Prof. Romuald Cicho\u0144: Nie liczy\u0142em.<\/p>\n
W przybli\u017ceniu.<\/p>\n
Mi\u0119dzy 300 a 400.<\/p>\n
Tak. W Polsce, Anglii, w Niemczech, w Stanach. Tak\u017ce troch\u0119 si\u0119 tego wszystkiego nazbiera\u0142o. Mam te wszystkie protoko\u0142y, wi\u0119c mo\u017ce kiedy\u015b si\u0105d\u0119 i dok\u0142adnie policz\u0119. Rzeczywi\u015bcie, mo\u017ce tak trzeba.<\/p>\n
5 listopada 1985 r., r\u00f3wno 40 lat temu prof. Zbigniew Religa wraz ze swoj\u0105 za\u0142og\u0105 dokona\u0142 pierwszego w Polsce udanego przeszczepu serca. Pan by\u0142 w tej za\u0142odze, pan jest na tym s\u0142ynnym zdj\u0119ciu zrobionym tu\u017c po przeszczepie, po 48 godzinach pracy. <\/p>\n
Siedz\u0119 w k\u0105cie.<\/p>\n
Wyczerpany. Zasn\u0105\u0142 pan.<\/p>\n
Zasn\u0105\u0142em i b\u0119d\u0105 mi pewnie to wypomina\u0107 do ko\u0144ca \u017cycia. Mieli\u015bmy wtedy sesj\u0119 dw\u00f3ch po sobie nast\u0119puj\u0105cych przeszczep\u00f3w. Kilkadziesi\u0105t godzin. Bez polskiego lotnictwa wojskowego, bez otwartych dla nas w nocy pi\u0119ciu lotnisk, to wszystko mog\u0142o nie zaistnie\u0107. Olbrzymia rola polskiej armii, dow\u00f3dztwa wojsk lotniczych. R\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki temu wsparciu m\u00f3g\u0142 wystartowa\u0107 program transplantacji serca w Polsce. To by\u0142o niesamowite. A to, \u017ce byli\u015bmy zm\u0119czeni\u2026 Byli\u015bmy zm\u0119czeni, jednak dop\u00f3ty, dop\u00f3ki ka\u017cdy z nas przy stole my\u015bli ofensywnie, to jest wszystko w porz\u0105dku. Tak, po wszystkim siedzia\u0142em w k\u0105cie. Dzisiaj, gdyby m\u00f3j asystent zasn\u0105\u0142 po przeszczepie, to pewnie wygoni\u0142bym go do pokoju, \u017ceby odpoczywa\u0142. Ale to by\u0142y inne, pionierskie czasy.<\/p>\n
Poni\u017cej mo\u017cna zobaczy\u0107 s\u0142ynne zdj\u0119cie, na kt\u00f3rym uwieczniony zosta\u0142 prof. Romuald Cicho\u0144 [przysypia zm\u0119czony w rogu sali].<\/p>\n
Pan zacz\u0105\u0142 pracowa\u0107 z prof. Relig\u0105, kiedy mia\u0142 pan zaledwie 27 lat. <\/p>\n
Pami\u0119tam jak przyszed\u0142em na pierwsze spotkanie do profesora Religii w sprawie pracy. On ju\u017c wtedy mia\u0142 swoje wizje tego, jak to b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107.<\/p>\n
Przeszczepy serca?<\/p>\n
Te\u017c. Wychodz\u0105c stamt\u0105d, pomy\u015bla\u0142em sobie, je\u015bli ten cz\u0142owiek m\u00f3wi 50 proc. prawdy, to tam trzeba by\u0107. Jak zobaczy\u0142em r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 pomiar\u00f3w monitoringu pacjenta, oceny pacjenta za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnego rodzaju urz\u0105dze\u0144, to pomy\u015bla\u0142em, \u017ce chyba najpierw przez pi\u0119\u0107 lat b\u0119d\u0119 tutaj pod\u0142og\u0119 zamiata\u0142, ani\u017celi cokolwiek b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 zrobi\u0107 przy pacjencie. Tymczasem profesor Religa by\u0142 osob\u0105 nieprawdopodobn\u0105. Cieszy\u0142 si\u0119, kiedy jego uczniowie zrobili co\u015b wi\u0119cej ni\u017c on. To by\u0142 chirurg bez zazdro\u015bci zawodowej. Dzi\u0119ki temu ju\u017c po roku mog\u0142em przyst\u0105pi\u0107 do sto\u0142u operacyjnego.<\/p>\n
