W\u0142adimir Putin wraz z Xi Jinpingiem rozmawiali o mo\u017cliwo\u015bciach przed\u0142u\u017cenia sobie \u017cycia za pomoc\u0105 osi\u0105gni\u0119\u0107 biotechnologii. <\/a>Jednym z w\u0105tk\u00f3w mia\u0142o by\u0107 drukowanie organ\u00f3w na drukarkach 3D. Obaj przyw\u00f3dcy wykazali nadmiern\u0105 wiar\u0119 w mo\u017cliwo\u015bci przeszczep\u00f3w. Xi mia\u0142 stwierdzi\u0107, \u017ce narz\u0105dy mo\u017cna przeszczepia\u0107 w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Teoretycznie taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnieje. Gorzej z praktyk\u0105.<\/p>\nDalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n
Kim jest Bryan Johnson? <\/p>\n
Ile kosztuje program odm\u0142adzania Johnsona? <\/p>\n
Ile lekarzy monitoruje zdrowie Johnsona? <\/p>\n
Jakie zmiany w medycynie zauwa\u017cy\u0142 prof. Andrzej Szczeklik? <\/p>\n
\u2014 Bior\u0105c pod uwag\u0119 ogromny rozw\u00f3j nauk biologicznych i technicznych, ludzie s\u0105 sk\u0142onni ulega\u0107 pewnej iluzji dynamicznego rozwoju nauki. Tak jak kiedy\u015b wierzyli, \u017ce rewolucja przemys\u0142owa rozwi\u0105\u017ce dzi\u0119ki technologii wi\u0119kszo\u015b\u0107 problem\u00f3w, w\u0142\u0105cznie z klimatycznymi. Na prze\u0142omie XIX i XX w. wieszczono przecie\u017c, \u017ce sterowanie pogod\u0105 to kwestia najwy\u017cej kilkudziesi\u0119ciu lat. Podobnie dzi\u015b izraelski historyk prof. Yuval Noah Harari m\u00f3wi o d\u0142ugowieczno\u015bci. Jednym z powod\u00f3w takiego my\u015blenia jest wiara w mo\u017cliwo\u015bci ludzkiego umys\u0142u, kt\u00f3ra ma uzasadnienie w rozwoju nauk, ale wiara ta r\u00f3wnocze\u015bnie \u00f3w rozw\u00f3j przesadnie ekstrapoluje. Dzi\u0119ki takim wizjom pojawiaj\u0105 si\u0119 proste rozwi\u0105zania powa\u017cnych i z\u0142o\u017conych problem\u00f3w \u2014 wyja\u015bnia prof. Piotr Ole\u015b, psycholog osobowo\u015bci i wyk\u0142adowca Uniwersytetu SWPS.<\/p>\n
Transplantologia dostarcza nam bardzo konkretnych liczb. Rejestry medyczne prowadzone przez takie organizacje jak United Network for Organ Sharing czy European Liver Transplant Registry pozwalaj\u0105 okre\u015bli\u0107 z dok\u0142adno\u015bci\u0105 do roku, jak d\u0142ugo funkcjonuje konkretny narz\u0105d po przeszczepie. „Termin przydatno\u015bci” serca mija po ok. 12-13 latach, p\u0142uc po siedmiu, w\u0105troba potrafi wytrzyma\u0107 20 lat, podobnie jak nerki. Kolejn\u0105 barier\u0105 jest przeszczepienie m\u00f3zgu, kt\u00f3re z wielu wzgl\u0119d\u00f3w nie jest mo\u017cliwe. Po pierwsze, nie da si\u0119 zamieni\u0107 m\u00f3zg\u00f3w bez utraty „ja”. Kiedy z m\u00f3zgiem stanie si\u0119 co\u015b, co wp\u0142ynie na umys\u0142, ju\u017c tak zostaje. Po drugie, technicznie m\u00f3zgu nie da si\u0119 obecnie wyj\u0105\u0107 z czaszki i przeszczepi\u0107.<\/p>\n
M\u00f3zg w s\u0142oiku<\/p>\n
