Wiele si\u0119 s\u0142yszy o misjach marsja\u0144skich. \u0141azik wys\u0142any przez NASA od kilku lat przemierza powierzchni\u0119 czerwonej planety i raczy nas wysokiej jako\u015bci fotografiami i nagraniami pokazuj\u0105cymi powierzchni\u0119 czwartej planety od s\u0142o\u0144ca.<\/p>\n
R\u00f3wnie\u017c wiele sond l\u0105dowa\u0142o na naturalnym satelicie Ziemi, Ksi\u0119\u017cycu, badaj\u0105c powierzchni\u0119 i robi\u0105c fotografie. Wys\u0142ane w daleki kosmos sondy Voyager tak\u017ce lecia\u0142y w podobnym kierunku co sondy marsja\u0144skie, pokazuj\u0105c nam z bliska Marsa, Jowisza i Saturna.<\/p>\n
Ma\u0142o kto jednak powa\u017cy\u0142 si\u0119 wys\u0142a\u0107 sond\u0119 w przeciwnym kierunku \u2014 w kierunku S\u0142o\u0144ca. Nasz najbli\u017cszy s\u0105siad w kierunku S\u0142o\u0144ca to Wenus \u2014 ekstremalnie gor\u0105ca planeta o \u015brednich temperaturach 480 st. C, ci\u015bnieniu atmosferycznym nawet 92-krotnie wi\u0119kszym ni\u017c na Ziemi, z chmurami z kwasu siarkowego i atmosfer\u0105 sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 w 96 proc. z dwutlenku w\u0119gla.<\/p>\n
Dotychczas tylko cztery sondy wykona\u0142y jakiekolwiek zdj\u0119cia z powierzchni tej niego\u015bcinnej planety. Najlepsze fotografie wykona\u0142a pierwsza wys\u0142ana na t\u0119 planet\u0119 radziecka sonda Wenera 13. Nazwa pochodzi od rosyjskiego s\u0142owa oznaczaj\u0105cego Wenus.<\/p>\n
Cho\u0107 Wener\u0119 13 zaprojektowano tak, by przetrwa\u0142a oko\u0142o p\u00f3\u0142 godziny na powierzchni drugiej planety od S\u0142o\u0144ca, radziecka konstrukcja ostatecznie wysy\u0142a\u0142a zdj\u0119cia przez ponad dwie godziny od wyl\u0105dowania. To, \u017ce uda\u0142o jej si\u0119 wytrzyma\u0107 tak d\u0142ugo, zaskoczy\u0142o ca\u0142y \u015bwiat \u2014 w tym jej konstruktor\u00f3w.<\/p>\n
Dane misji Wenera 13 by\u0142y skrz\u0119tnie ukrywane przed opini\u0105 publiczn\u0105. W przeciwie\u0144stwie do ameryka\u0144skich misji kosmicznych, kt\u00f3re by\u0142y ch\u0119tnie pokazywane i obwieszczane w \u00f3wczesnych mediach, Zwi\u0105zek Radziecki \u015bci\u015ble kontrolowa\u0142 przep\u0142yw informacji. W du\u017cej mierze z powodu obaw o wykradni\u0119cie technologii przez agent\u00f3w zachodnich wywiad\u00f3w. Pami\u0119tajmy, \u017ce w latach 80. nadal trwa\u0142a zimna wojna, wy\u015bcig zbroje\u0144 i wy\u015bcig kosmiczny.<\/p>\n
Z historii wiemy, \u017ce zachodni \u015bwiat by\u0142 zaszokowany, gdy 4 pa\u017adziernika 1957 r. Sowieci wystrzelili Sputnika \u2014 pierwszego sztucznego satelit\u0119 Ziemi. W tamtym czasie uwa\u017cano, \u017ce ZSRR nie dysponuje odpowiedni\u0105 technologi\u0105.<\/p>\n
R\u00f3wnie\u017c lot Jurija Gagarina, pierwszego cz\u0142owieka wys\u0142anego w kosmos, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 12 kwietnia 1961 r., by\u0142 skrz\u0119tnie ukrywany a\u017c do momentu realizacji. Podobn\u0105 sytuacj\u0119 obserwowali\u015bmy 18 marca 1965 r. \u2014 ZSRR ukrywa\u0142o ca\u0142o\u015b\u0107 misji Aleksieja Leonowa, kt\u00f3ry wykona\u0142 pierwszy spacer kosmiczny. Opinia publiczna i Zach\u00f3d dowiedzia\u0142y si\u0119 o tym dopiero, kiedy si\u0119 to wydarzy\u0142o.<\/p>\n
