![\"Wypadek](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/cJwk9kpTURBXy8zZWFkYzAyOWI0Yjg0ZmM4OTc1Yjk2MDE4MzU3ZGI5Zi5qcGeSlQLNA6wAwsOVAgDNAkvCw94AA6EwAaExAaEzw.jpeg\")
PAP \/ PAP<\/p>\nW styczniu 1993 r. na Ba\u0142tyku w\u0142a\u015bciwie codziennie mocno wia\u0142o. I na nikim nie robi\u0142o to specjalnego wra\u017cenia. Ot, taka pora roku. W prognozach, kt\u00f3rymi port w \u015awinouj\u015bciu dysponowa\u0142 wieczorem 13 stycznia 1993 r. nie widziano zwiastun\u00f3w niebezpiecze\u0144stwa. Kapitan Antoni Janusz, g\u0142\u00f3wny nawigator sp\u00f3\u0142ki Euroafrica, kt\u00f3ra by\u0142a armatorem „Jana Heweliusza”, tak wspomina\u0142 ten moment: \u2014 W trakcie wychodzenia pogoda by\u0142a dobra. Wiatr wia\u0142 pi\u0119\u0107 do siedmiu, prognoza by\u0142a na osiem z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 wzrastania do dziesi\u0119ciu. Ale ostatnio taka pogoda ca\u0142y czas panuje i promy p\u0142ywaj\u0105 w tym czasie \u2014 m\u00f3wi\u0142 w rozmowie z Polskim Radiem nied\u0142ugo po zatoni\u0119ciu Heweliusza. Podane przez niego cyfry to stopni skali Beauforta, kt\u00f3ra okre\u015bla si\u0142\u0119 wiatru.<\/p>\n
O tym, \u017ce ta sztormowa pogoda nie by\u0142a niczym niezwyk\u0142ym, \u015bwiadczy te\u017c fakt, \u017ce tej samej nocy na morzu by\u0142y jeszcze trzy inne polskie promy \u2014 „Niebor\u00f3w”, „Miko\u0142aj Kopernik” i „Silesia”. Ten ostatni wyp\u0142yn\u0105\u0142 ze \u015awinouj\u015bcia tu\u017c przed „Heweliuszem”. I dotar\u0142 do celu. Do celu, mimo sztormu na Ba\u0142tyku, dotar\u0142y te\u017c „Miko\u0142aj Kopernik” i „Niebor\u00f3w”. Dlaczego im si\u0119 uda\u0142o, a „havarius”, jak z\u0142o\u015bliwie nazywali „Heweliusza” Szwedzi, poszed\u0142 na dno?<\/p>\n
\u017beby odpowiedzie\u0107 na to pytanie, trzeba cofn\u0105\u0107 si\u0119 do wydarze\u0144, kt\u00f3re rozegra\u0142y si\u0119 na d\u0142ugo przed feraln\u0105 noc\u0105 z 13 na 14 stycznia 1993 r. I kt\u00f3re sprawi\u0142y, \u017ce polski prom dorobi\u0142 si\u0119 w Ystad przydomka „havarius”, kt\u00f3ry pochodzi od s\u0142owa awaria. „Przed katastrof\u0105 na Heweliuszu \u0142\u0105cznie dosz\u0142o do 26 wypadk\u00f3w i awarii. Tylu na koncie chyba do tej pory nie ma \u017caden polski statek. Cztery miesi\u0105ce po wodowaniu, w listopadzie 1977 r., prom przechyli\u0142 si\u0119 o 35 stopni \u2014 to jest wi\u0119cej ni\u017c przechy\u0142, kt\u00f3ry w styczniu 1993 r. doprowadzi\u0142 do katastrofy i wielkiej tragedii. Wtedy te\u017c kapitan Blachowski, kt\u00f3ry nim dowodzi\u0142, napisa\u0142 z wydarzenia drobiazgowy raport, ale armator, czyli Polskie Linie Oceaniczne, wbrew przepisom nie powiadomi\u0142 o tym Urz\u0119du Morskiego” \u2014 wyja\u015bnia\u0142 w wywiadzie dla „Krytyki Politycznej” Adam Zadworny, autor ksi\u0105\u017cki „Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Ba\u0142tyku”.<\/p>\n
Ju\u017c po tamtym wypadku by\u0142o jasne, \u017ce system balastowy, w kt\u00f3ry wyposa\u017cono „Jana Heweliusza”, b\u0119dzie sprawia\u0142 problemy. Problematyczne okaza\u0142o si\u0119 te\u017c to, \u017ce by\u0142 niew\u0142a\u015bciwie u\u017cytkowany. Instrukcja wyra\u017anie m\u00f3wi\u0142a, \u017ce mo\u017cna z niego korzysta\u0107 jedynie w porcie, \u017ceby stabilizowa\u0107 statek podczas za\u0142adunku. Tymczasem \u015bwiadkowie wielokrotnie wspominali, \u017ce za\u0142oga u\u017cywa\u0142a go tak\u017ce na pe\u0142nym morzu. Gdy prom w trakcie rejsu przechyla\u0142 si\u0119 na praw\u0105 stron\u0119, pompowano wod\u0119 do lewej komory balastowej, by wyr\u00f3wna\u0107 pozycj\u0119.<\/p>\n