W ksi\u0105\u017cce „Nie\u015bmiertelno\u015b\u0107. Prometejski sen medycyny” prof. Andrzej Szczeklik, wybitny kardiolog i humanista, wspomina, jak wiele zmian w medycynie uda\u0142o mu si\u0119 zaobserwowa\u0107 podczas kariery zawodowej. Szczeklik opisuje, jak niekt\u00f3re choroby znikn\u0119\u0142y i jak zmieni\u0142a si\u0119 aparatura. Ta dynamika nauk biologicznych nap\u0119dza za\u015b wiar\u0119 w to, \u017ce cz\u0142owiek pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej stanie si\u0119 nie\u015bmiertelny. Putin i Xi nabrali si\u0119 w\u0142a\u015bnie na to przekonanie.<\/p>\n
Harari, kt\u00f3ry w swoich ksi\u0105\u017ckach \u0142\u0105czy perspektywy nauk biologicznych, spo\u0142ecznych i humanistycznych, zapowiada, \u017ce w nadchodz\u0105cych dziesi\u0119cioleciach ludzko\u015b\u0107 poradzi sobie z problemem starzenia si\u0119, chor\u00f3b genetycznych, a by\u0107 mo\u017ce nawet \u015bmierci. Nauka ma bowiem ju\u017c niebawem zaproponowa\u0107 odwracanie proces\u00f3w metabolicznych. Za jaki\u015b czas b\u0119dziemy wi\u0119c mogli zam\u00f3wi\u0107 kuracj\u0119 odm\u0142adzaj\u0105c\u0105 o 10 czy nawet 25 lat. Zapewne na pocz\u0105tku b\u0119dzie to szalenie drogie, ale teoretycznie dost\u0119pne dla wszystkich.<\/p>\n
Autor „Homo deus” twierdzi te\u017c, \u017ce je\u015bli uda nam si\u0119 przed\u0142u\u017cy\u0107 \u017cycie np. do 300 lat, zniknie problem poszukiwania sensu \u017cycia. Dzi\u015b \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce \u017cycie ma ograniczon\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107, silnie oddzia\u0142uje na potrzeb\u0119 uzasadnienia swojego istnienia. W „Homo deus” has\u0142o nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 pojawia si\u0119 ponad 30 razy.<\/p>\n
\u2014 Wizje nie\u015bmiertelno\u015bci czy poszukiwanie sposobu na zatrzymanie starzenia mog\u0105 by\u0107 kolejn\u0105 ods\u0142on\u0105 radzenia sobie z l\u0119kiem przed umieraniem. Nie chodzi bowiem o sam fakt \u015bmierci, ale procesy, kt\u00f3re do tego nieistnienia prowadz\u0105. Z wiekiem organizm coraz s\u0142abiej funkcjonuje, a rosn\u0105ca liczba problem\u00f3w zdrowotnych sprawia, \u017ce rado\u015b\u0107 z \u017cycia jest mniejsza. Ludziom starszym trudniej przez to odnale\u017a\u0107 si\u0119 w \u015bwiecie. Maj\u0105 wra\u017cenie, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 si\u0119 zmieni\u0142a i oddali\u0142a od tego, co by\u0142o dla nich wa\u017cne. Chodzi wi\u0119c w du\u017cym stopniu o proces, kiedy cz\u0142owiek traci w jaki\u015b spos\u00f3b poczucie godno\u015bci i zmaga si\u0119 z kolejnymi dolegliwo\u015bciami. Dlatego wizja odwr\u00f3cenia proces\u00f3w biologicznych jest tak kusz\u0105ca \u2014 t\u0142umaczy prof. Ole\u015b.<\/p>\n