Dopiero w lipcu 1975 r. nast\u0105pi\u0142a pierwsza wymiana informacji pomi\u0119dzy ZSRR i Zachodem, oba kraje wykona\u0142y symboliczn\u0105 misj\u0119 zwan\u0105 Projektem Testowym, Apollo-Sojuz.<\/p>\n
Wracaj\u0105c jednak do Wenus, g\u0142\u00f3wnym celem program\u00f3w kosmicznych by\u0142o pog\u0142\u0119bienie wiedzy o tej tajemniczej planecie. Wiele os\u00f3b uwa\u017ca\u0142o j\u0105 za bli\u017aniaczk\u0119 Ziemi, a autorzy powie\u015bci fantazjowali o rozwini\u0119tym \u017cyciu ukrywaj\u0105cym si\u0119 pod chmurami tej planety.<\/p>\n
Podobne przekonania nie by\u0142y ca\u0142kowicie bezpodstawne. Je\u015bli spojrzymy wy\u0142\u0105cznie na parametry fizyczne, Wenus jest bardzo podobna do Ziemi \u2014 ma nieomal identyczn\u0105 g\u0119sto\u015b\u0107, rozmiar i podobny sk\u0142ad chemiczny.<\/p>\n
Dzi\u015b jednak wiemy, \u017ce jest to by\u0107 mo\u017ce najbardziej niego\u015bcinna planeta w Uk\u0142adzie S\u0142onecznym. Deszcz kwasu siarkowego padaj\u0105cy na powierzchni\u0119, ogromne ci\u015bnienie i najwy\u017csze temperatury ze wszystkich planet nie sprawiaj\u0105, \u017ce Wenus jest przyjaznym miejscem. Cho\u0107 jest dopiero drug\u0105 planet\u0105, licz\u0105c od S\u0142o\u0144ca, Wenus jest gor\u0119tsza od Merkurego.<\/p>\n
Zar\u00f3wno Zwi\u0105zek Radziecki, jak i NASA pr\u00f3bowa\u0142y wys\u0142a\u0107 sondy na Wenus ju\u017c w latach 60., ale zako\u0144czy\u0142o si\u0119 to seriami nieudanych pr\u00f3b. Po awarii Sondy Mariner 1 ameryka\u0144ska sonda Mariner 2 jako pierwsza przelecia\u0142a obok Wenus 14 grudnia 1962 r., po raz pierwszy pokazuj\u0105c niego\u015bcinne chmury tej planety z bliska.<\/p>\n
Sowieci przeprowadzili pierwsz\u0105 udan\u0105 misj\u0119 w 1967 r., wysy\u0142aj\u0105c sond\u0119 Wenera 4. 18 pa\u017adziernika 1967 sonda Wenera 4 sta\u0142a si\u0119 pierwszym stworzonym przez cz\u0142owieka obiektem, kt\u00f3ry przes\u0142a\u0142 nagranie z wchodzenia w atmosfer\u0119 gor\u0105cej planety.<\/p>\n
Kolejny sukces w badaniu Wenus r\u00f3wnie\u017c nale\u017ca\u0142 do Sowiet\u00f3w. 15 grudnia 1970 r. sonda Wenera 7 by\u0142a pierwsz\u0105 sond\u0105, kt\u00f3ra wyl\u0105dowa\u0142a na powierzchni niego\u015bcinnej planety. Wenera 7 przesy\u0142a\u0142a informacje przez 23 minuty, zanim uleg\u0142a zniszczeniu na skutek wysokiej temperatury i ci\u015bnienia. Pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej Wenera 9 jako pierwsza przes\u0142a\u0142a zdj\u0119cia z powierzchni. To jednak nie jej misja zapisa\u0142a si\u0119 na kartach historii eksploracji kosmosu.<\/p>\n
Wenera 13 zosta\u0142a wystrzelona 30 pa\u017adziernika 1981 r. rakiet\u0105 Proton z kosmodromu Bajkonur, znajduj\u0105cego si\u0119 na terenie dzisiejszego Kazachstanu. Na pok\u0142adzie znajdowa\u0142 si\u0119 najbardziej zaawansowany sprz\u0119t tamtych czas\u00f3w \u2014 spektrometry, wiert\u0142o, pr\u00f3bnik powierzchni oraz panoramiczna kamera.<\/p>\n
