\u0119\u0142o oko\u0142o 2 mld \u017c\u0105da\u0144 maj\u0105cych zak\u0142\u00f3ci\u0107 nasz system. By\u0142 to bardzo wyrafinowany i kosztowny atak na nasz\u0105 infrastruktur\u0119.<\/p>\n Wiele organizacji medialnych w Rosji po inwazji Kremla na Ukrain\u0119 przesta\u0142o zajmowa\u0107 si\u0119 polityk\u0105, by chroni\u0107 swoich pracownik\u00f3w przed represjami ze strony w\u0142adz. Rozwa\u017cali\u015bcie kiedy\u015b podobny krok?<\/p>\n Nie. Pierwszego dnia inwazji na Ukrain\u0119 odbyli\u015bmy kilka spotka\u0144 redakcyjnych, aby zaplanowa\u0107 nasz\u0105 prac\u0119, musieli\u015bmy zmieni\u0107 ca\u0142\u0105 struktur\u0119 \u2013 w dniu rozpocz\u0119cia pe\u0142nej agresji oko\u0142o 30\u201335 proc. naszych pracownik\u00f3w przebywa\u0142o w Rosji. Gdyby tam zostali, nara\u017ceni byliby na represje ze strony rosyjskich w\u0142adz, kt\u00f3re surowo zabroni\u0142y nazywania inwazji wojn\u0105. Stworzy\u0142y nawet przepisy pozwalaj\u0105ce penalizowa\u0107 takie dzia\u0142ania \u2013 tzw. ustaw\u0119 o dyskredytowaniu armii rosyjskiej i tworzeniu fa\u0142szywych informacji na jej temat. To g\u0142\u00f3wne narz\u0119dzia, kt\u00f3re wykorzystuje Kreml do \u015bcigania dziennikarzy i aktywist\u00f3w antywojennych, za ich pomoc\u0105 bardzo szybko niszczy ruch antywojenny w kraju.<\/p>\n My jednak postanowili\u015bmy pisa\u0107 wprost. Podczas jednego ze spotka\u0144 redakcyjnych odbyli\u015bmy dyskusj\u0119 na ten temat. By\u0142a bardzo kr\u00f3tka \u2014 wszyscy stwierdzili, \u017ce nie mo\u017cemy stosowa\u0107 si\u0119 do przepis\u00f3w w\u0142adz i podda\u0107 si\u0119 cenzurze wojskowej, niezale\u017cnie od tego, jakie konsekwencje to za sob\u0105 poci\u0105gnie. Nawet nie by\u0142o rozmowy o tym, by przesta\u0107 zajmowa\u0107 si\u0119 tym tematem. Wiedzieli\u015bmy, \u017ce musimy o tym pisa\u0107.<\/p>\n Piszecie o niej do\u015b\u0107 du\u017co. Jak wygl\u0105da wasza codzienna praca? Macie korespondent\u00f3w w Ukrainie?<\/p>\n W\u0142adze Ukrainy zakaza\u0142y wszystkim rosyjskim m\u0119\u017cczyznom, w tym dziennikarzom, wjazdu do kraju. Zakaz ten nie dotyczy\u0142 jednak kobiet. Niezale\u017cne organizacje medialne z Rosji skorzysta\u0142y z tej okazji i wys\u0142a\u0142y na miejsce reporterki. My zrobili\u015bmy to samo. Mieli\u015bmy dziennikark\u0119, kt\u00f3ra przed rozpocz\u0119ciem pe\u0142nej inwazji rosyjskiej planowa\u0142a pojecha\u0107 do Ukrainy i relacjonowa\u0107 \u017cycie w Kijowie \u2013 pisa\u0107 o tym, jakie s\u0105 tam nastroje, co ludzie my\u015bl\u0105 o mo\u017cliwo\u015bci wybuchu wojny. Wszystko by\u0142o ju\u017c przygotowane, zaplanowa\u0142a podr\u00f3\u017c i kupi\u0142a bilet. Mia\u0142a wyjecha\u0107 24 lutego 2022 r. Kiedy si\u0119 obudzi\u0142a, us\u0142ysza\u0142a, \u017ce jest to niemo\u017cliwe, niebo jest zamkni\u0119te.<\/p>\n Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n Ostatecznie pojecha\u0142a do Polski, a stamt\u0105d do Ukrainy. Relacjonowa\u0142a pierwsze miesi\u0105ce inwazji \u2013 pisa\u0142a o sytuacji w Kijowie i s\u0105siednich miastach oraz dokumentowa\u0142a zbrodnie rosyjskiej armii w Buczy.