Obsesj\u0105 nie\u015bmiertelno\u015bci ow\u0142adni\u0119ci s\u0105 transhumani\u015bci \u2014 dotarli oni do irracjonalnej ju\u017c wiary w mo\u017cliwo\u015bci nauki i wieszcz\u0105, \u017ce rozw\u00f3j technologii zapewni ludzko\u015bci nie\u015bmiertelno\u015b\u0107. Klasycznym dzi\u015b przyk\u0142adem takiej wiary jest projekt Soul Catcher z 1996 r. Badacz Chris Winter og\u0142osi\u0142 na konferencji prasowej, \u017ce do 2025 r. pojemno\u015b\u0107 mikrouk\u0142ad\u00f3w komputerowych wzro\u015bnie do 10 terabajt\u00f3w. Taka pojemno\u015b\u0107 mia\u0142a pozwoli\u0107 pomie\u015bci\u0107 wszystkie informacje, jakie cz\u0142owiek gromadzi za pomoc\u0105 swoich zmys\u0142\u00f3w. Nie by\u0142y to jedynie mrzonki szalonego naukowca. Winter i jego zesp\u00f3\u0142 pracowali dla British Telecom. W wizji naukowc\u00f3w Soul Catcher mia\u0142 by\u0107 czipem wszczepianym tu\u017c za okiem. Zbli\u017ca si\u0119 koniec 2025 r., a o projekcie od ponad dekady jest cicho. Niech ciekawostk\u0105 b\u0119dzie, \u017ce jedn\u0105 z ostatnich redakcji, kt\u00f3ra o nim wspomina\u0142a, by\u0142 „Przegl\u0105d” w 2012 r.<\/p>\n
Nie mo\u017cna przej\u015b\u0107 oboj\u0119tnie nad faktem, \u017ce w 2013 r. Google utworzy\u0142o sp\u00f3\u0142k\u0119 Calico, kt\u00f3rej misj\u0119 okre\u015blono jako „rozwi\u0105zanie problemu \u015bmierci”. Na czele projektu stan\u0105\u0142 wynalazca Ray Kurzweil, kt\u00f3ry obok gerontologa Aubreya de Greya jest jednym z g\u0142osicieli teorii, \u017ce dzi\u015b sztandarowy projekt nauki to pokonanie \u015bmierci. Bill Maris, inny zapaleniec szukaj\u0105cy sposobu na nie\u015bmiertelno\u015b\u0107, r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 zatrudniony w Google. W 2015 r. mia\u0142 powiedzie\u0107: „Je\u015bli pytacie mnie dzisiaj, czy to mo\u017cliwe, by do\u017cy\u0107 500 lat, odpowied\u017a brzmi: tak”. Fundusz Google Venture, na czele kt\u00f3rego stan\u0105\u0142 Maris, inwestuje 36 proc. swoich \u015brodk\u00f3w w start-upy zajmuj\u0105ce si\u0119 biotechnologi\u0105.<\/p>\n
Wiara w to, \u017ce technologia pozwoli nam kiedy\u015b wiecznie \u017cy\u0107, np. w pami\u0119ci komputerowej, wywodzi si\u0119 z dawnych koncepcji oddzielenia duszy od cia\u0142a. Ju\u017c Empedokles wierzy\u0142 w mo\u017cliwo\u015b\u0107 uwolnienia duszy z cia\u0142a, a jego idee rozwin\u0105\u0142 p\u00f3\u017aniej Kartezjusz, kt\u00f3ry dzieli\u0142 rzeczywisto\u015b\u0107 na \u015bwiat fizyczny (res extensa) i my\u015bl\u0105cy (res cogitans). To dualistyczne spojrzenie wci\u0105\u017c wp\u0142ywa na nasze postrzeganie technologii i \u017cycia.<\/p>\n
W miejskich legendach wspomniany Walt Disney mia\u0142 zosta\u0107 zdekapitowany, a jego g\u0142owa zamro\u017cona, do czasu a\u017c kto\u015b wymy\u015bli lek na raka i oczywi\u015bcie mo\u017cliwo\u015b\u0107 doczepienia g\u0142owy Disneya do jakiego\u015b cia\u0142a. Wizj\u0119 t\u0119 wielokrotnie wy\u015bmiewa\u0142 Matt Groening w animowanym serialu „Futurama”. Tam g\u0142owy w s\u0142oiku pojawiaj\u0105 si\u0119 wielokrotnie jako \u017cywe eksponaty w muzeum i mo\u017cna z nimi porozmawia\u0107. Na jednej z muzealnych p\u00f3\u0142ek, mi\u0119dzy zespo\u0142em Beastie Boys, Richardem Nixonem i oczywi\u015bcie Waltem Disneyem, pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c sam Groening.<\/p>\n
