{"id":830829,"date":"2026-11-20T06:31:11","date_gmt":"2026-11-20T06:31:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/830829\/"},"modified":"2026-11-20T06:31:11","modified_gmt":"2026-11-20T06:31:11","slug":"polski-atom-kuriozalna-umowa-z-usa-skubia-nas-z-kazdego-dolara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/830829\/","title":{"rendered":"Polski atom. Kuriozalna umowa z USA. &#8222;Skubi\u0105 nas z ka\u017cdego dolara&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>\n        Zatrzymania sk\u0142oni\u0142y Gierszewskiego, dziennikarza Radia Zet, do przyjrzenia si\u0119 temu, co dzieje si\u0119 na styku relacji Polski z ameryka\u0144skimi inwestorami. \u2014 Wniosek jest taki, \u017ce p\u0142acimy tak s\u0142ono za sen o w\u0142asnym atomie, \u017ce ja nie wiem, co z tym zrobi\u0107. Amerykanie ka\u017c\u0105 nam p\u0142aci\u0107 za wszystko. Maj\u0105 zbudowa\u0107 elektrowni\u0119 atomow\u0105, a my im p\u0142acimy za wynaj\u0119cie ich biura, za wynaj\u0119cie ka\u017cdej sprz\u0105taczki. P\u0142acimy im za wszystko, po o\u0142\u00f3wki dos\u0142ownie \u2014 m\u00f3wi Gierszewski.\n    <\/p>\n<p>\n        Amerykanie wystawiaj\u0105 faktury, za kt\u00f3re p\u0142aci polska sp\u00f3\u0142ka rz\u0105dowa Polskie Elektrownie J\u0105drowe (PEJ).\n    <\/p>\n<p>\n        \u2014 Dlaczego tak jest? \u2014 pyta go Dominika D\u0142ugosz z &#8222;Newsweeka&#8221;.\n    <\/p>\n<p>\n        Ot\u00f3\u017c te kwestie reguluje tzw. umowa pomostowa, bo g\u0142\u00f3wnej umowy na budow\u0119 elektrowni jeszcze nie ma. Ta umowa zosta\u0142a w kwietniu 2025 r. \u2014 Amerykanie przynie\u015bli projekt tej umowy i my\u015bmy j\u0105 po prostu wzi\u0119li jeden do jednego \u2014 t\u0142umaczy Gierszewski.\n    <\/p>\n<p>        10 proc. prowizji do ka\u017cdej faktury<\/p>\n<p>\n        Dziennikarzowi uda\u0142o si\u0119 porozmawia\u0107 z by\u0142ymi pracownikami sp\u00f3\u0142ki Polskie Elektrownie J\u0105drowe. Zdradzaj\u0105, \u017ce jedna z firm nale\u017c\u0105cych do konsorcjum budowy elektrowni wystawia co miesi\u0105c faktury na kilkaset stron. \u2014 To jest nie do przerobienia, po prostu si\u0119 za to p\u0142aci \u2014 m\u00f3wi Gierszewski. \u2014 A do ka\u017cdej transakcji ta firma dolicza sobie jeszcze 10 procent prowizji. I tak strona polska zap\u0142aci\u0142a na przyk\u0142ad kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy dolar\u00f3w za relokacj\u0119, czyli przeprowadzk\u0119 jednego wa\u017cnego dla Amerykan\u00f3w pracownika. Ale nie do Polski. Na relokacj\u0119 w USA miedzy stanami \u2014 opowiada dziennikarz.\n    <\/p>\n<p>\n        Kolejnym ciekawym wydatkiem mia\u0142o by\u0107 ponad 100 dol., kt\u00f3re Polska zap\u0142aci\u0142a za wydanie paszportu przylatuj\u0105cemu do naszego kraju pracownikowi z Ameryki.\n    <\/p>\n<p>\n        \u2014 Oni naprawd\u0119 wrzucaj\u0105 tam wszystko? \u2014 dziwi si\u0119 D\u0142ugosz.\n    <\/p>\n<p>\n        \u2014 Wszystko \u2014 potwierdza Gierszewski.