PAP \/ PAP<\/p>\n
Wypadek „Jana Heweliusza” w Ystad w 1982 r.<\/p>\n
Spo\u015br\u00f3d wspomnianych 26 wypadk\u00f3w kluczowe dla przysz\u0142ej tragedii „Jana Heweliusza” by\u0142y dwa. Pierwszy mia\u0142 miejsce w 1986 r. Wtedy podczas rejsu na promie zapali\u0142a si\u0119 ci\u0119\u017car\u00f3wka. Po\u017car szybko si\u0119 rozprzestrzeni\u0142 i w efekcie ogie\u0144 zniszczy\u0142 ca\u0142y pok\u0142ad. „Heweliusza” odholowano wtedy do stoczni remontowej w Hamburgu. W\u0142a\u015bciciel statku nie zdecydowa\u0142 si\u0119 jednak na wymian\u0119 spalonego pok\u0142adu, ale wybra\u0142 ta\u0144sz\u0105 wersj\u0119 \u2014 wylanie kilkudziesi\u0119ciu ton betonu. Po tym remoncie pok\u0142ad zn\u00f3w by\u0142 r\u00f3wny. Ale o te kilkadziesi\u0105t ton wzros\u0142a masa promu, co zmieni\u0142o jego \u015brodek ci\u0119\u017cko\u015bci i niekorzystnie wp\u0142yn\u0119\u0142o na stateczno\u015b\u0107. Co gorsza, jak twierdzi w swojej ksi\u0105\u017cce Adam Zadworny, nie wykonano wtedy pr\u00f3b przechy\u0142owych. A zatem kolejni kapitanowie „Jana Heweliusza”, w tym Andrzej U\u0142asiewicz, kt\u00f3ry dowodzi\u0142 nim podczas ostatniego rejsu, nie mogli wiedzie\u0107, jak prom zachowa si\u0119 w krytycznym momencie. Nie tylko zreszt\u0105 w krytycznym, bo jeden z oficer\u00f3w w ksi\u0105\u017cce Zadwornego wprost stwierdzi\u0142, \u017ce manewrowanie t\u0105 jednostk\u0105 „wyka\u0144cza\u0142o nerwowo”.<\/p>\n
Drugi wypadek, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 przes\u0105dzi\u0107 o losie „Heweliusza”, mia\u0142 miejsce 10 stycznia 1993 r., a wi\u0119c kilka dni przed tragedi\u0105. Zn\u00f3w \u2014 jak w 1977 r., a potem w 1982 r. \u2014 polski prom podczas manewr\u00f3w w porcie w Ystad uderzy\u0142 w nabrze\u017ce. Tym razem wskutek zderzenia uszkodzeniu uleg\u0142a furta rufowa, czyli „brama” z ty\u0142u, przez kt\u00f3re na prom wje\u017cd\u017ca\u0142y ci\u0119\u017car\u00f3wki i wagony kolejowe. Za\u0142oga dokona\u0142a prowizorycznej naprawy tak, by furta si\u0119 domyka\u0142a. Dlatego Szwedzi zgodzili si\u0119, by „Heweliusz” wr\u00f3ci\u0142 do Polski. Zasugerowali jednak oddanie go do remontu. Sp\u00f3\u0142ka Euroafrica, kt\u00f3ra w\u00f3wczas od dw\u00f3ch lat by\u0142a armatorem promu, wybra\u0142a jednak inne rozwi\u0105zanie \u2014 napraw\u0119 na raty podczas postoj\u00f3w w \u015awinouj\u015bciu. Zamiast porz\u0105dnego remontu sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na „wyklepywaniu” furty z doskoku pomi\u0119dzy kolejnymi kursami. Ostatni etap tego prowizorycznego „remontu” odby\u0142 si\u0119 wieczorem 13 grudnia 1993 r. Tu\u017c przed tym, jak „Jan Heweliusz” wyp\u0142yn\u0105\u0142 w rejs, z kt\u00f3rego ju\u017c nigdy nie wr\u00f3ci\u0142.<\/p>\n
