{"id":87989,"date":"2025-11-06T12:33:10","date_gmt":"2025-11-06T12:33:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/87989\/"},"modified":"2025-11-06T12:33:10","modified_gmt":"2025-11-06T12:33:10","slug":"ogromny-kraj-peka-na-krawedzi-rozpadu-punkt-zwrotny-odczuje-tez-europa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/87989\/","title":{"rendered":"Ogromny kraj p\u0119ka na kraw\u0119dzi rozpadu. Punkt zwrotny odczuje te\u017c Europa"},"content":{"rendered":"

„Wyniki bitew w Al-Faszir i Kordofanie b\u0119d\u0105 mia\u0142y trwa\u0142y wp\u0142yw na przysz\u0142o\u015b\u0107 wojny w Sudanie i jego sytuacj\u0119 polityczn\u0105. Mog\u0105 one zadecydowa\u0107 o tym, czy kraj ostatecznie podzieli si\u0119 na dwa terytoria \u2014 Sudan Wschodni i Sudan Zachodni \u2014 z kt\u00f3rych ka\u017cde b\u0119dzie mia\u0142o w\u0142asny rz\u0105d” \u2014 ostrzega Jalale Getachew Birru, starszy analityk ACLED (Armed Conflict Location and Event Data), niezale\u017cnej organizacji \u015bledz\u0105cej przemoc i konflikty na \u015bwiecie.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Jakie s\u0105 przyczyny wojny domowej w Sudanie? <\/p>\n

Co oznacza zdobycie Al-Faszir dla sytuacji w Sudanie? <\/p>\n

Jakie s\u0105 skutki konfliktu w Sudanie dla Europy? <\/p>\n

Kto kontroluje Darfur w obecnych walkach? <\/p>\n

To nie jest odosobniony g\u0142os, bo ju\u017c blisko dwa lata temu pojawi\u0142y si\u0119 obawy, \u017ce konflikt mo\u017ce doprowadzi\u0107 do „scenariusza libijskiego”, z „wi\u0119cej ni\u017c jednym rz\u0105dem, bez rzeczywistej skuteczno\u015bci i mi\u0119dzynarodowego uznania”<\/a>. Wtedy te\u017c w analizach ekspert\u00f3w zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 scenariusze mo\u017cliwego oderwania si\u0119 Darfuru, czyli regionu na zachodzie kraju o powierzchni oko\u0142o 493 tys. km kw. (to prawie tyle, co Francja). <\/p>\n

Wojna domowa w Sudanie \u2014 jakie s\u0105 jej przyczyny?<\/p>\n

Sudan by\u0142 najwi\u0119kszym krajem Afryki, ale po oderwaniu si\u0119 w 2011 r. Sudanu Po\u0142udniowego, „spad\u0142” na trzecie miejsce za Algieri\u0105 i Demokratyczn\u0105 Republik\u0105 Konga. To wci\u0105\u017c gigantyczne pa\u0144stwo: 15. pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci na \u015bwiecie. Jego obszar \u2014 ponad 1,86 mln km kw. \u2014 to pi\u0105ta cz\u0119\u015b\u0107 Europy. Polska zmie\u015bci\u0142aby si\u0119 w nim a\u017c sze\u015b\u0107 razy. Istnieje jednak ogromne ryzyko, \u017ce wkr\u00f3tce oderwie si\u0119 kolejna cz\u0119\u015b\u0107.<\/p>\n

Przez prawie 70 lat od uzyskania niepodleg\u0142o\u015bci w 1956 r. ten kraj nigdy nie by\u0142 spokojny ani stabilny. Ci\u0105gle targaj\u0105 nim konflikty lub pustosz\u0105 go dyktatorskie rz\u0105dy. Wprawdzie w 2019 r. obalony zosta\u0142 dyktator Omar al-Baszir, kt\u00f3ry krwawo rz\u0105dzi\u0142 krajem przez trzy dekady, ale spok\u00f3j pod rz\u0105dami wojskowych oraz cywilnych polityk\u00f3w trwa\u0142 tylko dwa lata. Po zamachu stanu w 2021 r. w\u0142adz\u0105 podzielili si\u0119 wojskowi: dow\u00f3dca Si\u0142 Zbrojnych Sudanu (SAF) Abdul Fattah al-Burhan i jego zast\u0119pca, Mohamed Hamdan Dagalo, kt\u00f3ry kieruje paramilitarnymi Si\u0142ami Szybkiego Wsparcia (RSF).<\/p>\n