<\/a> Do tego nawi\u0105zali\u015bmy wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z wieloma freelancerami w terenie. Wkr\u00f3tce jednak sytuacja uleg\u0142a dramatycznemu pogorszeniu.<\/p>\n Dlaczego? <\/p>\n Obecnie w\u0142adze Ukrainy zasadniczo nie zezwalaj\u0105 na wjazd do kraju obywatelom Rosji, w tym dziennikarzom. Mo\u017cna sk\u0142ada\u0107 wnioski, ale w praktyce s\u0105 one prawie zawsze odrzucane. Dlatego polegamy na kolegach z innych kraj\u00f3w, kt\u00f3rzy przekazuj\u0105 nam informacje z Ukrainy. Chocia\u017c Meduza jest niezale\u017cna, dla Ukrai\u0144c\u00f3w jeste\u015bmy rosyjskim medium i mamy status zbli\u017cony do organizacji niepo\u017c\u0105danej w Rosji. Wsp\u00f3\u0142praca z Ukrai\u0144cami bywa trudna ze wzgl\u0119du na opini\u0119 publiczn\u0105, ale nadal utrzymujemy kontakty z politykami na r\u00f3\u017cnych szczeblach w\u0142adzy i silne wi\u0119zi z ukrai\u0144skimi dziennikarzami. Cz\u0119sto m\u00f3wimy, \u017ce w Rosji jeste\u015bmy niepo\u017c\u0105dani oficjalnie, a w Ukrainie \u2013 nieformalnie, chocia\u017c Kij\u00f3w jest dla nas znacznie bardziej otwarty ni\u017c Moskwa.<\/p>\n To ciekawe.<\/p>\n Tak, to dziwne. Oczywi\u015bcie lepiej rozumiemy Rosj\u0119 i mamy tam wi\u0119cej wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, ale je\u015bli chodzi o oficjalne kontakty, \u0142atwiej jest nam dzia\u0142a\u0107 w Ukrainie.<\/p>\n Co dla ciebie \u2013 redaktora naczelnego najwi\u0119kszej rosyjskiej niezale\u017cnej redakcji krytycznej wobec Kremla \u2013 jest najtrudniejsze w tej pracy? <\/p>\n Weryfikacja informacji. Ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 reporter\u00f3w pracuje poza siedzib\u0105 Meduzy, w terenie, ale pod przykrywk\u0105, bardzo dyskretnie. Ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa nie mog\u0105 komunikowa\u0107 si\u0119 z wieloma osobami w redakcji. Z tego powodu nie zawsze rozumiemy, co dzieje si\u0119 na pierwszej linii frontu \u2013 aby zweryfikowa\u0107 informacje, polegamy na sieci zaufanych freelancer\u00f3w pracuj\u0105cych dyskretnie w Rosji i w Ukrainie.<\/p>\n Ludzie przechodz\u0105 obok gigantycznej plastikowej dekoracji przedstawiaj\u0105cej radzieck\u0105 czerwon\u0105 gwiazd\u0119 z liter\u0105 „Z”, symbol rosyjskiej agresji na Ukrain\u0119, zainstalowanej przed ambasad\u0105 Stan\u00f3w Zjednoczonych, 8 stycznia 2024 r.Contributor \/ Contributor \/ Getty Images<\/p>\n Nie zgadzam si\u0119 jednak z argumentem, \u017ce z racji tego, \u017ce dzia\u0142amy poza Rosj\u0105, nie rozumiemy jej reali\u00f3w. Mam rodzin\u0119, bliskich i przyjaci\u00f3\u0142 w tym kraju. Utrzymuj\u0119 z nimi regularny kontakt i bardzo dobrze wiem, jak wygl\u0105da \u017cycie w Rosji i jakie s\u0105 tam nastroje. Kiedy w 2014 r. przenios\u0142em si\u0119 na \u0141otw\u0119, jednym z moich najwa\u017cniejszych cel\u00f3w by\u0142o, by by\u0107 na bie\u017c\u0105co z tym, co dzieje si\u0119 w tym kraju.<\/p>\n Wspomnia\u0142e\u015b o tym, \u017ce masz rodzin\u0119 w Rosji. Nie boisz si\u0119, \u017ce spotkaj\u0105 j\u0105 prze\u015bladowania ze strony Kremla za twoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107?