{"id":88351,"date":"2025-11-06T16:20:17","date_gmt":"2025-11-06T16:20:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/88351\/"},"modified":"2025-11-06T16:20:17","modified_gmt":"2025-11-06T16:20:17","slug":"wierzylismy-w-szefa-i-w-pana-boga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/88351\/","title":{"rendered":"wierzyli\u015bmy w szefa i w Pana Boga"},"content":{"rendered":"

Aleksandra Bujas, Medonet.pl: Panie profesorze, tamtego dnia, przed 40 laty, czu\u0142 pan, \u017ce uczestniczy w czym\u015b prze\u0142omowym?<\/p>\n

Prof. Andrzej Bochenek: Nie s\u0105dzi\u0142em, \u017ce to b\u0119dzie prze\u0142om w medycynie. Czu\u0142em niepok\u00f3j, czy na pewno nam si\u0119 to uda i czy na pewno ju\u017c byli\u015bmy na tyle przygotowani, \u017ceby podejmowa\u0107 tak\u0105 decyzj\u0119.<\/p>\n

Prosz\u0119 pami\u0119ta\u0107, \u017ce to by\u0142y czasy komunistyczne. Dost\u0119p do prasy medycznej, do informacji, by\u0142 bardzo ograniczony. Zbierali\u015bmy strz\u0119py wiedzy. Profesor Religa by\u0142 w Stanach, ja wr\u00f3ci\u0142em z Wielkiej Brytanii, prof. Zembala z Holandii \u2014 ale \u017caden z nas nie pracowa\u0142 w typowo transplantologicznych o\u015brodkach. To nie by\u0142y czasy, kiedy mo\u017cna by\u0142o po prostu wsi\u0105\u015b\u0107 w samolot i polecie\u0107 do Oksfordu.<\/p>\n

Transplantologia w Polsce mia\u0142a ju\u017c swoje trudne pocz\u0105tki.<\/p>\n

Wiedzieli\u015bmy jedno: pierwszy przeszczep serca w Polsce, wykonany przez profesor\u00f3w Molla i Dziatkowiaka, odby\u0142 si\u0119 w bardzo trudnym momencie. Wtedy nie by\u0142o jeszcze dost\u0119pnego leku, kt\u00f3ry skutecznie hamowa\u0142 reakcj\u0119 odrzutu przeszczepionego organu. Dopiero pojawienie si\u0119 cyklosporyny zmieni\u0142o sytuacj\u0119 \u2014 to ona umo\u017cliwi\u0142a bezpieczne wykonywanie transplantacji.<\/p>\n

My mieli\u015bmy ju\u017c dost\u0119p do cyklosporyny, cho\u0107 by\u0142a trudno dost\u0119pna. Ministerstwo Zdrowia wyda\u0142o odpowiednie decyzje, a prof. Religa bardzo pilnowa\u0142, by\u015bmy byli przygotowani. W tym samym czasie wykonywano ju\u017c przeszczepy nerek<\/a>, wi\u0119c lek by\u0142 obecny na rynku \u2014 cho\u0107 nie\u0142atwo by\u0142o go zdoby\u0107.<\/p>\n

Profesor Religa konsultowa\u0142 si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi specjalistami, m.in. z prof. Nielubowiczem, kt\u00f3ry wykonywa\u0142 przeszczepy nerek w Warszawie. Ten odradza\u0142 mu transplantacj\u0119 serca<\/a>. Ale my \u2014 Zembala i ja \u2014 byli\u015bmy m\u0142odzi, pe\u0142ni entuzjazmu. Wierzyli\u015bmy w szefa i w Pana Boga. Wiedzieli\u015bmy, \u017ce je\u015bli Religa co\u015b sobie postanowi, to b\u0119dzie to realizowa\u0142.<\/p>\n

Tak si\u0119 sta\u0142o.<\/p>\n

Kiedy na oddziale pojawi\u0142 si\u0119 pacjent z bardzo zaawansowan\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 serca, prof. Religa powiedzia\u0142 jasno: „dla tego cz\u0142owieka nie ma innego ratunku ni\u017c przeszczep serca”.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Co robi\u0142 prof. Religa przed przeszczepem? <\/p>\n