Do operowania pacjent\u00f3w.<\/p>\n
Trzeba wiedzie\u0107, \u017ce dla nas wtedy operacje na otwartym sercu by\u0142y czym\u015b nieprawdopodobnym. Ka\u017cda taka operacja to by\u0142o zdarzenie z pogranicza cudu. Pewnego dnia profesor powiedzia\u0142: dobra, zabieramy si\u0119 za przeszczepy. My w\u0142a\u015bciwie nie zdawali\u015bmy sobie sprawy, co to znaczy.<\/p>\n
A on?<\/p>\n
Dok\u0142adnie wiedzia\u0142, na co si\u0119 pisze. Zna\u0142 histori\u0119 tragicznego epizodu pr\u00f3by przeszczepiania serca przez wspania\u0142ego chirurga, profesora Molla w 1969 r., zdawa\u0142 sobie te\u017c spraw\u0119 z naszej polskiej zajad\u0142ej nieufno\u015bci, kt\u00f3ra dotkn\u0119\u0142a prof. Molla. To na pewno musia\u0142o obarcza\u0107 psychik\u0119 profesora Religi, kt\u00f3ry jednak z ca\u0142\u0105 swoj\u0105 zawzi\u0119to\u015bci\u0105 traktowa\u0142 \u017cycie pacjenta jako co\u015b, czemu warto po\u015bwi\u0119ci\u0107 wszystko, \u0142\u0105cznie ze swoim nazwiskiem i tak zwan\u0105 karier\u0105. To by\u0142o w nim niezwyk\u0142e.<\/p>\n
Wtedy te\u017c, na pocz\u0105tku, my, m\u0142odsi asystenci nie wiedzieli\u015bmy, jak to wszystko psychicznie rozgry\u017a\u0107. Jak to jest, \u017ce cz\u0142owiek umar\u0142, a jego serce bije\u2026 Wcze\u015bniej takich dywagacji emocjonalnych, etycznych, mentalnych nikt nie prowadzi\u0142.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n
M\u00f3wi pan teraz o \u015bmierci m\u00f3zgu. <\/p>\n
M\u00f3wi\u0119 o \u015bmierci m\u00f3zgu i o pierwszym transporcie dawcy z Warszawy do Zabrza. To by\u0142 m\u0142ody cz\u0142owiek, kt\u00f3ry uleg\u0142 wypadkowi. W karetce by\u0142o do\u015b\u0107 ciep\u0142o. On le\u017ca\u0142 z odkrytym torsem. Patrzyli\u015bmy z ca\u0142ym zespo\u0142em na to, jak ten tors si\u0119 unosi, jak to serce bije, uderza o klatk\u0119 piersiow\u0105, Ka\u017cdy z nas my\u015bla\u0142: no dobra, szef wie, co robi. Jednak dopiero p\u00f3\u017aniej, my\u015bl\u0119, \u017ce po 20 sekcjach, uwierzy\u0142em, w to, \u017ce serce po \u015bmierci cz\u0142owieka jeszcze mo\u017ce do\u015b\u0107 d\u0142ugo bi\u0107.<\/p>\n
Rozmawiamy teraz o etyce. <\/p>\n
Rozmawiamy te\u017c o arogancji, o poczuciu si\u0119 panem \u017cycia i \u015bmierci. W naszym dzia\u0142aniu jedynym motywem powinna by\u0107 ch\u0119\u0107 uratowania, pomocy cz\u0142owiekowi.<\/p>\n
Dzi\u0119ki sercu innego cz\u0142owieka. <\/p>\n
Trzeba potrafi\u0107 zrozumie\u0107 i zaakceptowa\u0107, \u017ce jednemu z tych ludzi ju\u017c nie pomo\u017cemy. Cz\u0119sto rozmawia\u0142em z rodzinami potencjalnych dawc\u00f3w. Kiedy\u015b policzy\u0142em, \u017ce na 154 pobrania serc, jeden jedyny raz nie uzyska\u0142em zgody od rodziny. Ta rodzina si\u0119 zgodzi\u0142a po paru godzinach, ale ju\u017c by\u0142o za p\u00f3\u017ano. To te\u017c jest nauka o wielko\u015bci cz\u0142owieka i wielko\u015bci naszego wewn\u0119trznego dobra, o tym, jak w tej najwi\u0119kszej tragedii, jaka si\u0119 mo\u017ce w rodzinie zdarzy\u0107, \u015bmiertelnym wypadku m\u0119\u017ca, \u017cony, matki, ojca, dzieci, ludzie potrafi\u0105 podzieli\u0107 si\u0119 z ca\u0142ym dostoje\u0144stwem tym, co mieli najdro\u017cszego. I to jest te\u017c rzecz, kt\u00f3ra zawsze nam kardiochirurgom siedzi za ko\u0142nierzem. To jest pewnego rodzaju odpowiedzialno\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c wobec tych ludzi, kt\u00f3rzy wyrazili zgod\u0119.<\/p>\n
Powiedzia\u0142 pan, \u017ce po 20 sekcjach, czyli po 20 pobraniach serc z ludzi, u kt\u00f3rych stwierdzono \u015bmier\u0107 m\u00f3zgu, uwierzy\u0142 pan, by\u0142 pan pewien, \u017ce ci ludzie rzeczywi\u015bcie nie \u017cyj\u0105. W jakim pan by\u0142 stanie przez ten czas? To musia\u0142 by\u0107 jaki\u015b ci\u0119\u017car, rodzaj niezgody. <\/p>\n
Nie by\u0142o nigdy nikogo w naszej klinice, kto by nie wierzy\u0142 szefowi, profesorowi Relidze w jego dobre intencje i w jego wizj\u0119. Prosz\u0119 jeszcze pami\u0119ta\u0107, \u017ce b\u0119d\u0105c jednym z najm\u0142odszych asystent\u00f3w, moja odpowiedzialno\u015b\u0107 by\u0142a prawie \u017cadna. To profesor Religa musia\u0142 nosi\u0107 ca\u0142y jej ci\u0119\u017car, za post\u0119powanie, za operacj\u0119, za wynik operacji. To go wiele kosztowa\u0142o. Natomiast ka\u017cdy z nas chcia\u0142 te\u017c wiedzie\u0107 na pewno\u2026<\/p>\n
\u017be ten cz\u0142owiek, z kt\u00f3rego wycinacie serce na pewno nie \u017cyje?<\/p>\n
Tak!<\/p>\n
To by\u0142o co\u015b wi\u0119cej ani\u017celi relacja mistrz i ucze\u0144<\/p>\n
Szli\u015bcie za nim, jak za bogiem, autorytetem?<\/p>\n
W kuluarach kliniki nazywali\u015bmy szefa tatusiem. Nie dlatego, \u017ce mi\u0119dzy nami, a nim by\u0142 tak bliski zwi\u0105zek, jak mi\u0119dzy synem a ojcem. Zdecydowanie to by\u0142o co\u015b wi\u0119cej ani\u017celi relacja mistrz i ucze\u0144. Nie oszcz\u0119dza\u0142 nas, ale na pewno znacznie wi\u0119cej wymaga\u0142 od siebie. Wiele razy stali\u015bmy z szefem po kilkana\u015bcie lub kilkadziesi\u0105t godzin, zawsze to by\u0142y bardzo skomplikowane sytuacje i za ka\u017cdym razem wszystko odbywa\u0142o si\u0119 na tej w\u0105skiej granicy mi\u0119dzy \u017cyciem a \u015bmierci\u0105 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry le\u017ca\u0142 na tym stole. Naprawd\u0119 podziwia\u0142em profesora. On nas, wszystkich swoich uczni\u00f3w nauczy\u0142 ofensywnego podej\u015bcia do dzia\u0142ania.<\/p>\n
Co to znaczy?<\/p>\n
Po kilkunastu godzinach przy stole budzi si\u0119 w cz\u0142owieku jaki\u015b taki odruch samozachowawczy, my\u015bli w rodzaju: no dobrze, ju\u017c nie daj\u0119 rady, ju\u017c nie wiem, co zrobi\u0107 dalej, mo\u017ce zako\u0144czmy to wszystko. Tego nigdy nie by\u0142o u profesora. On zawsze walczy\u0142 do ko\u0144ca. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce my byli\u015bmy od 20, 30 lat m\u0142odsi od niego. Dawa\u0142 przyk\u0142ad, jak trzeba i jak mo\u017cna post\u0119powa\u0107 na sali operacyjnej. To by\u0142o naprawd\u0119 niezwyk\u0142e do\u015bwiadczenie. On by\u0142 dla nas mistrzem, r\u00f3wnie\u017c mistrzem duchowym.<\/p>\n
Duchowym? <\/p>\n
On nam pokazywa\u0142, jak bardzo trzeba wierzy\u0107 w to, co si\u0119 robi i jak bardzo trzeba by\u0107 pewnym swojej wiedzy, \u017ceby z ca\u0142ym przekonaniem i pomimo r\u00f3\u017cnych przeciwno\u015bci merytorycznych i etycznych rzuci\u0107 si\u0119 na tego rodzaju post\u0119powanie.<\/p>\n
On do was m\u00f3wi\u0142 w czasie tych wielogodzinnych operacji? <\/p>\n
Najgorsz\u0105 rzecz\u0105, jak\u0105 us\u0142ysza\u0142em od profesora by\u0142o: doktorze Cicho\u0144, nie znosz\u0119 pracowa\u0107 z amatorami.<\/p>\n
Wiem, \u017ce zwalnia\u0142 pana, a po dziesi\u0119ciu minutach przyjmowa\u0142.<\/p>\n
No tak by\u0142o, tak by\u0142o. Wszyscy, kt\u00f3rzy wtedy z nim pracowali do\u015bwiadczyli tych zwolnie\u0144 i przyj\u0119\u0107\u2026 W ka\u017cdym razie, bez niego, bez tego autorytetu, bez tego przyk\u0142adu, kt\u00f3ry nam dawa\u0142, nikt z nas nie potrafi\u0142by dzisiaj post\u0119powa\u0107 tak, jak post\u0119puje. Zreszt\u0105 my\u015bl\u0119, \u017ce wszyscy moi koledzy, kt\u00f3rzy przeszli przez Zabrze, staraj\u0105 si\u0119 na\u015bladowa\u0107 profesora Relig\u0119, powa\u017cnie traktowa\u0107 swoich uczni\u00f3w i nast\u0119pc\u00f3w.<\/p>\n
Mo\u017ce pan powiedzie\u0107, \u017ce pan jest wybitnym kardiochirurgiem w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki profesorowi Relidze?<\/p>\n
\u017baden ze mnie m\u0105drala i \u017caden wielki. M\u00f3wi\u0142em ju\u017c, \u017ce profesor Religa nie mia\u0142 zazdro\u015bci zawodowej, on si\u0119 cieszy\u0142, je\u015bli zrobili\u015bmy co\u015b nowego. To by\u0142o niesamowite, jak on nas pcha\u0142, wspiera\u0142. Pami\u0119tam, kiedy stan\u0105\u0142em do pierwszego czy drugiego zabiegu i m\u00f3wi\u0119 do niego: Szefie, ja si\u0119 boj\u0119. A on: Romek, stoj\u0119 za tob\u0105, r\u00f3b. Ka\u017cdemu chirurgowi \u017cycz\u0119 takiego szefa.<\/p>\n
Dobrego chirurga poznaje si\u0119 po tym, jak wychodzi z tarapat\u00f3w<\/p>\n
Jak si\u0119 chirurg boi to, co si\u0119 z nim dzieje?<\/p>\n
Jak si\u0119 boi, to niech nie wychodzi z domu. Najlepszym lekarstwem na niewiedz\u0119 jest nauka. Przy stole operacyjnym kapitan jest jeden. To jest operator. Ca\u0142a reszta to jego dru\u017cyna. On musi doskonale wiedzie\u0107, jak ten zabieg ma przebiega\u0107 i jak chce go poprowadzi\u0107. Tu nie ma miejsca na strach. Oczywi\u015bcie, ka\u017cdy z chirurg\u00f3w prze\u017cy\u0142 mniej lub bardziej straszne komplikacje, ale jak m\u00f3wi\u0142 jeden z moich nauczycieli Lynne Grant ze Stan\u00f3w Zjednoczonych: Roman, nie o to chodzi, \u017ceby nie wpa\u015b\u0107 w jakie\u015b tarapaty. Dobrego chirurga poznaje si\u0119 po tym, jak z tych tarapat\u00f3w wychodzi. Tak samo by\u0142o u profesora Religi. Czasami w czasie zabiegu zdarzaj\u0105 si\u0119 niespodzianki, kt\u00f3re nie zosta\u0142y odkryte w procesie diagnostyki. Mamy wspania\u0142\u0105 technik\u0119, stajemy przy stole, wydaje nam si\u0119, \u017ce panujemy nad sytuacj\u0105 i\u2026 zaraz, zaraz, przecie\u017c nikt wcze\u015bniej nie m\u00f3wi\u0142 o jakim\u015b konkrecie, kt\u00f3ry zauwa\u017cyli\u015bmy. Musimy sobie z tym poradzi\u0107, ale \u017ceby sobie poradzi\u0107, trzeba by\u0107 przygotowanym, nie ba\u0107 si\u0119 i konsekwentnie wierzy\u0107, \u017ce potrafimy pom\u00f3c temu cz\u0142owiekowi.<\/p>\n
Pan si\u0119 ca\u0142y czas uczy?<\/p>\n
Tak i to jest pi\u0119kne w chirurgii. W\u0142a\u015bciwie ka\u017cdy dzie\u0144 przynosi cudowne nowo\u015bci. Dzisiaj \u015brednia wieku pacjent\u00f3w operowanych w oddzia\u0142ach chirurgicznych to jest ponad 70 lat. A kiedy zaczynali\u015bmy operatyw\u0119 u profesora Religi, pacjent powy\u017cej 50. roku \u017cycia to ju\u017c by\u0142 k\u0142opot, \u017ceby go zakwalifikowa\u0107 do operacji przeszczepu serca. Dzisiaj transplantujemy ludzi z bardzo dobrymi rezultatami o ponad 20 lat starszych. A przecie\u017c ta dziedzina wiedzy ma zaledwie 60 lat. Gdzie byli\u015bmy 40, 50 lat temu, a gdzie jeste\u015bmy teraz.<\/p>\n
Jak ju\u017c si\u0119 rozgada\u0142em, to powiem jeszcze tak\u0105 histori\u0119. Wys\u0142ano mnie na kongres kardiochirurg\u00f3w do Chicago. Tam panel, w kt\u00f3rym zasiadaj\u0105, jak my to m\u00f3wimy \u015bwi\u0119ci kardiochirurdzy, bo to oni wymy\u015blili i stworzyli kardiochirurgi\u0119. Przyjecha\u0142em wtedy z tego ma\u0142ego Zabrza, patrz\u0119 na ten wielki \u015bwiat, na tych profesor\u00f3w. Jeden z nich wchodzi na m\u00f3wnic\u0119 i zaczyna: Szanowni Pa\u0144stwo, niniejszym og\u0142aszam koniec ery pionierskiej w kardiochirurgii i pocz\u0105tek ery statystyki.<\/p>\n
Og\u0142osi\u0142, \u017ce ju\u017c wszystko w kardiochirurgii zosta\u0142o osi\u0105gni\u0119te i ju\u017c wszystko wiecie i umiecie. <\/p>\n
A ja tam przecie\u017c pojecha\u0142em, \u017ceby odkrywa\u0107 \u015bwiat, postawi\u0107 go na g\u0142owie, a on mi t\u0142umaczy, \u017ce ju\u017c wszystko zrobione. I z du\u017c\u0105 rado\u015bci\u0105 mog\u0119 dzisiaj powiedzie\u0107, \u017ce profesor pomyli\u0142 si\u0119 w 100 procentach, bo ta dziedzina wiedzy si\u0119 rozwija si\u0119 w osza\u0142amiaj\u0105cym tempie.<\/p>\n
Oboj\u0119tnie ile razy by si\u0119 nie przeszczepia\u0142o serce, za ka\u017cdym razem efekt jest piorunuj\u0105cy<\/p>\n
Pami\u0119ta pan r\u0119ce profesora Religi?<\/p>\n
To nie by\u0142y r\u0119ce chirurga. Raczej r\u0119ce boksera.<\/p>\n
Wielkie \u0142apy. <\/p>\n
Ale szef bardzo dobrze si\u0119 tym narz\u0119dziem pos\u0142ugiwa\u0142 i zawsze t\u0142umaczy\u0142: s\u0142uchaj, to nie chodzi o r\u0119k\u0119, chodzi o po\u0142\u0105czenie mi\u0119dzy m\u00f3zgiem a r\u0119k\u0105. Profesor zawsze najpierw pomy\u015bla\u0142, a potem zrobi\u0142.<\/p>\n
Pan ma r\u0119ce chirurga?<\/p>\n
Nie, nie. Prosz\u0119 zobaczy\u0107.<\/p>\n
Spore \u0142apy, panie profesorze.<\/p>\n
Na szcz\u0119\u015bcie nie tylko od kszta\u0142tu r\u0105k zale\u017cy praca chirurga.<\/p>\n
Pami\u0119ta pan ten moment, kiedy pierwszy raz pan zobaczy\u0142 pust\u0105 klatk\u0119 piersiow\u0105?<\/p>\n
Tego si\u0119 nie da zapomnie\u0107. I tego, jak wszyte serce podejmuje prac\u0119 i zaczyna bi\u0107. To jest taka euforia\u2026<\/p>\n
P\u0142acze si\u0119 wtedy? Co si\u0119 z panem dzieje?<\/p>\n
To jest dojmuj\u0105ce uczucie, kt\u00f3re zostawia \u015blad na ca\u0142e \u017cycie. I oboj\u0119tnie ile razy by si\u0119 nie przeszczepia\u0142o, za ka\u017cdym razem efekt jest piorunuj\u0105cy. To jest nieprawdopodobne! To jest cud, \u017ce potrafimy co\u015b takiego zrobi\u0107. Czuj\u0119 si\u0119 nies\u0142ychanie szcz\u0119\u015bliwy, \u017ce mog\u0142em \u017cy\u0107 w takich czasach, kiedy to si\u0119 wszystko zaczyna\u0142o.<\/p>\n
Jakie jest to serce bij\u0105ce?<\/p>\n
Silne, zaskakuj\u0105co silne. To jest mi\u0119sie\u0144, kt\u00f3ry w przeciwie\u0144stwie do wszystkich innych naszych mi\u0119\u015bni, nie ma ani sekundy wypoczynku. Pracuje przez ca\u0142e nasze \u017cycie. I nie jest jak biceps, kt\u00f3ry im si\u0119 wi\u0119cej trenuje, tym on jest wi\u0119kszy. Nasze serce si\u0119 dostosowuje do ca\u0142ej sytuacji anatomicznej, fizjologicznej konkretnego cz\u0142owieka. Nie m\u00f3wi\u0119 o r\u00f3\u017cnego rodzaju schorzeniach. Na pocz\u0105tku bior\u0105c serce do r\u0119ki, dotykaj\u0105c go by\u0142em naprawd\u0119 zaskoczony tym, \u017ce to jest tak silny mi\u0119sie\u0144, szczeg\u00f3lnie lewa komora. Dzisiaj u\u017cywamy r\u00f3\u017cnego rodzaju metod, \u017ceby okie\u0142zna\u0107 serce w czasie naszych zabieg\u00f3w operacyjnych. W cz\u0119\u015bci z nich zatrzymujemy je, \u017ceby mo\u017cna by\u0142o bezkrwawo pracowa\u0107 w jego wn\u0119trzu. W cz\u0119\u015bci zabieg\u00f3w w og\u00f3le nie pod\u0142\u0105czamy kr\u0105\u017cenia pozaustrojowego i sztucznego p\u0142uco-serca, tylko pracujemy na bij\u0105cym sercu i wtedy widzimy, z jak\u0105 si\u0142\u0105 mamy do czynienia.<\/p>\n
M\u00f3wicie przy operacji: ale pi\u0119kne serce? <\/p>\n
Serce w\u0142a\u015bciwie jest pi\u0119kne w ka\u017cdej postaci. Jednak wygl\u0105d mo\u017ce by\u0107 bardzo zwodniczy. Czasami du\u017ce serce wcale nie znaczy zdrowe. Mniejsze serduszka te\u017c potrafi\u0105 swojego dokona\u0107. Kiedy\u015b ostrzegali\u015bmy, \u017ceby nie by\u0142o du\u017cej dysproporcji wagi mi\u0119dzy biorc\u0105 i dawc\u0105, teraz jest tak, \u017ce przy przeszczepach kobiecych serc w m\u0119skie cia\u0142o, znacznie mniejsze organy radz\u0105 sobie doskonale.<\/p>\n
Pi\u0119kny narz\u0105d. Dzi\u0119kuj\u0119 profesorowi Relidze, \u017ce moje \u017cycie si\u0119 tak potoczy\u0142o i toczy, \u017ce mog\u0119 te serca podziwia\u0107 na co dzie\u0144.<\/p>\n
Jest w nich mi\u0142o\u015b\u0107?<\/p>\n
Pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 znowu cytatem z profesora Religi: Nie wyg\u0142upiaj si\u0119, to jest pompa i tyle.<\/p>\n
No dobra, to profesor Religa, a co profesor Cicho\u0144.<\/p>\n
Nie wiem, gdzie Pan B\u00f3g posadzi\u0142 nam dusz\u0119, ale chyba jednak nie w sercu. Uwa\u017cam, \u017ce serce jest dobrym i bardzo cierpliwym s\u0142ug\u0105 naszego umys\u0142u. Przecie\u017c raz bije szybciej, raz wolniej, raz biegamy, raz odpoczywamy, raz si\u0119 k\u0142\u00f3cimy, a innym razem za\u017cywamy relaksu i za ka\u017cdym razem s\u0142ucha tego, co mu si\u0119 ka\u017ce. To jest nieprawdopodobne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prof. Romuald Cicho\u0144: Nie liczy\u0142em. W przybli\u017ceniu. Mi\u0119dzy 300 a 400. Tak. W Polsce, Anglii, w Niemczech, w…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":86345,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[56,32,33,36,37,27,34,35,28,31,48,25,46,42,38,40,39,41,20420,47,7361,29,30,341,26,19333],"class_list":{"0":"post-86344","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-featured-news","12":"tag-featurednews","13":"tag-headlines","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-nat_styl","19":"tag-news","20":"tag-omp","21":"tag-pl","22":"tag-poland","23":"tag-polish","24":"tag-polska","25":"tag-polski","26":"tag-przeszczep_serca","27":"tag-screening_general","28":"tag-serce","29":"tag-top-stories","30":"tag-topstories","31":"tag-tylko_w_onecie","32":"tag-wiadomosci","33":"tag-zbigniew_religa"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115497480102081609","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86344","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=86344"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86344\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/86345"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=86344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=86344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=86344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}