<\/p>\n Oczywi\u015bcie, \u017ce si\u0119 boj\u0119, to moja najwi\u0119ksza obawa. Ale nie mog\u0119 nic z tym zrobi\u0107, bo oni nie chc\u0105 wyjecha\u0107 z Rosji. \u017byj\u0105 tam jednak pod presj\u0105. W ka\u017cdej chwili do ich drzwi mog\u0105 zapuka\u0107 funkcjonariusze FSB.<\/p>\n Roskomnadzor zablokowa\u0142 was w Rosji. Czy Rosjanie maj\u0105 dost\u0119p do waszych tre\u015bci?<\/p>\n Tak. Mamy aplikacj\u0119 mobiln\u0105, kt\u00f3ra pozwala omija\u0107 cenzur\u0119, dzia\u0142a tak, jakby zawiera\u0142a kilka narz\u0119dzi antyblokuj\u0105cych. Wystarczy pobra\u0107 j\u0105 na telefon i mo\u017cna korzysta\u0107 z niej bez \u017cadnych ogranicze\u0144. Co wa\u017cne, nie wymaga dost\u0119pu do VPN \u2014 to o tyle istotne, \u017ce Rosja jest bardzo skuteczna, je\u015bli chodzi o cenzur\u0119 w internecie. W\u0142adze wiedz\u0105, jak go przeszukiwa\u0107, jak filtrowa\u0107 ruch. W ostatnim czasie testuj\u0105 tzw. wy\u0142\u0105czenia mobilne \u2014 wy\u0142\u0105czaj\u0105 internet w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach kraju na kilka godzin.<\/a> S\u0105 miejsca, gdzie nie ma go ju\u017c od kilku miesi\u0119cy. My zapewniamy opcj\u0119, kt\u00f3ra pozwala omija\u0107 te dzia\u0142ania \u2014 nie wszyscy z niej jednak korzystaj\u0105.<\/p>\n Nie chc\u0105?<\/p>\n Boj\u0105 si\u0119. Mam przyk\u0142ad mojej mamy. Kiedy\u015b powiedzia\u0142a mi: „nie mam twojej aplikacji. Nie chc\u0119, \u017ceby ktokolwiek zobaczy\u0142 na ekranie mojego telefonu, \u017ce czytam Meduz\u0119”. Podobne podej\u015bcie ma wielu Rosjan.<\/p>\n Czy w takim razie, wobec ograniczonego dost\u0119pu do niezale\u017cnych medi\u00f3w, s\u0105 oni \u015bwiadomi tego, jak naprawd\u0119 wygl\u0105da wojna w Ukrainie? Czy s\u0105 przesi\u0105kni\u0119ci rosyjsk\u0105 propagand\u0105?<\/p>\n Trudno generalizowa\u0107. Na pewno nie jest tak, \u017ce Rosjanie nie s\u0105 \u015bwiadomi tego, co dzieje si\u0119 w Ukrainie. Praktycznie wszyscy rozumiej\u0105, \u017ce jest to prawdziwa wojna, w kt\u00f3rej gin\u0105 ludzie. Zasadniczo mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwie grupy. Jedna jest przeciwna agresji i uwa\u017ca j\u0105 za tragedi\u0119 narodow\u0105 obu kraj\u00f3w. Nie jest to niestety najwi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 rosyjskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, ale do\u015b\u0107 du\u017ca, my\u015bl\u0119, \u017ce m\u00f3wimy o kilkudziesi\u0119ciu procentach. S\u0105 to ludzie cichego oporu \u2014 nie wyra\u017caj\u0105 go g\u0142o\u015bno, bo si\u0119 boj\u0105. S\u0105 st\u0142amszeni i uciskani przez w\u0142adze. To bardzo przera\u017caj\u0105ce i przygn\u0119biaj\u0105ce.<\/p>\n Jest te\u017c jednak druga cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa \u2014 bierna. R\u00f3wnie\u017c uwa\u017ca, \u017ce wojna nie przynosi Rosji \u017cadnych korzy\u015bci, ale na r\u00f3\u017cne sposoby j\u0105 usprawiedliwia. A to tym, \u017ce dochody przemys\u0142u zbrojeniowego s\u0105 potrzebne gospodarce, a to tym, \u017ce „zak\u0142amany” Zach\u00f3d toczy wojn\u0119 z Rosj\u0105, wi\u0119c ta musi broni\u0107 swoich interes\u00f3w. Ta cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa jest niestety do\u015b\u0107 du\u017ca i im d\u0142u\u017cej trwa wojna, tym bardziej si\u0119 powi\u0119ksza.