Jakie by\u0142y emocje zespo\u0142u przed operacj\u0105? <\/p>\n

Dlaczego pacjent zmar\u0142 po przeszczepie? <\/p>\n

Jakie zmiany zasz\u0142y w transplantologii przez 40 lat? <\/p>\n

Jak uda\u0142o si\u0119 znale\u017a\u0107 dla niego dawc\u0119?<\/p>\n

W tamtym czasie nie dysponowali\u015bmy \u017cadnym systemem wspomagania serca \u2014 nie by\u0142o urz\u0105dze\u0144 do wspomagania lewej komory ani innych metod, kt\u00f3re dzi\u015b s\u0105 standardem. Dlatego jedyn\u0105 szans\u0105 dla pacjenta by\u0142a transplantacja. Prof. Religa zacz\u0105\u0142 szuka\u0107 dawcy. Z pomoc\u0105 koleg\u00f3w anestezjolog\u00f3w uda\u0142o si\u0119 go znale\u017a\u0107 w zaprzyja\u017anionym szpitalu w Warszawie \u2014 pacjenta, u kt\u00f3rego stwierdzono \u015bmier\u0107 m\u00f3zgu<\/a>.<\/p>\n

To by\u0142a trudna decyzja. Wtedy nie istnia\u0142y jeszcze jasne procedury powo\u0142ywania komisji do stwierdzania \u015bmierci m\u00f3zgowej, co dodatkowo komplikowa\u0142o sytuacj\u0119. Mimo to wszystko si\u0119 uda\u0142o. Prof. Religa pojecha\u0142 do Warszawy, przywi\u00f3z\u0142 serce, a my w Zabrzu przygotowywali\u015bmy pacjenta do zabiegu.<\/p>\n

Z perspektywy czterdziestu lat to wszystko wydaje si\u0119 odleg\u0142e, ale emocje by\u0142y ogromne. By\u0142 te\u017c l\u0119k \u2014 co si\u0119 stanie, je\u015bli transplantacja si\u0119 nie powiedzie? Jakie b\u0119d\u0105 reakcje? Wcze\u015bniejszy przeszczep wykonany przez prof. Dziatkowiaka spotka\u0142 si\u0119 z ogromn\u0105 krytyk\u0105. Dzi\u015b nazwaliby\u015bmy to hejtem, wtedy by\u0142a to fala negatywnych opinii. Tego si\u0119 obawiali\u015bmy.<\/p>\n

\"Zabrze,<\/p>\n

Zabrze, 5.11.1985 r. prof. Religa (w \u015br.) i prof. Bochenek (z pr.)Stanis\u0142aw Jakubowski \/ PAP<\/p>\n

Podobno prof. Religa mia\u0142 niezwyk\u0142e wyczucie prasy, medi\u00f3w. Rozmawia\u0142 nawet z pras\u0105 w\u0119dkarsk\u0105. <\/p>\n

I ja zawsze o tym m\u00f3wi\u0119, \u017ce on rozmawia\u0142 nawet z „Akwaryst\u0105”. Pami\u0119tam, jak prosi\u0142 mnie: wiesz co, zr\u00f3b mo\u017ce t\u0119 operacj\u0119, ja b\u0119d\u0119 tutaj, b\u0119d\u0119 tutaj pilnowa\u0142, ale dzisiaj mam wa\u017cny wywiad dla „Akwarysty”. By\u0142 zapalonym w\u0119dkarzem i wiedzia\u0142, \u017ce „Akwarysta” tak\u017ce jest wa\u017cny. Oczywi\u015bcie nigdy nie lekcewa\u017cy\u0142 potrzeb pacjent\u00f3w, ale to wiele m\u00f3wi\u0142o o jego wyczuciu. Wiedzia\u0142, \u017ce b\u0119dzie musia\u0142 mie\u0107 bardzo du\u017ce poparcie spo\u0142eczne, \u017ceby m\u00f3c dalej robi\u0107 te przeszczepy.<\/p>\n