14 kwietnia 2023 r. wybuch\u0142a wojna domowa, bo armia chcia\u0142a w\u0142\u0105czy\u0107 RSF w swoje struktury. Wed\u0142ug danych ONZ dzia\u0142ania zbrojne poch\u0142on\u0119\u0142y od tamtej ponad 43 tys. ofiar oraz zmusi\u0142y oko\u0142o 14 mln ludzi do opuszczenia dom\u00f3w. Trudno jednak o dok\u0142adne dane, bo wiele \u017ar\u00f3de\u0142 (m.in. BBC) podaje, \u017ce mog\u0142o zgin\u0105\u0107 nawet 150 tys. os\u00f3b. Kilkana\u015bcie milion\u00f3w pilnie potrzebuje pomocy \u017cywno\u015bciowej.<\/p>\n

\"Si\u0142y<\/p>\n

Si\u0142y RSF pierwszego dnia wojny 15 kwietnia 2025 r. zaatakowa\u0142y m.in. mi\u0119dzynarodowe lotnisko w ChartumieGiles Clarke\/Avaaz \/ Getty Images<\/p>\n

Sytuacja na froncie w Sudanie. Darfur to kluczowy rejon<\/p>\n

Wschodnia cz\u0119\u015b\u0107 kraju oraz strategiczny port w Port Sudan znajduj\u0105 si\u0119 obecnie pod kontrol\u0105 armii, podczas gdy zachodnia cz\u0119\u015b\u0107, zw\u0142aszcza Darfur, pozostaje pod wp\u0142ywem RSF.<\/p>\n

Obecnie najwa\u017cniejsze dla los\u00f3w kraju wydarzenia tocz\u0105 si\u0119 na zachodzie i po\u0142udniu kraju. Zach\u00f3d to Darfur, kt\u00f3ry jest bogaty w surowce (z\u0142oto, mied\u017a, uran, o\u0142\u00f3w i aluminium), ale r\u00f3wnie\u017c jest pr\u0119\u017cnym o\u015brodkiem rolniczym. Tamtejsze gleby nale\u017c\u0105 do najlepszych w kraju, a zwierz\u0119ta hodowlane to wa\u017cna cz\u0119\u015b\u0107 zysk\u00f3w z eksportu.<\/p>\n

\"Zniszczony<\/p>\n

Zniszczony Omdurman \u2014 najwi\u0119ksze miasto SudanuCarolyn Van Houten\/The Washington Post \/ Getty Images<\/p>\n

Z kolei Kordofan, jak podkre\u015bla wspomniany analityk Jalale Getachew Birru, ma znaczenie strategiczne dla los\u00f3w wojny, bo tam SAF i jego sojusznicy d\u0105\u017c\u0105 do zabezpieczenia kluczowych szlak\u00f3w \u0142\u0105cz\u0105cych centralny Sudan z Darfurem. Natomiast RSF d\u0105\u017cy do przej\u0119cia ca\u0142kowitego panowania nad Darfurem i Kordofanem, aby m\u00f3c zaprowadzi\u0107 alternatywne rz\u0105dy w zachodnim Sudanie.<\/p>\n

Darfur jest tradycyjnym bastionem RSF. W innych cz\u0119\u015bciach kraju poparcie dla Dagalo i jego ludzi jest niewielkie. Po utracie kilka miesi\u0119cy temu kontroli nad cz\u0119\u015bci\u0105 Chartumu, czyli stolicy kraju, RSF skupi\u0142o si\u0119 na pr\u00f3bie zdobycia miasta Al-Faszir, stolicy P\u00f3\u0142nocnego Darfuru.<\/p>\n