<\/p>\n Rosjanie ogl\u0105daj\u0105cy transmisj\u0119 przem\u00f3wienia W\u0142adimira Putina podczas 28. Mi\u0119dzynarodowego Forum Ekonomicznego w Sankt Petersburgu, 20 czerwca 2025 r.SOPA Images \/ Contributor \/ Getty Images<\/p>\n Og\u00f3lnie jednak Rosjanie s\u0105 bardzo przygn\u0119bieni. Ekonomi\u015bci przewiduj\u0105 ogromn\u0105 recesj\u0119<\/a> i kryzys gospodarczy w Rosji. Zobaczymy, czy te prognozy si\u0119 sprawdz\u0105. Nie s\u0105dz\u0119 jednak, by sytuacja gospodarcza mog\u0142a powa\u017cnie zmieni\u0107 podej\u015bcie rosyjskiego spo\u0142ecze\u0144stwa do wojny.<\/p>\n Sk\u0105d bierzecie pieni\u0105dze na swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107? <\/p>\n Na pocz\u0105tku byli\u015bmy normaln\u0105 organizacj\u0105 medialn\u0105, zarabiali\u015bmy na reklamach i dzi\u0119ki du\u017cej popularno\u015bci, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d m\u0142odych ludzi, odnosili\u015bmy spore sukcesy. Byli\u015bmy naprawd\u0119 blisko osi\u0105gni\u0119cia prawdziwej rentowno\u015bci, statusu wysoce dochodowej firmy.<\/p>\n W 2021 r., kiedy zostali\u015bmy uznani za zagranicznego agenta, w ci\u0105gu pi\u0119ciu dni roboczych stracili\u015bmy jednak wszystkich klient\u00f3w i reklamodawc\u00f3w. Tak jakby znikn\u0119li bez \u015bladu. Przedsi\u0119biorcy w Rosji nie chc\u0105 anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w polityk\u0119 ani reklamowa\u0107 si\u0119 w publikacjach, kt\u00f3re s\u0105 uwa\u017cane przez w\u0142adze za niepo\u017c\u0105dane, nawet je\u015bli s\u0105 bardzo popularne. Jest to dla nich zbyt ryzykowne \u2013 boj\u0105 si\u0119, \u017ce Kreml uzna, i\u017c finansuj\u0105 oficjalnych wrog\u00f3w pa\u0144stwa.<\/p>\n To powa\u017cnie ograniczy\u0142o nasze mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania. By\u0142 moment, kiedy zacz\u0119li\u015bmy my\u015ble\u0107, \u017ce b\u0119dziemy musieli zamkn\u0105\u0107 redakcj\u0119. Ale rozpocz\u0119li\u015bmy kampani\u0119 crowdfundingow\u0105, kt\u00f3ra okaza\u0142a si\u0119 niezwykle skuteczna. Wzi\u0119\u0142o w niej udzia\u0142 oko\u0142o 170 tys. os\u00f3b, kt\u00f3re przynajmniej raz przekaza\u0142y darowizn\u0119, a 33 tys. os\u00f3b zapisa\u0142o si\u0119 na comiesi\u0119czne wp\u0142aty. To by\u0142o niesamowite. Kampania trwa\u0142a nieca\u0142y rok. P\u00f3\u017aniej wybuch\u0142a wojna.<\/p>\n Co si\u0119 dla was zmieni\u0142o?<\/p>\n Postanowili\u015bmy przesta\u0107 przyjmowa\u0107 pieni\u0105dze z Rosji \u2014 nie chcieli\u015bmy ryzykowa\u0107 bezpiecze\u0144stwa naszych czytelnik\u00f3w. Do tego dosz\u0142y sankcje na\u0142o\u017cona na Moskw\u0119 \u2014 odci\u0119cie jej od systemu SWFT<\/a> sprawi\u0142o, \u017ce przelewanie pieni\u0119dzy z Rosji do Europy sta\u0142o si\u0119 praktycznie niemo\u017cliwe. Musieli\u015bmy zacz\u0105\u0107 od nowa. Rozpocz\u0119li\u015bmy kolejn\u0105 kampani\u0119 crowdfundingow\u0105, tym razem skupiaj\u0105c si\u0119 na obcokrajowcach i Rosjanach mieszkaj\u0105cych za granic\u0105. By\u0142a ona r\u00f3wnie udana \u2013 do 2025 r. \u015brodki zebrane w ten spos\u00f3b stanowi\u0142y ponad 50 procent naszego bud\u017cetu.