By\u0142 otwarty, informowa\u0142 o wszystkim, nie ukrywa\u0142 trudno\u015bci. Media bardzo nam pomog\u0142y. Cho\u0107 by\u0142y to gazety komunistyczne \u2014 „Trybuna Robotnicza”, Polskie Radio Katowice \u2014 to w tamtym czasie nie mia\u0142y w\u0142asnych sukces\u00f3w. Transplantacja serca, w okresie og\u00f3lnego marazmu polskiej medycyny, by\u0142a dla nich czym\u015b wyj\u0105tkowym. Chcieli by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 tego sukcesu \u2014 i nie przeszkadzali. Niestety, ten sukces nie by\u0142 trwa\u0142y.<\/p>\n

Dlaczego pacjent zmar\u0142?<\/p>\n

Wiedzieli\u015bmy, co by\u0142o przyczyn\u0105 jego \u015bmierci: zakwalifikowali\u015bmy chorego, kt\u00f3rego stan by\u0142 zbyt ci\u0119\u017cki, by przej\u015b\u0107 tak obci\u0105\u017caj\u0105cy zabieg. Prze\u017cy\u0142 kilka dni po operacji \u2014 zmar\u0142 11 listopada. Dzi\u015b taki pacjent nie zosta\u0142by dopuszczony do transplantacji serca. Zastosowano by urz\u0105dzenia wspomagaj\u0105ce \u2014 np. wspomaganie lewej komory serca.<\/p>\n

To bardzo wa\u017cna zmiana. Dzi\u015b w o\u015brodkach transplantologicznych mamy dost\u0119p do technologii, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 wszczepi\u0107 pacjentowi urz\u0105dzenia wspieraj\u0105ce prac\u0119 serca. Takie procedury stosuje si\u0119 m.in. w Instytucie Kardiologii w Warszawie, w \u015al\u0105skim Centrum Chor\u00f3b Serca w Zabrzu, a tak\u017ce we Wroc\u0142awiu, Gda\u0144sku czy w Krakowie.<\/p>\n

Wtedy nie mieli\u015bmy takich mo\u017cliwo\u015bci. Stan pacjenta by\u0142 bardzo ci\u0119\u017cki \u2014 mia\u0142 zniszczon\u0105 w\u0105trob\u0119, nerki, zaburzenia krzepni\u0119cia krwi. To wszystko sprawia\u0142o, \u017ce jego organizm nie by\u0142 w stanie przej\u015b\u0107 przez tak skomplikowan\u0105 operacj\u0119. Mimo to, kiedy po zabiegu otworzy\u0142 oczy, kiedy serce zacz\u0119\u0142o bi\u0107, ci\u015bnienie ros\u0142o, a nerki i w\u0105troba<\/a> zacz\u0119\u0142y pracowa\u0107 \u2014 to by\u0142 moment ogromnego entuzjazmu.<\/p>\n

A potem?<\/p>\n

Zacz\u0119\u0142y si\u0119 pojawia\u0107 komplikacje, zwi\u0105zane tak\u017ce z tym, \u017ce nie mieli\u015bmy urz\u0105dze\u0144 do oznaczania cyklosporyny. Takie urz\u0105dzenie by\u0142o tylko w jednym jedynym miejscu w Warszawie. Pr\u00f3bki krwi musieli\u015bmy wysy\u0142a\u0107 poci\u0105giem ekspresowym, a \u017cona profesora Religi odbiera\u0142a je osobi\u015bcie i dostarcza\u0142a do laboratorium. P\u00f3\u017aniej my dostawali\u015bmy wyniki. To nie to, co dzi\u015b, gdy po kilku minutach mo\u017cemy sprawdzi\u0107 poziom cyklosporyny, glukozy, antybiotyk\u00f3w.<\/p>\n

