![\"Prezydent](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/hSrk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9jNGIzMjNjNDhjYmI5NzNlYjVkMDU1MzEyZjNiNWM4Zi5qcGeSlQMAA.jpeg\")
<\/p>\nKonrad Szatters: To niew\u0105tpliwie by\u0142a istotna wizyta, r\u00f3wnie\u017c dla Chin, kt\u00f3rych delegacja w ostatnich dniach odwiedza\u0142a kraje Europy \u015arodkowej. Dla Polski kluczowymi zagadnieniami by\u0142o bezpiecze\u0144stwo, ale nie doczekali\u015bmy si\u0119 \u017cadnej zdecydowanej reakcji Chin na ostatnie dzia\u0142ania Rosji na naszym niebie. Niemniej jednak zaczeka\u0142bym chwil\u0119 z wyci\u0105ganiem wniosk\u00f3w dotycz\u0105cych sukcesu b\u0105d\u017a pora\u017cki naszej dyplomacji.<\/p>\n
Wr\u00f3\u0107my do 2024 r. W\u00f3wczas Andrzej Duda odwiedzi\u0142 Chiny, a media odnotowa\u0142y, cho\u0107 raczej cicho, \u017ce Polska zasugerowa\u0142a \u2014 w spos\u00f3b dyplomatyczny \u2014 \u017ce zamknie przej\u015bcie graniczne w Ma\u0142aszewiczach, kt\u00f3re dla Chin jest l\u0105dow\u0105 bram\u0105 do Europy. By\u0142a to w\u00f3wczas odpowied\u017a na ci\u0105g\u0142e ataki hybrydowe ze strony Bia\u0142orusi. Nie wiemy dok\u0142adnie, jak to wygl\u0105da\u0142o zakulisowo, ale mo\u017cna wnioskowa\u0107, \u017ce Chiny wywar\u0142y w\u00f3wczas presj\u0119 na Mi\u0144sk, w efekcie czego liczba atak\u00f3w na polsk\u0105 granic\u0119 znacz\u0105co spad\u0142a.<\/p>\n
Sta\u0142o si\u0119 to jednak stopniowo i zakulisowo. Dlatego nie za\u0142amywa\u0142bym si\u0119 faktem, \u017ce Chiny utrzymuj\u0105 sw\u00f3j niezmienny od pocz\u0105tku wojny w Ukrainie kurs wobec tego konfliktu i Rosji. Realnie patrz\u0105c, nie spodziewam si\u0119 bowiem, aby Polska, czy ktokolwiek inny zdo\u0142a\u0142 na ten moment przekona\u0107 Chiny do zmiany ich oficjalnej narracji. Natomiast mo\u017cliwe, \u017ce w obliczu zamkni\u0119cia przez Polsk\u0119 granicy z Bia\u0142orusi\u0105, pojawi\u0105 si\u0119 ponowne naciski ze strony Chin, zw\u0142aszcza na Bia\u0142oru\u015b, kt\u00f3rych zamierzeniem by\u0142oby uspokojenie sytuacji na granicy i odblokowania przej\u015bcia w Ma\u0142aszewiczach. Na to jednak musimy poczeka\u0107.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n
Sk\u0105d bierze si\u0119 tak silny wp\u0142yw Chin na Bia\u0142oru\u015b i Aleksandra \u0141ukaszenk\u0119? M\u00f3wimy przecie\u017c o polityku, kt\u00f3ry potrafi lawirowa\u0107 mi\u0119dzy Rosj\u0105, Stanami Zjednoczonymi i Europ\u0105. Jak wyt\u0142umaczy\u0107 t\u0119 „przyja\u017a\u0144” mi\u0119dzy Mi\u0144skiem a Pekinem?<\/p>\n
To bardzo dobre pytanie. Wiele os\u00f3b wskaza\u0142oby przede wszystkim na kwestie gospodarcze \u2014 handel czy surowce. Rzeczywi\u015bcie, one s\u0105 wa\u017cne, ale sprawa jest szersza. W tym przypadku mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o specyficznym tr\u00f3jk\u0105cie: Chiny\u2013Rosja\u2013Bia\u0142oru\u015b.<\/p>\n
Problem polega na tym, \u017ce w ocenie relacji tych pa\u0144stw cz\u0119sto pope\u0142niamy b\u0142\u0105d, patrz\u0105c na nie przez zachodnie, europejskie kategorie. