{"id":85652,"date":"2025-11-05T07:36:11","date_gmt":"2025-11-05T07:36:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/85652\/"},"modified":"2025-11-05T07:36:11","modified_gmt":"2025-11-05T07:36:11","slug":"heweliusz-zatonal-armator-uniknal-odpowiedzialnosci-dzis-ma-ambitne-plany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/85652\/","title":{"rendered":"Heweliusz zaton\u0105\u0142, armator unikn\u0105\u0142 odpowiedzialno\u015bci. Dzi\u015b ma ambitne plany"},"content":{"rendered":"

Od 5 listopada na platformie Netflix mo\u017cna b\u0119dzie ogl\u0105da\u0107 nowy miniserial „Heweliusz”, zainspirowany katastrof\u0105 na Ba\u0142tyku, kt\u00f3ra w latach 90. wstrz\u0105sn\u0119\u0142a Polsk\u0105 i bran\u017c\u0105 \u017ceglugow\u0105. Padaj\u0105 w nim m.in. pytania o przyczyn\u0119 tragedii, kt\u00f3r\u0105 pr\u00f3bowano znale\u017a\u0107 przez lata. R\u00f3wnolegle w s\u0105dach toczy\u0142y si\u0119 sprawy o odszkodowania, wnoszone m.in. przez wdowy po marynarzach, a tak\u017ce kierowcach, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w katastrofie. Jednak nawet prawomocny wyrok morskiego s\u0105du, kt\u00f3ry zapad\u0142 26 stycznia 1999 r., nie poda\u0142 wyja\u015bnienia przyczyn zatoni\u0119cia promu.<\/p>\n

Jak pisze po latach od katastrofy Adam Zadworny w ksi\u0105\u017cce „Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Ba\u0142tyku”, „pomimo wytkni\u0119cia pa\u0144stwowym instytucjom \u00bbnieprawid\u0142owego post\u0119powania\u00ab, wad promu, nieprawid\u0142owo\u015bci i zaniecha\u0144 obci\u0105\u017caj\u0105cych jego w\u0142a\u015bciciela i armatora podczas odczytywania wyroku ani razu nie pad\u0142o s\u0142owo \u00bbwina\u00ab”. Firma Euroafrica nie zosta\u0142a obci\u0105\u017cona odpowiedzialno\u015bci\u0105 za tragedi\u0119.<\/p>\n

Zobacz tak\u017ce: Jan Heweliusz przetrwa\u0142 30 awarii i po\u017car. Zgubi\u0142a go niefortunna decyzja<\/a><\/p>\n

Prom Jan Heweliusz wyp\u0142yn\u0105\u0142 w rejs z uszkodzeniem<\/p>\n

Euroafrica to polski armator, utworzony w 1991 r., a w 2010 r. przej\u0119ty przez sp\u00f3\u0142k\u0119 ESL Hass Holding LTD z siedzib\u0105 na Cyprze. Firma powsta\u0142a na bazie Polskich Linii Oceanicznych \u2014 szczeci\u0144skiego oddzia\u0142u przedsi\u0119biorstwa dzia\u0142aj\u0105cego od 1970 r. Postawi\u0142a sobie cel \u2014 po\u0142\u0105czy\u0107 Europ\u0119 z Afryk\u0105, kt\u00f3ra w tym czasie szuka\u0142a dr\u00f3g rozwoju i rynk\u00f3w zbytu. Zamyka\u0142a nierentowne linie i kupowa\u0142a albo czarterowa\u0142a statki od PLO. W 1993 r. mia\u0142a ich ju\u017c ok. 30. „Poza lini\u0105 afryka\u0144sk\u0105 przej\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c serwis promowy do Szwecji” \u2014 pisze autor ksi\u0105\u017cki „Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Ba\u0142tyku”. W tym m.in. prom Jan Heweliusz, kt\u00f3ry by\u0142 jednym z kluczowych statk\u00f3w w jej flocie.<\/p>\n

Czytaj tak\u017ce w BUSINESS INSIDER<\/p>\n

Heweliusz mia\u0142 ju\u017c wtedy za sob\u0105 do\u015b\u0107 d\u0142ug\u0105 histori\u0119 niefortunnych zdarze\u0144. By\u0142 znany z tego, \u017ce bardzo cz\u0119sto ulega\u0142 awariom, mia\u0142 te\u017c na swoim koncie liczne przechy\u0142y i zderzenia z innymi jednostkami. Podobno Szwedzi nazywali polski prom „Jan Haverelius”, czyli „Jan Wypadkowy”.<\/p>\n

Kiedy Heweliusz wyp\u0142yn\u0105\u0142 w nocy z 13 na 14 stycznia 1993 r. w sw\u00f3j ostatni, zako\u0144czony katastrof\u0105 rejs, by\u0142 w\u0142a\u015bnie \u015bwie\u017co po awarii, kt\u00f3rej nawet nikt nie zg\u0142osi\u0142 administracji portu. Mia\u0142 wyruszy\u0107 w drog\u0119 z uszkodzon\u0105 furt\u0105 rufow\u0105, s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do za\u0142adunku towar\u00f3w i pasa\u017cer\u00f3w. Niewykluczone, \u017ce mia\u0142 te\u017c inne uszkodzenia, kt\u00f3rych nie naprawiono przed rejsem.<\/p>\n

\"\u015awinouj\u015bcie<\/p>\n

\u015awinouj\u015bcie 14 stycznia 2009. 16. rocznica zatoni\u0119cia promu Heweliusz<\/p>\n

|
\n Artur Kubasik \/ Agencja Gazeta<\/p>\n

Ostatni rejs Heweliusza. „Morderczy huragan”<\/p>\n

Tej nocy Heweliusz, p\u0142yn\u0105c ze \u015awinouj\u015bcia do szwedzkiego Ystad, mia\u0142 na pok\u0142adzie 10 wagon\u00f3w kolejowych i 28 ci\u0119\u017car\u00f3wek. P\u0142yn\u0119\u0142a nim 29-osobowa za\u0142oga i 36 pasa\u017cer\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie kierowc\u00f3w ci\u0119\u017car\u00f3wek (Polacy, Szwedzi, Austriacy, Czesi, W\u0119grzy i Norweg). Pogoda by\u0142a fatalna.<\/p>\n

„To by\u0142 morderczy huragan, morza ju\u017c nie by\u0142o wida\u0107. To by\u0142a ca\u0142kowicie rozpylona wielka woda” \u2014 wspomina\u0142, cytowany przez portalmorski.pl, kapitan \u017ceglugi wielkiej Edward Bieniek, dow\u00f3dca bli\u017aniaczego promu Miko\u0142aj Kopernik, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c znalaz\u0142 si\u0119 w obszarze sztormu.<\/p>\n

W pewnym momencie fala uderzy\u0142a w burt\u0119 statku tak silnie, \u017ce prom niemal natychmiast si\u0119 przewr\u00f3ci\u0142. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pasa\u017cer\u00f3w wtedy spa\u0142a. W katastrofie zgin\u0119\u0142o 56 os\u00f3b: 20 marynarzy i 36 pasa\u017cer\u00f3w. Uratowano zaledwie dziewi\u0119ciu cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi. Zgin\u0105\u0142 te\u017c kapitan, kt\u00f3ry podobno do ko\u0144ca sta\u0142 na mostku.<\/p>\n

Wyrok i apelacja po katastrofie. „Niemal wszyscy czuli si\u0119 uniewinnieni”<\/p>\n

Po katastrofie ruszy\u0142o \u015bledztwo, kt\u00f3re toczy\u0142o si\u0119 przez kilka lat. Nie znaleziono winnego, chocia\u017c podczas dochodzenia sprawdzano m.in. uszkodzenie statku, kt\u00f3rego armator nie naprawi\u0142. „Pomi\u0119dzy stanem technicznym furty rufowej a katastrof\u0105 nie by\u0142o zwi\u0105zku przyczynowego” \u2014 takie zdanie pad\u0142o w uzasadnieniu umorzenia sprawy w 1994 r. (cytat z ksi\u0105\u017cki Adama Zadwornego).<\/p>\n

Dwa lata p\u00f3\u017aniej spraw\u0119 jednak rozpatrzono ponownie. I tym razem wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce w ko\u0144cu winny poniesie kar\u0119. W 1996 r. s\u0119dzia podkre\u015bli\u0142, \u017ce statek nie powinien w og\u00f3le feralnego dnia wyp\u0142yn\u0105\u0107 w morze, ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j stan techniczny.<\/p>\n

Zobacz tak\u017ce: Tak kr\u0119cili „Heweliusza” Netflixa. Aktorzy byli u kresu wytrzyma\u0142o\u015bci<\/a><\/p>\n