To te\u017c prze\u0142om.<\/p>\n

Medycyna przez te 40 lat zrobi\u0142a tak kolosalny post\u0119p, \u017ce dzi\u015b a\u017c trudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ce kto\u015b wtedy m\u00f3g\u0142 si\u0119 zdecydowa\u0107 na transplantacj\u0119 serca i po trzech nieudanych pr\u00f3bach dalej pr\u00f3bowa\u0107 i odnie\u015b\u0107 w ko\u0144cu sukces. Bo to jest najwi\u0119ksza zas\u0142uga profesora \u2014 \u017ce on nie przesta\u0142 tego robi\u0107. By\u0142 przekonany, \u017ce jeste\u015bmy coraz bli\u017cej sukcesu i nawet po nieudanych pr\u00f3bach pr\u00f3bowa\u0142 dalej. <\/p>\n

Trzeba to jasno powiedzie\u0107 \u2014 transplantacja serca zosta\u0142a nag\u0142o\u015bniona tak\u017ce wzgl\u0119du na t\u0119 mityczn\u0105 warto\u015b\u0107 serca. Ka\u017cdemu wydaje si\u0119, \u017ce to serce to najwa\u017cniejszy organ, \u017ce bez serca nie mo\u017cna \u017cy\u0107. Bo faktycznie nie mo\u017cna. Ale my\u015bmy otworzyli drog\u0119 do kolejnych transplantacji \u2014 w\u0105troby, p\u0142uc<\/a>. Wczoraj mia\u0142em okazj\u0119 spotka\u0107 si\u0119 z wybitnym transplantologiem, prof. Kr\u00f3lem z naszego \u015al\u0105skiego Uniwersytetu Medycznego, kt\u00f3ry powiedzia\u0142, \u017ce pierwsi pacjenci po przeszczepie w\u0105troby \u017cyj\u0105 do dzi\u015b. To s\u0105 sukcesy, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y si\u0119 od decyzji prof. Religi \u2014 od jego „fantazji serca”.<\/p>\n

Podobno, je\u015bli w og\u00f3le mo\u017cna tak powiedzie\u0107, przeszczepienie serca jest „\u0142atwiejsze” ni\u017c np. nerek. <\/p>\n

Oczywi\u015bcie, cho\u0107 nie chcia\u0142bym dyskutowa\u0107, co jest trudniejsze technicznie, ale serce jest stosunkowo prostym organem do przeszczepu. Robimy ju\u017c teraz du\u017co bardziej skomplikowane transplantacje. Prosz\u0119 \u2014 wczoraj mia\u0142em okazj\u0119 spotka\u0107 si\u0119 z transplantologami, kt\u00f3rzy prezentowali swoje sukcesy \u2014 r\u00f3wnoczesny przeszczep serca, w\u0105troby i nerki, r\u00f3wnoczesny przeszczep p\u0142uc, serca i w\u0105troby. To s\u0105 naprawd\u0119 skomplikowane zabiegi. Oczywi\u015bcie uczestnicz\u0105 w tym r\u00f3\u017cne zespo\u0142y, ale co wa\u017cne, transplantacja sta\u0142a si\u0119 normaln\u0105 metod\u0105 leczenia. Dzi\u0119ki prof. Relidze i dzi\u0119ki uporowi, jaki wykazywa\u0142 przez ca\u0142y czas, mo\u017cemy dzi\u015b m\u00f3wi\u0107 o prawdziwym sukcesie polskiej transplantologii. W 2024 r. w Polsce wykonano 220 przeszczep\u00f3w serca oraz kilkaset przeszczep\u00f3w w\u0105troby.<\/p>\n

I ten sukces, o kt\u00f3rym wszyscy m\u00f3wili 40 lat temu, to by\u0142 w\u0142a\u015bciwie klucz do rozwoju medycyny transplantologicznej.<\/p>\n

Wraca czasem pan profesor, nawet bez rocznic, wspomnieniami do tamtego dnia?<\/p>\n