Konieczno\u015b\u0107 naprawienia furty sprawi\u0142a, \u017ce prom wyp\u0142yn\u0105\u0142 ze \u015awinouj\u015bcia z ponad dwugodzinnym op\u00f3\u017anieniem. Kapitan Andrzej U\u0142asiewicz postanowi\u0142 je nadrobi\u0107. Ocaleni cz\u0142onkowie za\u0142ogi wspominali po latach w filmie dokumentalnym „Czarny serial. Heweliusz”, \u017ce dow\u00f3dca wybra\u0142 tras\u0119 prowadz\u0105c\u0105 pe\u0142nym morzem, zamiast wzd\u0142u\u017c wybrze\u017ca wyspy Rugia. Kr\u00f3tsz\u0105, ale w warunkach sztormowych mniej bezpieczn\u0105. Kaza\u0142 te\u017c przyspieszy\u0107, przez co „Jan Heweliusz” do\u015b\u0107 szybko wyprzedzi\u0142 prom „Silesia”, kt\u00f3ry wyp\u0142yn\u0105\u0142 ze \u015awinouj\u015bcia wcze\u015bniej.<\/p>\n
Cho\u0107 szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wiatr na Ba\u0142tyku jest silniejszy ni\u017c wskazywa\u0142y prognozy, pocz\u0105tkowo rejs przebiega\u0142 spokojnie. „Gdy k\u0142ad\u0142em si\u0119 spa\u0107 oko\u0142o 1.30 nie odczuwa\u0142em \u017cadnych przechy\u0142\u00f3w, \u017cadnych wstrz\u0105s\u00f3w. W nocy zbudzi\u0142 mnie szum uderzenia przesuwaj\u0105cych si\u0119 naczy\u0144. By\u0142 lekki przechy\u0142, ale przy pogodzie sztormowej to normalne” \u2014 wspomina\u0142 potem w rozmowie z Polskim Radiem Edward Kurpiel, kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 na promie funkcj\u0119 ochmistrza. Wcze\u015bniej, jak m\u00f3wi\u0142, normalnie pracowa\u0142 w sklepiku, w kt\u00f3rym mogli si\u0119 zaopatrywa\u0107 p\u0142yn\u0105cy do Ystad kierowcy ci\u0119\u017car\u00f3wek i inni pasa\u017cerowie oraz cz\u0142onkowie za\u0142ogi. Klient\u00f3w nie mia\u0142 wielu. Tamtej nocy na pok\u0142adzie by\u0142o w sumie 64 osoby \u2014 29 marynarzy i 35 pasa\u017cer\u00f3w.<\/p>\n
![\"Rozbitkowie](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/2O2k9kpTURBXy9jYmJkYWYzMmUxMzUxYTg3YzIzNjEwMDZhYjk5YzRjMS5qcGeSlQLNA6wAwsOVAgDNAkvCw94AA6EwAaExAaEzw.jpeg\")
EPA \/ PAP<\/p>\n
Rozbitkowie z „Jana Heweliusza” w szpitalu w Strasund<\/p>\n
W miar\u0119 spokojny rejs zmieni\u0142 si\u0119 w walk\u0119 o przetrwanie oko\u0142o godziny 2.40. Gdy „Jan Heweliusz” znajdowa\u0142 si\u0119 na wysoko\u015bci Sassnitz, silny dot\u0105d wiatr zmieni\u0142 si\u0119 w huragan. Ocaleli cz\u0142onkowie za\u0142ogi wspominali, \u017ce wia\u0142o z pr\u0119dko\u015bci\u0105 160 km na godzin\u0119, a ogromne fale raz po raz zalewa\u0142y pok\u0142ad. \u2014 To by\u0142o straszliwe uderzenie wiatru, szum, wichura jak przy takiej pogodzie sztormowej, ale jaka\u015b wzmo\u017cona jeszcze bardziej \u2014 wspomina\u0142 p\u00f3\u017aniej Edward Kurpiel. Inny ocalony, motorniczy Jerzy Petruk, te\u017c zapami\u0119ta\u0142 ten moment gwa\u0142townego uderzenia wiatru. \u2014 Obudzi\u0142 mnie ha\u0142as przesuwaj\u0105cej si\u0119 skrzynki z wod\u0105, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142em pod sto\u0142em. Przesun\u0119\u0142a si\u0119 na koj\u0119. To by\u0142 przechy\u0142 na praw\u0105 stron\u0119 \u2014 opowiada\u0142 w filmie „Czarny serial. Heweliusz”.<\/p>\n
Kolejne momenty dramatycznego rejsu to ju\u017c seria zagadek, kt\u00f3rych w\u0142a\u015bciwie nikt do tej pory nie rozwik\u0142a\u0142. Wiadomo, \u017ce huraganowy wiatr uderzy\u0142 w burt\u0119 i doprowadzi\u0142 do przechy\u0142u. Wiadomo te\u017c, \u017ce za\u0142oga usi\u0142owa\u0142a przywr\u00f3ci\u0107 stabilno\u015b\u0107, u\u017cywaj\u0105c wspomnianego systemu balastowego. W relacjach ocalonych pojawia si\u0119 te\u017c informacja o zmniejszeniu pr\u0119dko\u015bci i nieudanej pr\u00f3bie ustawienia promu dziobem do kierunku wiatru, co mia\u0142o pogorszy\u0107 sytuacj\u0119 i zwi\u0119kszy\u0107 przechy\u0142. Nie wiadomo jednak, kto podejmowa\u0142 te decyzje. Jedna z wersji, podnoszona w trakcie p\u00f3\u017aniejszego procesu, przypisuje te rozkazy kapitanowi U\u0142asiewiczowi. Ale jest te\u017c wersja, \u017ce przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 tych decyzji podj\u0105\u0142 pe\u0142ni\u0105cy nocn\u0105 wacht\u0119 na mostku kapita\u0144skim trzeci oficer Janusz Lewandowski.<\/p>\n