„Po raz pierwszy w historii morski s\u0105d w Polsce obarczy\u0142 win\u0105 pa\u0144stwowego w\u0142a\u015bciciela, czyli PLO (wsp\u00f3\u0142winna by\u0142a Euroafrica)” \u2014 czytamy w ksi\u0105\u017cce Zadwornego. W mediach pojawi\u0142y si\u0119 tytu\u0142y „Zawini\u0142 armator”. To jednak nie by\u0142 koniec, bo zacz\u0119\u0142y si\u0119 apelacje. Ostatecznie armator zosta\u0142 oczyszczony z winy, a eksperci i s\u0105d stwierdzili, \u017ce przyczyn wypadku nie da si\u0119 do ko\u0144ca wyja\u015bni\u0107.<\/p>\n

\"Tablica,<\/p>\n

Tablica, upami\u0119tniaj\u0105ca ofiary katastrofy Heweliusza, wmurowana w \u015awinouj\u015bciu<\/p>\n

|
\n DANIEL SZYSZ\/REPORTER \/ East News<\/p>\n

„Niemal wszyscy zainteresowani, poza rodzinami ofiar, wydawali si\u0119 wi\u0119c usatysfakcjonowani, bo niemal wszyscy czuli si\u0119 uniewinnieni” \u2014 napisa\u0142 autor ksi\u0105\u017cki o Heweliuszu.<\/p>\n

„Izba Morska w Gdyni, obarczaj\u0105c win\u0105 w\u0142a\u015bciciela i armatora, wyda\u0142a sprawiedliwy wyrok, a Odwo\u0142awcza Izba Morska go upudrowa\u0142a, maskuj\u0105c prawdziwe oblicze tej tragedii” \u2014 twierdzi\u0142 adwokat Roman Olszewski, cytowany w ksi\u0105\u017cce Zadwornego.<\/p>\n

Euroafrica. Plany na 2035 r.<\/p>\n

Euroafrica unikn\u0119\u0142a odpowiedzialno\u015bci za katastrof\u0119 Heweliusza, a wdowom nie wyp\u0142acono pieni\u0119dzy, kt\u00f3rych si\u0119 domaga\u0142y. Niekt\u00f3re z nich, po latach walki w s\u0105dach zdecydowa\u0142y si\u0119 i\u015b\u0107 na ugod\u0119 z armatorem.<\/p>\n

Euroafrica nale\u017cy dzi\u015b do holdingu z siedzib\u0105 na Cyprze. Od 2002 r. posiadaczem wi\u0119kszo\u015bci udzia\u0142\u00f3w w sp\u00f3\u0142ce jest Andrzej Hass. Firma realizuje po\u0142\u0105czenia morskie pomi\u0119dzy portami ba\u0142tyckimi a Wielk\u0105 Brytani\u0105 i Afryk\u0105 Zachodni\u0105. W jej flocie znajduj\u0105 si\u0119 drobnicowce i promy kolejowo-samochodowe. Realizuje te\u017c przewozy pasa\u017cerskie. Opr\u00f3cz dzia\u0142alno\u015bci \u017ceglugowej Euroafrica ma te\u017c nadz\u00f3r nad firm\u0105 spedycyjn\u0105 w Gdyni, hotelami w Sopocie i firm\u0105 z bran\u017cy nieruchomo\u015bci.<\/p>\n

Jak pisze sp\u00f3\u0142ka na swojej stronie internetowej, jej misj\u0105 jest „uwolnienie potencja\u0142u Afryki”, a na najbli\u017csze lata postawi\u0142a sobie cel: do 2035 r. „znale\u017a\u0107 si\u0119 w pierwszej tr\u00f3jce operator\u00f3w drobnicowych mi\u0119dzy Europ\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105 a Afryk\u0105 Zachodni\u0105”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Od 5 listopada na platformie Netflix mo\u017cna b\u0119dzie ogl\u0105da\u0107 nowy miniserial „Heweliusz”, zainspirowany katastrof\u0105 na Ba\u0142tyku, kt\u00f3ra w…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":85653,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[122,42,38,40,39,41,123],"class_list":{"0":"post-85652","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozrywka","8":"tag-entertainment","9":"tag-pl","10":"tag-poland","11":"tag-polish","12":"tag-polska","13":"tag-polski","14":"tag-rozrywka"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115495946520929451","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85652","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=85652"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85652\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/85653"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=85652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=85652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=85652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}