Wy\u015bmiewana wizja sta\u0142a si\u0119 jednak ogromnym biznesem. Krionika ma si\u0119 dobrze, chocia\u017c jest zagadk\u0105. Istniej\u0105 firmy, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 przechowywaniem cia\u0142 zmar\u0142ych w ciek\u0142ym azocie. Pacjenci, jak m\u00f3wi\u0105 o nich specjali\u015bci od krioniki, s\u0105 przechowywani w temperaturze minus 196 st. C. W tej temperaturze zatrzymuj\u0105 si\u0119 wszystkie procesy biologiczne. W 2021 r. firma Alcor (za\u0142o\u017cona w 1972 r.) przechowywa\u0142a w ciek\u0142ym azocie szcz\u0105tki 180 os\u00f3b. Na zamro\u017cenie po \u015bmieci zapisanych jest kolejnych 1338 ludzi.<\/p>\n
Najciekawsze jest to, \u017ce z tych szcz\u0105tk\u00f3w 180 os\u00f3b ponad po\u0142ow\u0119 stanowi\u0105 same g\u0142owy. By\u0107 mo\u017ce podyktowane jest to cen\u0105. Krionauci przechowywani s\u0105 w sze\u015bcioosobowych komorach. Cena to ok. 150 tys. dol. za taki pokoik lub ok. 50 tys. dol., je\u015bli zdecydujemy si\u0119 odda\u0107 Alcorowi pod opiek\u0119 sam\u0105 g\u0142ow\u0119 do tzw. neuroprezerwacji.<\/p>\n
Alcor nie jedyn\u0105 tak\u0105 firm\u0105 na \u015bwiecie. W Eurazji dzia\u0142a za\u0142o\u017cona w 2005 r. KrioRus. W USA znajdziemy jeszcze korporacj\u0119 non profit Cryonics Institute, w kt\u00f3rej tzw. wieczyste utrzymanie zosta\u0142o wycenione na 28 tys. dol. Ch\u0119tnych nie brakuje, chocia\u017c nikogo jeszcze nie rozmro\u017cono, wi\u0119c nie wiadomo, jakie jest to \u017cycie po zamra\u017carce.<\/p>\n
Znowu mie\u0107 18 lat<\/p>\n
A mo\u017ce nasze pragnienie nie\u015bmiertelno\u015bci bierze si\u0119 z wi\u0119kszego strachu przed \u015bmierci\u0105? Na to pytanie odpowiedzia\u0142 poniek\u0105d na \u0142amach „Przegl\u0105du” prof. Wojciech Burszta: „Kiedy\u015b \u015bmier\u0107 mia\u0142a wymiar spo\u0142eczny, dzia\u0142a si\u0119 na oczach ludzi i by\u0142a naturalnym elementem ca\u0142ego ci\u0105gu obrz\u0119d\u00f3w przej\u015bcia, kt\u00f3ry zaczyna\u0142 si\u0119 od narodzin, potem nast\u0119powa\u0142y inicjacja, \u015blub i wreszcie \u015bmier\u0107 jako logiczne zwie\u0144czenie \u017cyciowego cyklu. Trzeba by\u0142o wy\u0142\u0105czy\u0107 cz\u0142owieka ze spo\u0142eczno\u015bci \u017cywych, zapewni\u0107 mu mo\u017cliwo\u015bci egzystencji w \u015bwiecie pozaludzkim”.<\/p>\n
Pragnienie nie\u015bmiertelno\u015bci w spos\u00f3b naturalny wi\u0105\u017ce si\u0119 z wizj\u0105 m\u0142odo\u015bci i si\u0142y. Nikt nie chce prze\u017cy\u0107 wieczno\u015bci jako 80-latek. D\u0142ugowieczno\u015b\u0107 sama w sobie mo\u017ce by\u0107 pu\u0142apk\u0105, przed kt\u00f3r\u0105 przestrzega grecki mit o Titonosie. M\u0119\u017cczyzna poprosi\u0142 bog\u00f3w o wieczne \u017cycie. Ale jak to bywa z greckimi bogami, ich decyzje s\u0105 przewrotne i z\u0142o\u015bliwe. Titonos dosta\u0142, czego chcia\u0142. Zapomnia\u0142 jednak poprosi\u0107, \u017ceby w zestawie z nie\u015bmiertelno\u015bci\u0105 bogowie dali mu wieczn\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107. Dlatego jego cia\u0142o nieustanie si\u0119 starza\u0142o. Przez wieczno\u015b\u0107\u2026<\/p>\n