Obl\u0119\u017cenie i zdobycie Al-Faszir. Co to oznacza?<\/p>\n

Uda\u0142o si\u0119 to pod koniec pa\u017adziernika po 18 miesi\u0105cach obl\u0119\u017cenia. Niemal od razu \u015bwiat obieg\u0142y doniesienia o gwa\u0142tach, zbiorowych egzekucjach oraz zbrodniach przeciw ludzko\u015bci, dokonywanych przez ludzi Dagalo. <\/a>ONZ podaje, \u017ce z miasta uciek\u0142o ponad 60 tys. os\u00f3b, ale wci\u0105\u017c znajduje si\u0119 w nim ok. 150 tys. mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

RSF odrzuca twierdzenia, \u017ce w mie\u015bcie dochodzi do zab\u00f3jstw na tle etnicznym, a arabskie si\u0142y paramilitarne dopuszczaj\u0105 si\u0119 przemocy wobec ludno\u015bci niearabskiej. Jednak rebelianci opublikowali nagranie przedstawiaj\u0105ce zatrzymanie jednego ze swych bojownik\u00f3w, Aby Lulu, kt\u00f3remu zarzuca si\u0119 zbiorowe egzekucje.<\/p>\n

\"Cywile,<\/p>\n

Cywile, kt\u00f3rzy uciekli z Al-Faszir po zdobyciu miasta przez RSF, koczuj\u0105 w mie\u015bcie Al Dabba w p\u00f3\u0142nocnym SudanieStringer\/Anadolu Agency \/ Getty Images<\/p>\n

Dlaczego miasto Al-Faszir jest tak wa\u017cne dla obu stron? To stolica prowincji Darfur P\u00f3\u0142nocny. Po\u0142o\u017cone jest ok. 800 km na zach\u00f3d od Chartumu. Krzy\u017cuj\u0105 si\u0119 w nim g\u0142\u00f3wne szlaki komunikacyjne, handlowe i przemytnicze mi\u0119dzy Darfurem oraz s\u0105siednimi krajami: Czadem i Libi\u0105. Tamt\u0119dy przerzucana jest bro\u0144 oraz migranci. W warunkach pokoju Darfur by\u0142by dla Sudanu si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 gospodarki. Dlatego jego mo\u017cliwe oderwanie oznacza ogromny problem dla stabilno\u015bci kraju.<\/p>\n

Ca\u0142kowite przej\u0119cie Darfuru przez RSF niepokoi te\u017c s\u0105siad\u00f3w Sudanu. Egipt ocenia to jako zagro\u017cenie dla swoich po\u0142udniowych granic. Wspomniane Czad i Libia ju\u017c teraz do\u015bwiadczaj\u0105 ogromnego nap\u0142ywu ludno\u015bci oraz problem\u00f3w z niekontrolowanym handlem i przemytem broni.<\/p>\n

Do Czadu uciek\u0142o ju\u017c kilkaset tysi\u0119cy suda\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w oraz Czadyjczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy wr\u00f3cili do domu z powodu konfliktu. Ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 to kobiety i dzieci. Je\u017celi Darfur oderwie si\u0119 od Sudanu, to w poszukiwaniu lepszego \u017cycia mog\u0105 pr\u00f3bowa\u0107 przedosta\u0107 si\u0119 do Europy, kt\u00f3ra ostatnio niech\u0119tnie przyjmuje do siebie uchod\u017ac\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"„Wyniki bitew w Al-Faszir i Kordofanie b\u0119d\u0105 mia\u0142y trwa\u0142y wp\u0142yw na przysz\u0142o\u015b\u0107 wojny w Sudanie i jego sytuacj\u0119…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":87990,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[6306,32,33,19545,20645,27,20693,34,35,28,31,48,25,46,40,41,47,19079,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-87989","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-afryka","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-darfur","12":"tag-fp2_tst0","13":"tag-headlines","14":"tag-konflikty_zbrojne","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-naglowki","18":"tag-najwazniejsze-artykuly","19":"tag-nat_styl","20":"tag-news","21":"tag-omp","22":"tag-polish","23":"tag-polski","24":"tag-screening_general","25":"tag-sudan","26":"tag-swiat","27":"tag-top-stories","28":"tag-topstories","29":"tag-wiadomosci","30":"tag-world","31":"tag-world-news","32":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115502776817931158","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87989","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=87989"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87989\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/87990"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=87989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=87989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=87989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}