<\/p>\n Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 naszego wsparcia pochodzi\u0142a od mi\u0119dzynarodowych organizacji, kt\u00f3re pomagaj\u0105 wolnym mediom na ca\u0142ym \u015bwiecie. A raczej pomaga\u0142y \u2013 dop\u00f3ki Donald Trump nie wprowadzi\u0142 ci\u0119\u0107 w USAID<\/a> (Agencji Stan\u00f3w Zjednoczonych ds. Rozwoju Mi\u0119dzynarodowego).<\/p>\n Dotkn\u0119\u0142o was to posuni\u0119cie?<\/p>\n Bardzo. Nie otrzymywali\u015bmy zbyt wielu \u015brodk\u00f3w finansowych od fundacji w Stanach Zjednoczonych, ale zmniejszenie wsparcia ze strony USAID spowodowa\u0142o za\u0142amanie ca\u0142ej infrastruktury. Organizacja ta zapewnia\u0142a nam bowiem nie tylko pieni\u0105dze, ale przede wszystkim narz\u0119dzia, kt\u00f3re s\u0105 absolutnie niezb\u0119dne do omini\u0119cia cenzury w Rosji. Obecnie oferuje dost\u0119p do tych narz\u0119dzi, ale musimy za to p\u0142aci\u0107 \u2013 i to sporo. Nie mo\u017cemy jednak z tego zrezygnowa\u0107, poniewa\u017c jest to kluczowy element naszej infrastruktury, kt\u00f3ry pozwala nam dotrze\u0107 do ludzi w Rosji. Musimy omija\u0107 cenzur\u0119, wi\u0119c p\u0142acimy. Ale cena jest wysoka.<\/p>\n Matrioszka „Smutna Twarz”, dzie\u0142o rosyjskiego artysty ulicznego Aleksieja Ilkajewa. Jedna z pami\u0105tek Iwana Ko\u0142pakowa, kt\u00f3re zabra\u0142 ze sob\u0105 z rodzinnego PermuMeduza<\/p>\n W tym roku musieli\u015bmy zwolni\u0107 15 proc. pracownik\u00f3w \u2013 ludzi na wygnaniu, kt\u00f3rzy rzucili wszystko i przenie\u015bli si\u0119 na \u0141otw\u0119, by pracowa\u0107 w niezale\u017cnych mediach. Musieli\u015bmy zdecydowa\u0107, kto jest wystarczaj\u0105co dobry, aby zosta\u0107, a kto musi odej\u015b\u0107. By\u0142o to bardzo trudne. Musieli\u015bmy te\u017c obni\u017cy\u0107 wynagrodzenia. Robili\u015bmy to ju\u017c wcze\u015bniej \u2013 to brutalne, ale tak wygl\u0105da bran\u017ca medialna. Obecna sytuacja jest jednak krytyczna. Je\u015bli nie uda nam si\u0119 przyci\u0105gn\u0105\u0107 nowych zwolennik\u00f3w, po prostu nie przetrwamy.<\/p>\n A co ze wsparciem od rosyjskiej opozycji? Michai\u0142 Chodorkowski i Borys Zimin ju\u017c w 2014 r. byli zainteresowani Meduz\u0105.<\/p>\n![\"Rosyjski](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/yWMk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy85YjEyZGVmY2RhODM2MTk5ZTJjNjQwMzczY2M1YjRhOS5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n![\"Ludzie](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/bHTk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9mMDJiMTAxMGM5MzhlZmRkYzk5ODJmNzc5MjRhN2YyYi5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n![\"Rosjanie](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/CFMk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy80ZTJhOTlkNDhmYjAwZDcyOTliN2I1YTJhZjkzMTY1Ny5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n![\"Matrioszka](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Ep2k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8zZTQ5MjgxMmFkMzk2Y2I4OTkyZjU5YjVhODFiMDQ1Ni5wbmeRlQLNA.jpeg\")
<\/p>\n