Dzi\u015b wizja odwr\u00f3cenia procesu starzenia kusi r\u00f3wnie\u017c z powod\u00f3w psychologicznych. Czy jest na \u015bwiecie osoba, kt\u00f3ra cho\u0107 raz nie pomy\u015bla\u0142a, \u017ce mog\u0142a zrobi\u0107 lub powiedzie\u0107 co\u015b inaczej? Wiele os\u00f3b chcia\u0142oby po raz drugi prze\u017cy\u0107 m\u0142odo\u015b\u0107, korzystaj\u0105c z wiedzy nabytej w trakcie \u017cycia.<\/p>\n
\u2014 Wizja odwr\u00f3cenia procesu starzenia daje nadziej\u0119 na bycie drugi raz m\u0142odym. Wiele os\u00f3b uwa\u017ca, \u017ce gdyby cofn\u0119\u0142y si\u0119 do wieku adolescencji, zarazem dysponuj\u0105c m\u0105dro\u015bci\u0105 i do\u015bwiadczeniem \u017cyciowym, kt\u00f3re maj\u0105 obecnie, nie pope\u0142niliby drugi raz tych samych b\u0142\u0119d\u00f3w. To wizja tego, \u017ce \u017cycie jest poprawialne. M\u00f3wimy jednak o iluzji. Cz\u0142owiek jest tak skonstruowany, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w albo pope\u0142nia te same b\u0142\u0119dy co zawsze, albo wraca do utartych schemat\u00f3w swoich dzia\u0142a\u0144. Je\u015bli chcemy zrobi\u0107 co\u015b inaczej ni\u017c zwykle, mo\u017cemy pope\u0142ni\u0107 cz\u0119sto b\u0142\u0119dy gorsze od poprzednich. Dobrym przyk\u0142adem jest wychowywanie dzieci. Pierwsze wychowuje si\u0119 np. w spos\u00f3b nazbyt restrykcyjny, a nast\u0119pnie, je\u015bli uznamy to za b\u0142\u0105d, kolejne wychowujemy nazbyt liberalnie lub odwrotnie. W gruncie rzeczy nies\u0142ychanie trudno jest tak korzysta\u0107 z do\u015bwiadczenia \u017cyciowego, \u017ceby to dawa\u0142o now\u0105 i wy\u017csz\u0105 jako\u015b\u0107. Maj\u0105c za\u015b takie zasoby, mogliby\u015bmy co najwy\u017cej prze\u017cy\u0107 np. swoj\u0105 doros\u0142o\u015b\u0107 inaczej, ale niekoniecznie lepiej \u2014 zaznacza prof. Piotr Ole\u015b.<\/p>\n
Wieczna m\u0142odo\u015b\u0107 nie dla biedak\u00f3w<\/p>\n
Je\u015bli wierzy\u0107 mediom, dzi\u015b najbli\u017cej cofni\u0119cia zegara biologicznego jest ameryka\u0144ski potentat w bran\u017cy biotechnologicznej Bryan Johnson. Ten 48-letni milioner og\u0142osi\u0142 dwa lata temu, \u017ce b\u0119dzie d\u0105\u017cy\u0142 do tego, aby zn\u00f3w mie\u0107 cia\u0142o 18-latka. Koszt realizacji programu wynosi 2 mln dol. rocznie. Johnson ma do dyspozycji 30 lekarzy i ekspert\u00f3w zdrowotnych monitoruj\u0105cych jego funkcje \u017cyciowe. Milioner codziennie musi si\u0119 trzyma\u0107 sprecyzowanej rutyny. Rygor dotyczy ka\u017cdego aspektu jego \u017cycia.<\/p>\n