Min\u0119\u0142o tyle lat i wiele si\u0119 w moim \u017cyciu zmieni\u0142o. Przez 25 lat by\u0142em kierownikiem jednej z najwi\u0119kszych kardiologicznych instytucji i zoperowa\u0142em tysi\u0105ce pacjent\u00f3w, dlatego wracam do r\u00f3\u017cnych rzeczy. Do tamtego dnia najcz\u0119\u015bciej rzeczywi\u015bcie wtedy, kiedy jest rocznica albo gdzie przypadkowo w albumie trafi\u0119 na zdj\u0119cie i widz\u0119 prof. Relig\u0119, prof. Zembal\u0119 i doktora Kominka, kt\u00f3ry wtedy by\u0142 anestezjologiem. To s\u0105 mi\u0142e momenty.<\/p>\n

A pami\u0119ta pan profesor jeszcze atmosfer\u0119 w zespole tu\u017c przed operacj\u0105?<\/p>\n

Wszyscy byli bardzo podekscytowani. I potem niezwyk\u0142a rado\u015b\u0107, gdy serce podj\u0119\u0142o prac\u0119, jak pacjent zosta\u0142 przewieziony na sal\u0119 pooperacyjn\u0105. Ale potem te\u017c takie spadki tej rado\u015bci, kiedy zacz\u0119\u0142y si\u0119 powik\u0142ania. No i w ko\u0144cu 11 listopada, kiedy pacjent zmar\u0142. Pojawi\u0142 si\u0119 smutek, \u017ce nam si\u0119 nie uda\u0142o. My\u015bleli\u015bmy, \u017ce na tym koniec.<\/p>\n

Naprawd\u0119?<\/p>\n

Ale to wcale nie by\u0142 koniec, bo profesor powiedzia\u0142, \u017ce b\u0119dziemy robi\u0107 transplantacje i unikniemy pewnych b\u0142\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re robili\u015bmy i, niestety, uczyli\u015bmy si\u0119 na swoich b\u0142\u0119dach. Jednak pacjenci, kt\u00f3rzy byli kwalifikowani do transplantacji, naprawd\u0119 nie mieli \u017cadnej innej szansy. Oni si\u0119 godzili na to kolosalne ryzyko. I kt\u00f3ry\u015b kolejny pacjent, kt\u00f3ry te\u017c si\u0119 zgodzi\u0142 na to ryzyko, w ko\u0144cu prze\u017cy\u0142, a dzisiaj to jest ju\u017c 220 operacji rocznie.<\/p>\n

Mamy doskona\u0142e o\u015brodki, nie tylko w Zabrzu. Trzeba wspomnie\u0107 o Wroc\u0142awiu, trzeba wspomnie\u0107 o Gda\u0144sku, Warszawie i Krakowie. Idea prof. Religi, \u017ce to musi by\u0107 zabieg dost\u0119pny dla ludzi w ca\u0142ej Polsce, w jakim\u015b sensie jest zrealizowana.<\/p>\n

Ale nie ca\u0142kiem? <\/p>\n

Problemem, kt\u00f3ry nas ogranicza, o co ci\u0105gle apeluj\u0119 do prasy, \u017ceby o tym m\u00f3wi\u0107, jest \u015bwiadoma zgoda na pobranie organ\u00f3w. Wa\u017cne jest budowanie \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce to jedyne, co ogranicza w tej chwili transplantologi\u0119 polsk\u0105. To nie s\u0105 pieni\u0105dze, nie jest to sprz\u0119t. Nie brakuje superwyszkolonych specjalist\u00f3w. Brakuje organ\u00f3w, kt\u00f3re czasami s\u0105 marnowane.<\/p>\n

Dzi\u015b us\u0142ysza\u0142em wypowied\u017a jednego z transplantolog\u00f3w, kt\u00f3ry zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na co\u015b bardzo istotnego: dost\u0119pno\u015b\u0107 dawc\u00f3w w du\u017cej mierze zale\u017cy od tego, kto pracuje w danym o\u015brodku. To cz\u0119sto lekarze intensywnej terapii decyduj\u0105, czy pacjent ze stwierdzon\u0105 \u015bmierci\u0105 m\u00f3zgow\u0105 mo\u017ce zosta\u0107 dawc\u0105. Czasem wymaga to dodatkowego wysi\u0142ku \u2014 utrzymania narz\u0105d\u00f3w w odpowiednim stanie, podj\u0119cia szybkich decyzji, wsp\u00f3\u0142pracy zespo\u0142owej.<\/p>\n