Sprawy nie wyja\u015bniaj\u0105 nawet zachowane nagrania komunikat\u00f3w nadawanych tamtej nocy z „Heweliusza”. Wiadomo bowiem, o kt\u00f3rej zosta\u0142y nadane. Ale nie jest jasne, przez kogo. \u2014 O godzinie 4.35 kapitan powiadomi\u0142 nas, \u017ce statek ma 30 stopni przechy\u0142u i nast\u0105pi\u0142 raptowny podmuch wiatru. A dziesi\u0119\u0107 minut p\u00f3\u017aniej, o 4.45 poda\u0142, \u017ce ma 70 stopni przechy\u0142u, alarm szalupowy, za\u0142oga opuszcza statek, nada\u0142 sygna\u0142 mayday i od tego czasu \u0142\u0105czno\u015b\u0107 si\u0119 urwa\u0142a \u2014 m\u00f3wi\u0142 p\u00f3\u017aniej w rozmowie z Polskim Radiem kapitan Antoni Janusz. Dodawa\u0142 te\u017c, \u017ce o tym samym podmuchu huraganowego wiatru meldowa\u0142 te\u017c kapitan promu „Silesia”, kt\u00f3ry p\u0142yn\u0105\u0142 kilkana\u015bcie mil za „Heweliuszem”. Wiatr mia\u0142 wia\u0107 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 35-37 metr\u00f3w na sekund\u0119, przez co „Silesia” te\u017c mia\u0142a problem z manewrowaniem.<\/p>\n
Nadanym o tej godzinie sygna\u0142 „Mayday” odebra\u0142a niemiecka Radiostacja z Arkony na wyspie Rugia, du\u0144ska radiostacja z Bornholmu, a tak\u017ce promy „Silesia”, „Niebor\u00f3w” i „Kopernik”. W odpowiedzi nadano wezwania: „We need your positon”, „Podajcie swoj\u0105 pozycj\u0119”, bo oficer wzywaj\u0105cy pomoc nie okre\u015bli\u0142, gdzie znajduje si\u0119 ton\u0105cy ju\u017c niemal „Heweliusz”. Odpowied\u017a na te wezwania pada o 4.42. Problem w tym, \u017ce podana w komunikacie pozycja promu jest nieprecyzyjna. Niemieckie, du\u0144skie i polskie s\u0142u\u017cby ratunkowe wiedzia\u0142y wi\u0119c, \u017ce ton\u0105cego promu trzeba szuka\u0107 oko\u0142o 20 mil morskich na wsch\u00f3d od wybrze\u017cy Rugii. Win\u0105 za podanie tak ma\u0142o precyzyjnych danych, co mia\u0142o utrudni\u0107 akcj\u0119 ratunkow\u0105, natychmiast obarczono kapitana. Tyle \u017ce podczas procesu niekt\u00f3rzy cz\u0142onkowie rodzin marynarzy z „Heweliusza” stwierdzili, \u017ce zapisany na nagraniach g\u0142os to nie jest g\u0142os Andrzeja U\u0142asiewicza. W\u0105tpliwo\u015bci m\u00f3g\u0142 rozwia\u0107 trzeci oficer, kt\u00f3ry ocala\u0142 z katastrofy. Ale Janusz Lewandowski nigdy tego nie wyja\u015bni\u0142. Podczas wspomnianego procesu twierdzi\u0142, \u017ce nie wszystko z tej traumatycznej nocy pami\u0119ta. Ostatecznie tajemnic\u0119 tego, co zdarzy\u0142o si\u0119 na mostku kapita\u0144skim, zabra\u0142 do grobu.<\/p>\n
Zegary okr\u0119towe na „Heweliuszu” stan\u0119\u0142y o godzinie 5.12. To wtedy prom przewr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do g\u00f3ry dnem. Wtedy rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 dramat tych, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 wydosta\u0107 z kajut na pok\u0142ad i czekali na ratunek. Nawet je\u015bli uda\u0142o im si\u0119 dosta\u0107 do spuszczonych na wod\u0119 tratw ratunkowych, to ich szanse na prze\u017cycie mala\u0142y z ka\u017cd\u0105 minut\u0105. Tylko nieliczni mieli na sobie specjalne kombinezony chroni\u0105ce przed wych\u0142odzeniem. A huraganowy wiatr i woda, kt\u00f3rej temperatura wynosi\u0142a ledwie dwa stopnie, b\u0142yskawicznie wych\u0142adza\u0142y organizmy.<\/p>\n