W ci\u0105gu doby nie mo\u017ce spo\u017cy\u0107 wi\u0119cej ni\u017c 1977 kalorii, ostatni posi\u0142ek zjada o 11 rano, wstaje o 4.30. Bierze dziesi\u0105tki suplement\u00f3w i robi konkretn\u0105 ilo\u015b\u0107 \u0107wicze\u0144 w domowej si\u0142owni. W celu dopracowania programu Johnson stale monitoruje swoje parametry \u017cyciowe. Ka\u017cdego miesi\u0105ca przechodzi te\u017c wiele bada\u0144 medycznych. A to tylko wierzcho\u0142ek g\u00f3ry lodowej zdrowotnych obostrze\u0144. Lekarze przekonuj\u0105, \u017ce Johnson ju\u017c obni\u017cy\u0142 sw\u00f3j og\u00f3lny wiek biologiczny o co najmniej pi\u0119\u0107 lat. O milionerze powsta\u0142 film „Don\u2019t Die. O cz\u0142owieku, kt\u00f3ry postanowi\u0142 \u017cy\u0107 wiecznie”.<\/p>\n
![\"Bryan](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Kswk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8xZTQ0ZTllODE5YzM0ODRhMDUyYzYxZWZmYTcwNTY4Ny5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\n
Bryan JohnsonNITIN SONAWANE \/ The Times of India \/ AFP<\/p>\n
Ca\u0142y ten performance mo\u017cna by\u0142oby traktowa\u0107 jako pr\u00f3b\u0119 wniesienia jakiej\u015b warto\u015bci dla og\u00f3\u0142u. Do drzwi biohakera zapuka\u0142 jednak serwis Business Insider i sp\u0119dzi\u0142 z nim dzie\u0144. W pewnym momencie bardzo widoczne staje si\u0119 to, \u017ce ca\u0142a akcja wygl\u0105da jak rozci\u0105gni\u0119ta w czasie reklama produkt\u00f3w Johnsona kryj\u0105cych si\u0119 pod nazw\u0105 Blueprint.<\/p>\n
„Wiele os\u00f3b postrzega moje przedsi\u0119wzi\u0119cie jako dzia\u0142ania szalonego bogacza robi\u0105cego dziwne rzeczy. Tak naprawd\u0119 to, co robimy, jest bardzo praktyczne. Chcia\u0142em sta\u0107 si\u0119 najzdrowsz\u0105 osob\u0105 na Ziemi. Nie mog\u0142em tego zrobi\u0107, dop\u00f3ki nie zacz\u0105\u0142em testowa\u0107 wszystkich moich produkt\u00f3w spo\u017cywczych. Dzisiaj przetestujemy 10 czekolad z supermarketu i okre\u015blimy, jak dobre lub z\u0142e s\u0105 dla was”, m\u00f3wi Johnson Business Insiderowi.<\/p>\n
Potem okazuje si\u0119, \u017ce te najlepsze produkty ju\u017c trafi\u0142y do niebieskich pude\u0142ek Blueprint. Dostajemy wi\u0119c jasny komunikat, \u017ce „najzdrowszy cz\u0142owiek na \u015bwiecie” wszystko sprawdzi\u0142 i daje nam mo\u017cliwo\u015b\u0107 jedzenia dok\u0142adnie tych samych produkt\u00f3w, z kt\u00f3rych sam korzysta. Redakcja BI wskazuje np., \u017ce oliwa z oliwek sprzedawana przez Johnsona kosztuje trzy razy wi\u0119cej ni\u017c podobne produkty w sklepie spo\u017cywczym. Ca\u0142a otoczka z przetaczaniem krwi od syna i zamieszczaniem kontrowersyjnych metod terapii na platformach spo\u0142eczno\u015bciowych to show maj\u0105cy by\u0107 d\u017awigni\u0105 sprzeda\u017cow\u0105 na miar\u0119 naszych czas\u00f3w. Johnson ma obecnie 2 mln obserwuj\u0105cych na Instagramie.<\/p>\n
![](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/iodk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8xMGYzZWVkZjVkMWJiZDI5YjYwMmMzNGE5MDNhYTY2OC5qcGeSlQMAA.jpeg\")