Ta regionalizacja jest bardzo nier\u00f3wna. Zdarza si\u0119, \u017ce nagle otrzymujemy wielu dawc\u00f3w ze Szczecina, a z Rzeszowa czy innych miast \u2014 niemal \u017cadnych. To temat, o kt\u00f3rym wi\u0119cej mogliby powiedzie\u0107 koordynatorzy ds. transplantologii. Ale ogromn\u0105 rol\u0119 ma tu tak\u017ce edukacja spo\u0142eczna. Zadaniem medi\u00f3w \u2014 i prasy medycznej \u2014 jest nieustanne przypominanie, \u017ce w Polsce nie ma przeszk\u00f3d religijnych, by odda\u0107 narz\u0105dy po \u015bmierci. Mamy bardzo dobr\u0105 tradycj\u0119 duchow\u0105, kt\u00f3ra wspiera ide\u0119 dawstwa. Trzeba o tym m\u00f3wi\u0107 g\u0142o\u015bno i cz\u0119sto.<\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki nie widzi przeszk\u00f3d, nawet wi\u0119cej \u2014 popiera transplantologi\u0119.<\/p>\n

To bardzo wa\u017cne, bo w niekt\u00f3rych krajach, jak Japonia, transplantacje s\u0105 niemal niemo\u017cliwe ze wzgl\u0119du na religijne zakazy. Tam lekarze od lat pracuj\u0105 nad sztucznym sercem, ale mimo ogromnych wysi\u0142k\u00f3w nic prze\u0142omowego nie uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107. Nadal jeste\u015bmy bardzo daleko od funkcjonalnego, w pe\u0142ni sztucznego serca.<\/p>\n

W Polsce sytuacja wygl\u0105da inaczej. Mamy przychylno\u015b\u0107 duchowie\u0144stwa, a spo\u0142ecze\u0144stwo coraz lepiej rozumie, jak wa\u017cne jest dawstwo organ\u00f3w. Trzeba o tym m\u00f3wi\u0107 g\u0142o\u015bno i cz\u0119sto \u2014 przypomina\u0107, \u017ce oddanie organ\u00f3w mo\u017ce uratowa\u0107 \u017cycie.<\/p>\n

Wczoraj rozmawia\u0142em na ten temat i us\u0142ysza\u0142em co\u015b bardzo poruszaj\u0105cego: wbrew pozorom, to nie rodzice dzieci, kt\u00f3re umieraj\u0105, s\u0105 najtrudniejsi do przekonania. Wr\u0119cz przeciwnie \u2014 wielu z nich cieszy si\u0119, \u017ce narz\u0105d ich dziecka mo\u017ce \u017cy\u0107 dalej w innym cz\u0142owieku. Oczywi\u015bcie, dzieci czekaj\u0105ce na przeszczep prze\u017cywaj\u0105 to dramatycznie. Czasem decyduj\u0105 o tym waga, wiek i inne czynniki. Ale w\u0142a\u015bnie dlatego tak wa\u017cna jest edukacja i rozmowa \u2014 tak\u017ce w mediach.<\/p>\n

Co powiedzia\u0142by pan profesor, opieraj\u0105c si\u0119 na swoim do\u015bwiadczeniu, m\u0142odym lekarzom staj\u0105cym przed wyborem specjalizacji?<\/p>\n