Gdy nad dryfuj\u0105cym promem pojawi\u0142y si\u0119 helikoptery, z kt\u00f3rych zrzucono liny z uprz\u0119\u017cami, wi\u0119kszo\u015b\u0107 czekaj\u0105cych na wybawienie rozbitk\u00f3w by\u0142a zbyt przemarzni\u0119ta, by si\u0119 do nich przypi\u0105\u0107. Symbolem tego, w jak ekstremalnych warunkach pr\u00f3bowano nie\u015b\u0107 pomoc, jest \u015bmier\u0107 kilku rozbitk\u00f3w, kt\u00f3rzy wpadli do wody, bo \u015bmig\u0142owiec ratunkowy przypadkiem wywr\u00f3ci\u0142 tratw\u0119. Ostatecznie z 56 os\u00f3b, kt\u00f3re tej nocy p\u0142yn\u0119\u0142y „Heweliuszem”, uratowano jedynie 9 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi.<\/p>\n
Za tragedi\u0119 „Heweliusza” nikt nie poni\u00f3s\u0142 odpowiedzialno\u015bci. Izba Morska w Szczecinie, kt\u00f3ra jako pierwsza bada\u0142a przyczyny katastrofy, uzna\u0142a, \u017ce dosz\u0142o do niej z powodu warunk\u00f3w pogodowych i b\u0142\u0119dnych decyzji kapitana. Dopiero Izba Morska w Gdyni, do kt\u00f3rej odwo\u0142ali si\u0119 cz\u0142onkowie ofiar katastrofy, wskaza\u0142a, \u017ce prom by\u0142 w z\u0142ym stanie technicznym, za co odpowiedzialno\u015b\u0107 ponosi armator. W wyroku podkre\u015blono, \u017ce tej nocy „Jan Heweliusz” nie powinien by\u0142 wychodzi\u0107 z portu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W styczniu 1993 r. na Ba\u0142tyku w\u0142a\u015bciwie codziennie mocno wia\u0142o. I na nikim nie robi\u0142o to specjalnego wra\u017cenia.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":85577,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[470,122,2728,15301,10843,4799,261,20317,53,20318,19862,52,68,51,55,42,38,40,39,2847,41,20319,123,20320,47,16506,6786,8277,50,9257],"class_list":{"0":"post-85576","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozrywka","8":"tag-educate_me","9":"tag-entertainment","10":"tag-evergreen","11":"tag-jan_heweliusz","12":"tag-kapitan","13":"tag-katastrofa","14":"tag-kultura","15":"tag-mikolaj_kopernik_astronom","16":"tag-new_header","17":"tag-nieborow","18":"tag-no_layer_tst1","19":"tag-onet3","20":"tag-onet3d","21":"tag-onet3d_2i","22":"tag-phx","23":"tag-pl","24":"tag-poland","25":"tag-polish","26":"tag-polska","27":"tag-polska_polak_polka_polacy_polki","28":"tag-polski","29":"tag-prom","30":"tag-rozrywka","31":"tag-rugia","32":"tag-screening_general","33":"tag-swinoujscie","34":"tag-sztorm","35":"tag-tragedia","36":"tag-v2021","37":"tag-wiatr"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115495781308573742","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85576","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=85576"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85576\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/85577"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=85576"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=85576"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=85576"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}