<\/p>\n
Tygodnik Przegl\u0105d<\/p>\n
Trudne umieranie<\/p>\n
Ikigai to japo\u0144ska koncepcja, kt\u00f3ra oznacza „pow\u00f3d do \u017cycia”. Chodzi o to, aby \u017cycie by\u0142o szcz\u0119\u015bliwe i pe\u0142ne sensu. Rz\u0105dzi tym 10 prostych zasad: nie spiesz si\u0119, jedz dobrze, jedz mniej, ruszaj si\u0119, nie spiesz si\u0119 na emerytur\u0119, znajd\u017a czas dla przyjaci\u00f3\u0142, wychod\u017a z domu, \u017cyj tu i teraz, u\u015bmiechaj si\u0119 wi\u0119cej oraz znajd\u017a w\u0142asne ikigai. Mo\u017ce brzmie\u0107 jak z poradnika dobrego \u017cycia do kupienia w kiosku. Co\u015b w tym jednak musi by\u0107, skoro mieszka\u0144cy Okinawy \u017cyj\u0105 najd\u0142u\u017cej na \u015bwiecie. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce ikigai to kr\u00f3lestwo drobnych rzeczy. Nie ma w tej koncepcji pogoni za d\u0142ugowieczno\u015bci\u0105. Pytanie, czy we wsp\u00f3\u0142czesnym wielkomiejskim \u015bwiecie, np. w Tokio, ikigai mo\u017cna praktykowa\u0107 tak samo jak na japo\u0144skiej prowincji.<\/p>\n
Atul Gawande, ameryka\u0144ski chirurg i specjalista w zakresie zdrowia publicznego, pisze w ksi\u0105\u017cce „\u015amiertelni. Wyzwania medycyny u schy\u0142ku \u017cycia”, \u017ce nawet podczas studi\u00f3w medycznych nie uczy si\u0119 przysz\u0142ych lekarzy, jak umiera cz\u0142owiek: „Zar\u00f3wno my, studenci, jak i profesorowie uwa\u017cali\u015bmy, \u017ce celem kszta\u0142cenia medycznego jest nauczenie, jak ratowa\u0107 \u017cycie, a nie jak opiekowa\u0107 si\u0119 chorymi a\u017c do ich \u015bmierci”. Autor pokazuje, \u017ce medycyna od lat mierzy si\u0119 z nieuleczalno\u015bci\u0105 \u015bmierci. To si\u0119 \u0142\u0105czy z jej kulturowym traktowaniem jako anomalii, a nie elementu \u017cycia. \u015amier\u0107 wyrzucona poza nawias \u017cycia jawi si\u0119 jako zagro\u017cenie.<\/p>\n
Warto jednak przypomina\u0107 sobie, \u017ce jest inaczej. Matthijs van Boxel w „Encyklopedii g\u0142upoty” przypomina przewrotnie, \u017ce od pierwszego dnia \u017cycia cz\u0142owiek pakuje swoj\u0105 g\u0142ow\u0119 wprost w paszcz\u0119 lwa: „Cz\u0142owiek jest jedynym gatunkiem w chwili narodzin tak g\u0142upim, \u017ce wrzaskiem \u015bci\u0105ga na siebie uwag\u0119 dzikich zwierz\u0105t. Po drugie, przychodzi na \u015bwiat sinofioletowy i nie mo\u017ce przybra\u0107 barw ochronnych, by ukry\u0107 si\u0119 w krzakach. Ponadto jest jednym z niewielu ssak\u00f3w, kt\u00f3re z chwil\u0105 narodzin nie potrafi\u0105 chodzi\u0107”.<\/p>\n