\n    <\/p>\n<p>\n        PEJ co miesi\u0105c ponosi te\u017c koszty wynaj\u0119cia biur, miejsc parkingowych i ca\u0142ej obs\u0142ugi biurowej Amerykan\u00f3w. Nasi informatorzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce sami doprowadzili\u015bmy do tego, \u017ce jeste\u015bmy tak &#8222;skubani&#8221;. \u2014 Po prostu podpisali\u015bmy umow\u0119 na ich warunkach. A po drugie po prostu, zdaje si\u0119, jest to s\u0142abo\u015b\u0107 naszej strony. S\u0142abo\u015b\u0107 jako\u015bciowa naszych urz\u0119dnik\u00f3w. Alarmowa\u0142a o tym Najwy\u017csza Izba Kontroli w raporcie, kt\u00f3ry w pa\u017adzierniku zosta\u0142 ujawniony. Tam by\u0142o wprost napisane, \u017ce to po prostu s\u0142abo\u015b\u0107 naszych urz\u0119dnik\u00f3w, kt\u00f3rzy daj\u0105 sobie przepchn\u0105\u0107 kowbojom ka\u017cd\u0105 spraw\u0119, ka\u017cdego dolarka \u2014 m\u00f3wi dziennikarz.\n    <\/p>\n<p>        Walka o wp\u0142ywy<\/p>\n<p>\n        W PEJ \u015bcieraj\u0105 si\u0119 te\u017c wp\u0142ywy r\u00f3\u017cnych s\u0142u\u017cb i ich by\u0142ych szef\u00f3w. W Radzie Nadzorczej wp\u0142ywy ma mie\u0107 by\u0142y szef ABW, genera\u0142 Krzysztof Bondaryk. Zarz\u0105d PEJ ma wed\u0142ug naszych rozm\u00f3wc\u00f3w pozostawa\u0107 pod wp\u0142ywem by\u0142ego ministra spraw wewn\u0119trznych i koordynatora s\u0142u\u017cb specjalnych Bart\u0142omieja Sienkiewicza. Mi\u0119dzy Bondarykiem a Sienkiewiczem nie by\u0142o w poprzednich latach &#8222;chemii&#8221;.\n    <\/p>\n<p>\n        Polskie Elektrownie J\u0105drowe borykaj\u0105 si\u0119 te\u017c z odej\u015bciami fachowc\u00f3w i medialnymi skandalami. We wrze\u015bniu 2026 r. po publikacji \u015bledztwa dziennikarskiego opisuj\u0105cego jego \u017cycie prywatne odszed\u0142 dyrektor Pionu Spraw Korporacyjnych i Administracji Grzegorz Maj. W tle sprawy pojawi\u0142 si\u0119 w\u0105tek nielegalnego wykorzystywania wizerunku oraz zdj\u0119\u0107 jego by\u0142ej partnerki.\n    <\/p>\n<p>\n        Wed\u0142ug naszych informator\u00f3w to nie jedyny przypadek odej\u015bcia kluczowego mened\u017cera. W podobnym czasie PEJ po\u017cegna\u0142y si\u0119 z Chief Nuclear Officerem, czyli dyrektorem ds. energetyki j\u0105drowej \u2014 Bartosz So\u015bnik pracowa\u0142 w sp\u00f3\u0142ce od 2024 r. CNO to najwy\u017cszy dyrektor odpowiedzialny za bezpiecze\u0144stwo instalacji j\u0105drowej.\n    <\/p>\n<p>\n        PEJ nie odpowiedzia\u0142y na pytanie, jaki by\u0142 pow\u00f3d odej\u015bcia So\u015bnika ze sp\u00f3\u0142ki. Poinformowa\u0142y tylko, \u017ce w 2025 r. rozwi\u0105zano 45 um\u00f3w o prac\u0119, a w 2026 r. 43 umowy. Nie ujawniono ile z tych odchodz\u0105cych os\u00f3b by\u0142o obcokrajowcami.\n    <\/p>\n<p>        Poobijany atom<\/p>\n<p>\n        Zatrzymanie 4 listopada mened\u017cer\u00f3w Westinghouse, jednej z dw\u00f3ch firm, kt\u00f3re maj\u0105 w konsorcjum wybudowa\u0107 elektrowni\u0119, przy okazji \u015bledztwa w sprawie nieprawid\u0142owo\u015bci przy budowie Elektrowni Ostro\u0142\u0119ka do dzi\u015b odbija si\u0119 Polsce czkawk\u0105. Prezesowi polskiego oddzia\u0142u ameryka\u0144skiego giganta Miros\u0142awowi K. i g\u0142\u00f3wnemu negocjatorowi umowy Robertowi N. postawiono zarzuty niedope\u0142nienia obowi\u0105zk\u00f3w i wyrz\u0105dzenia szkody w wielkich rozmiarach. Miros\u0142aw K. przed laty by\u0142 prezesem Enea, kt\u00f3ra utopi\u0142a w Ostro\u0142\u0119ce miliony z\u0142otych. Robert N. by\u0142 z kolei cz\u0142onkiem zarz\u0105du Elektrowni Ostro\u0142\u0119ka z ramienia Enei. Obaj zostali wypuszczeni \u2014 prokuratura zastosowa\u0142a wolno\u015bciowe \u015brodki zapobiegawcze w postaci por\u0119czenia maj\u0105tkowego. Mened\u017cerowie obecnie przebywaj\u0105 w swoich domach i czekaj\u0105 na zawodow\u0105 egzekucj\u0119, czyli decyzj\u0119 ameryka\u0144skich szef\u00f3w o ich zwolnieniu albo przeniesieniu.