Podr\u00f3\u017c sondy na Wenus trwa\u0142a 4 miesi\u0105ce. Wenera 13 wyl\u0105dowa\u0142a na powierzchni planety 1 marca 1982 r., l\u0105duj\u0105c na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej, w miejscu opisywanym przez badaczy jako „typowy obszar r\u00f3wnin Wenus”.<\/p>\n
Mimo \u017ce zaprojektowana, by przetrwa\u0107 30 minut, Wenera 13 wysy\u0142a\u0142a zdj\u0119cia i informacje przed dwie godziny, zanim uleg\u0142a zniszczeniu. Dokona\u0142a wielu odkry\u0107 oraz przes\u0142a\u0142a pierwsze kolorowe zdj\u0119cia powierzchni Wenus. W sumie wykona\u0142a 14 kolorowych zdj\u0119\u0107 oraz 8 czarno-bia\u0142ych. By\u0142y to prawdopodobnie najdro\u017csze zdj\u0119cia w historii. Koszt misji Wenera 13 szacuje si\u0119 na 83 mln dolar\u00f3w.<\/p>\n
Kolorowe zdj\u0119cia z Wenery 13 do dzi\u015b s\u0105 wykorzystywane w ksi\u0105\u017ckach, artyku\u0142ach i czasopismach. Cho\u0107 odcie\u0144 planety wydaje si\u0119 \u017c\u00f3\u0142ty, naukowcy m\u00f3wi\u0105, \u017ce trudno ustali\u0107, jaki kolor naprawd\u0119 ma Wenus, poniewa\u017c g\u0119ste chmury odfiltrowuj\u0105 niebieskie \u015bwiat\u0142o, wp\u0142ywaj\u0105c na jako\u015b\u0107 fotografii.<\/p>\n
Wiert\u0142o zebra\u0142o pr\u00f3bki wenusja\u0144skiej gleby, kt\u00f3re natychmiast przebadano w specjalnej komorze. Wyniki badania pokaza\u0142y, \u017ce charakterystyka powierzchni planety jest podobna do tufu wulkanicznego znanego z Ziemi.<\/p>\n
Po Wenerze 13 ZSRR wys\u0142a\u0142o kolejne sondy. Bli\u017aniaczka Wenery 13, Wenera 14, wyl\u0105dowa\u0142a pi\u0119\u0107 dni po swojej poprzedniczce i przetrwa\u0142a na powierzchni przez 57 minut. Wystrzelone w latach 1983-1984 sondy Wenera 15 i Wenera 16 kr\u0105\u017cy\u0142y wok\u00f3\u0142 planety, zanim uleg\u0142y awarii.<\/p>\n
Kolejne misje badania Wenus by\u0142y wykonywane wy\u0142\u0105cznie orbiterami, kt\u00f3re bada\u0142y t\u0119 planet\u0119 z zewn\u0105trz, nie dokonuj\u0105c l\u0105dowa\u0144 na powierzchni. W 1989 r. NASA za pomoc\u0105 sondy Magellan stworzy\u0142a pierwsz\u0105 globaln\u0105 map\u0119 powierzchni tej planety. Europejczycy r\u00f3wnie\u017c badali Wenus za pomoc\u0105 sondy Venus Express, nale\u017c\u0105cej do Europejskiej Agencji Kosmicznej, kt\u00f3ra kr\u0105\u017cy\u0142a wok\u00f3\u0142 Wenus w latach 2006-2014.<\/p>\n
Ostatni\u0105 sond\u0105 badaj\u0105c\u0105 Wenus by\u0142a japo\u0144ska sonda Akatsuki wystrzelona 20 maja 2010 r. Mia\u0142a pierwotnie wej\u015b\u0107 na orbit\u0119, ale z powodu awarii si\u0119 to nie powiod\u0142o. Przez pi\u0119\u0107 lat okr\u0105\u017ca\u0142a S\u0142o\u0144ce, a\u017c do czasu, gdy w grudniu 2015 r. przelatywa\u0142a zn\u00f3w w pobli\u017cu Wenus i uda\u0142o si\u0119 j\u0105 wprowadzi\u0107 na dalek\u0105 orbit\u0119 planety. W 2024 r. wyst\u0105pi\u0142y problemy z komunikacj\u0105 z sond\u0105, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142y misj\u0119 Akatsuki.<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n