\u2014 W ksi\u0105\u017cce Hala Herschfielda „Twoje przysz\u0142e ja. Ju\u017c dzi\u015b uczy\u0144 swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 lepsz\u0105” przedstawiono badania, kt\u00f3re pokazuj\u0105, co motywuje ludzi do zmiany post\u0119powania. Na przyk\u0142ad pytanie respondent\u00f3w, co b\u0119d\u0105 robili, kim b\u0119d\u0105 za 10-20 lat. Okazuje si\u0119, \u017ce s\u0105 wtedy bardziej sk\u0142onni np. inwestowa\u0107 w fundusze emerytalne, ni\u017c kiedy tego pytania im si\u0119 nie postawi. Badani podejmuj\u0105 decyzje, kt\u00f3re maj\u0105 bardziej opieku\u0144czy charakter w stosunku do swojej przysz\u0142o\u015bci. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich ostro\u017cniej prowadzi samoch\u00f3d po samym tylko zmierzeniu si\u0119 z takim pytaniem. Kontakt mentalny z naszym wyobra\u017ceniem o sobie w przysz\u0142o\u015bci mo\u017ce mie\u0107 wp\u0142yw na nasze zachowanie tu i teraz. My\u015bl\u0119, \u017ce zamiast robi\u0107 fiko\u0142ki intelektualne wok\u00f3\u0142 przed\u0142u\u017cania \u017cycia, powinni\u015bmy sprzyja\u0107 wi\u0119kszej refleksji. Chocia\u017cby ta ryzykowna jazda samochodem, aby nie sp\u00f3\u017ani\u0107 si\u0119 na zebranie, kt\u00f3rego sens za dwa tygodnie zostanie wymazany z pami\u0119ci \u2014 stwierdza prof. Piotr Ole\u015b.<\/p>\n
Zdaje si\u0119, \u017ce rzeczywi\u015bcie warto zacz\u0105\u0107 \u017cy\u0107 tu i teraz, zamiast martwi\u0107 si\u0119, czy w przysz\u0142o\u015bci zyskamy nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 jako m\u00f3zg w s\u0142oiku rodem z eksperymentu my\u015blowego Hilarego Putnama.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mo\u017cna \u015bmia\u0142o za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce pragnienie nie\u015bmiertelno\u015bci bierze si\u0119 z naszej niezgody na d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia (kt\u00f3re uwa\u017camy za zbyt…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":81681,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,48,120,25,4282,46,4887,40,41,47,511,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-81680","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-nat_styl","16":"tag-nauka","17":"tag-news","18":"tag-niesmiertelnosc","19":"tag-omp","20":"tag-perso_tst1","21":"tag-polish","22":"tag-polski","23":"tag-screening_general","24":"tag-smierc","25":"tag-swiat","26":"tag-top-stories","27":"tag-topstories","28":"tag-wiadomosci","29":"tag-world","30":"tag-world-news","31":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115483764736813075","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81680","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=81680"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81680\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/81681"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=81680"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=81680"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=81680"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"Walt](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/6Wlk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy83YjUxZjk5NWZmMjg1MWM4NzVlY2U0MGRkMTBlNDQ3MS5qcGeRlQLNA.jpeg\")
<\/p>\n