M\u00f3j przekaz by\u0142by taki, \u017ce kardiochirurga i transplantologia to s\u0105 bardzo trudne dziedziny, gdzie bardzo cz\u0119sto trzeba po\u015bwi\u0119ci\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 swojego \u017cycia dla \u017cycia innych. Mamy obecnie bardzo ma\u0142y nab\u00f3r lekarzy na specjalno\u015bci czysto chirurgiczne, na chirurgi\u0119 og\u00f3ln\u0105 i na kardiochirurgi\u0119. M\u0142odzi lekarze zaczynaj\u0105 wybiera\u0107 takie specjalizacje, gdzie \u0142atwiej mo\u017cna utrzyma\u0107 work life balance.<\/p>\n

Wyra\u017anie to widzimy \u2014 po etapie zafascynowania kardiologi\u0105, kardiochirurgi\u0105, transplantologi\u0105, to zainteresowanie ewidentnie spad\u0142o. Mamy niewielu ch\u0119tnych, chc\u0105cych by\u0107 kardiochirurgami, chirurgami og\u00f3lnymi i transplantologami. Powiedzia\u0142bym tym m\u0142odym ludziom, \u017ce zach\u0119cam ich do tego, by prze\u017cyli tak\u0105 przygod\u0119 \u017cycia, jak\u0105 ja prze\u017cy\u0142em. To by\u0142a przygoda bardzo ci\u0119\u017cka i cz\u0119sto op\u0142acona moim prywatnym czasem. Ale by\u0142o warto.<\/p>\n

Prof. dr n. med. Andrzej Bochenek <\/p>\n

kardiochirurg, konsultant ds. kardiochirurgii Grupy American Heart of Poland (AHP), kierownik Kliniki Kardiochirurgii Akademii \u015al\u0105skiej \u2014 Odzia\u0142 AHP w Bielsku-Bia\u0142ej.<\/p>\n

Jest absolwentem \u015al\u0105skiego Uniwersytetu Medycznego (SUM) w Katowicach, specjalist\u0105 chirurgii, kardiochirurgii i angiologii. Od 1973 r. by\u0142 zwi\u0105zany z Klinik\u0105 Kardiochirurgii w Zabrzu, gdzie pracowa\u0142 pod kierunkiem najpierw prof. Tadeusza Paliwody, p\u00f3\u017aniej (1984-1988) prof. Zbigniewa Religii. Opr\u00f3cz tego operowa\u0142 w Warszawie, Krakowie i Poznaniu, a tak\u017ce w renomowanych klinikach zagranicznych, m.in. w Londynie, Leicester, Sztokholmie oraz Browns Mills w hrabstwie Burlington w stanie New Jersey (USA). Od 1988 r. do 2013 r. kierowa\u0142 I Klinik\u0105 Kardiochirurgii SUM w Katowicach-Ochojcu.<\/p>\n

Za zas\u0142ugi dla rozwoju kardiochirurgii zosta\u0142 nagrodzony medalem Polskiego Towarzystwa Lekarskiego Gloria Medicine oraz Medalem Computer Honor Awards. Jest te\u017c kawalerem Krzy\u017ca Oficerskiego Orderu Odrodzenia Polski.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Aleksandra Bujas, Medonet.pl: Panie profesorze, tamtego dnia, przed 40 laty, czu\u0142 pan, \u017ce uczestniczy w czym\u015b prze\u0142omowym? Prof.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":88352,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[32,33,1845,20753,36,37,27,34,35,28,31,48,25,46,42,38,40,39,41,47,7361,29,30,15552,26,8482],"class_list":{"0":"post-88351","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-choroby_od_a_do_z","11":"tag-cyklosporyna","12":"tag-featured-news","13":"tag-featurednews","14":"tag-headlines","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-naglowki","18":"tag-najwazniejsze-artykuly","19":"tag-nat_styl","20":"tag-news","21":"tag-omp","22":"tag-pl","23":"tag-poland","24":"tag-polish","25":"tag-polska","26":"tag-polski","27":"tag-screening_general","28":"tag-serce","29":"tag-top-stories","30":"tag-topstories","31":"tag-transplantologia_przeszczepy","32":"tag-wiadomosci","33":"tag-zabrze"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115503669511712154","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88351","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88351"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88351\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88352"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88351"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}