\n    <\/p>\n<p>\n        \u2014 O zatrzymaniu nie wiedzieli Amerykanie z Westinghouse [dostawca technologii j\u0105drowej dla elektrowni j\u0105drowej w Polsce], nic nie wiedzia\u0142a ameryka\u0144ska ambasada. Nic nie wiedzia\u0142 minister sprawiedliwo\u015bci Waldemar \u017burek, nie wiedzia\u0142o otoczenie ministra koordynatora s\u0142u\u017cb, a mo\u017ce i sam minister koordynator Tomasz Siemoniak. To kogo zatrzymuj\u0105 i wioz\u0105 do prokuratury w Bia\u0142ymstoku wiedzieli tylko \u015bledczy \u2014 m\u00f3wi Gierszewski.\n    <\/p>\n<p>Traf chcia\u0142, \u017ce w\u0142a\u015bnie wtedy przebywa\u0142 w Polsce Dan Leipman, prezes Westinghouse Electric Company. \u2014 Czyli takiej sp\u00f3\u0142ki matki ze Stan\u00f3w. I jakie musia\u0142o by\u0107 jego zaskoczenie, kiedy rano, gdy wsta\u0142 w hotelu, dosta\u0142 telefon, \u017ce jego wsp\u00f3\u0142pracownicy jad\u0105 w kajdankach do Bia\u0142egostoku \u2014 opowiada Gierszewski.<\/p>\n<p>\n        W Warszawie Amerykanie mieli podpisa\u0107 z PEJ umowy na zaliczki dotycz\u0105ce LLI \u2014 Long Lead Items. \u2014 Chodzi o to, \u017ce na wyprodukowanie wielu kluczowych cz\u0119\u015bci elektrowni atomowej czeka si\u0119 w d\u0142ugiej kolejce latami i trzeba je jak najszybciej zam\u00f3wi\u0107 jeszcze przed podpisaniem g\u0142\u00f3wnej umowy \u2014 co mo\u017ce mie\u0107 miejsce na wiosn\u0119 przysz\u0142ego roku \u2014 t\u0142umaczy Gierszewski.\n    <\/p>\n<p>\n        Dwa tygodnie po tych wydarzeniach projekt budowy elektrowni atomowej zdrowo oberwa\u0142. Wszystko zwolni\u0142o. Do dzi\u015b nie uda\u0142o si\u0119 podpisa\u0107 um\u00f3w na zaliczki na LLI. \u2014 Podobno na dyrektor\u00f3w PEJ pad\u0142 blady strach, bo za podobne zaliczki wyp\u0142acone przy braku finansowania ca\u0142ego projektu \u2014 a tak na dzi\u015b bez umowy g\u0142\u00f3wnej z grubsza wygl\u0105da budowa elektrowni atomowej \u2014 zarzuty przy Ostro\u0142\u0119ce us\u0142ysza\u0142 prezes Miros\u0142aw K. \u2014 m\u00f3wi dziennikarz.\n    <\/p>\n<p>\n        Nie bez znaczenia jest te\u017c fakt, \u017ce nie chodzi o jakie\u015b drobne kwoty, tylko o 1 mld z\u0142. \u2014 Przez ca\u0142y ubieg\u0142y tydzie\u0144 dostawa\u0142em z r\u00f3\u017cnych stron telefony z pytaniami o t\u0119 spraw\u0119. Jedno by\u0142o najwa\u017cniejsze: czy o tym, kogo zatrzymuj\u0105, wiedzia\u0142 o Premier Donald Tusk? \u2014 opowiada Gierszewski.\n    <\/p>\n<p>        Co wiedzia\u0142 Donald Tusk?<\/p>\n<p>\n        Pierwsza mo\u017cliwo\u015b\u0107: Tusk nic o tym nie wiedzia\u0142, co oznacza, \u017ce w Polsce nie ma koordynacji w strategicznych tematach dotycz\u0105cych kluczowej inwestycji i \u017ce s\u0142u\u017cby nie potrafi\u0105 tego przypilnowa\u0107. \u2014 Oczywi\u015bcie nie chodzi o to, aby bia\u0142ostocki prokurator wys\u0142a\u0142 do Warszawy list\u0119 os\u00f3b, kt\u00f3re chce zatrzyma\u0107. Mo\u017cna jednak sojusznikom da\u0107 wcze\u015bniej dyskretnie zna\u0107, \u017ce jest problem z tym i z tym cz\u0142owiekiem, tak aby zdj\u0119li go z eksponowanej funkcji bez zagro\u017cenia dla proces\u00f3w decyzyjnych strategicznego projektu \u2014 m\u00f3wi Gierszewski.\n    <\/p>\n<p>\n        Druga mo\u017cliwo\u015b\u0107 jest natomiast taka, \u017ce Tusk o tym wiedzia\u0142 i by\u0142a to cz\u0119\u015b\u0107 taktyki negocjacyjnej. Strona ameryka\u0144ska naciska na podniesienie warto\u015bci kontraktu o ponad 30 mld dol. Obecnie zak\u0142ada si\u0119, jak wida\u0107, nierealnie, \u017ce zap\u0142acimy za elektrowni\u0119 atomow\u0105 200 mld z\u0142. Amerykanie uzasadniaj\u0105 podwy\u017cki ci\u0105gle rosn\u0105cymi cenami materia\u0142\u00f3w na \u015bwiecie. Eksperci przyznaj\u0105, \u017ce podniesienie ceny o oko\u0142o 10 proc. przy tak ogromnym i rozci\u0105gni\u0119tym w czasie kontrakcie jest norm\u0105. \u2014 W tej teorii polski rz\u0105d chce zmi\u0119kczy\u0107 stron\u0119 ameryka\u0144sk\u0105 \u2014 m\u00f3wi Gierszewski.\n    <\/p>\n<p>Pom\u00f3c w tym mia\u0142a publikacja raportu NIK w pa\u017adzierniku. Kontrolerzy wypowiedzieli si\u0119 krytycznie o przygotowaniach do budowy elektrowni. Uruchomienie pierwszego bloku \u2014 planowane pierwotnie w PEJ na 2033 r., a nast\u0119pnie przesuni\u0119te na 2036 r. \u2014 wed\u0142ug kontroler\u00f3w NIK jest zagro\u017cone jeszcze wi\u0119kszym po\u015blizgiem. A PEJ oraz administracja pa\u0144stwowa zosta\u0142y ocenione jako niedostatecznie przygotowane kadrowo i organizacyjnie.<\/p>\n<p>\n        Wyb\u00f3r technologii z USA zatwierdzono w 2022 r. bez wcze\u015bniejszego, sp\u00f3jnego modelu finansowo-biznesowego. Krytyce poddano tak\u017ce okoliczno\u015bci podpisania umowy EPC (Engineering, Procurement and Construction) z konsorcjum Westinghouse-Bechtel we wrze\u015bniu 2023 r. przez zarz\u0105d powo\u0142any zaledwie miesi\u0105c wcze\u015bniej.\n    <\/p>\n<p>\n        Drugim pomys\u0142em na zmi\u0119kczenie Amerykan\u00f3w mia\u0142oby by\u0107 zatrzymanie mened\u017cer\u00f3w ameryka\u0144skiej sp\u00f3\u0142ki. \u2014 Faktycznie Amerykanie maj\u0105 teraz problem, ale Polska strona te\u017c, bo trzeba odbudowa\u0107 wzajemne zaufanie \u2014 m\u00f3wi Gierszewski. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zatrzymania sk\u0142oni\u0142y Gierszewskiego, dziennikarza Radia Zet, do przyjrzenia si\u0119 temu, co dzieje si\u0119 na styku relacji Polski z&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":830830,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[62713],"tags":[1345,4656,2624,4572,71],"class_list":["post-830829","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-donald-tusk","tag-donald-tusk","tag-elektrownia-jadrowa","tag-energetyka","tag-nik","tag-usa"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117647369106151394","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/830829","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=830829"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/830829\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/830830"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=830829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=830829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=830829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}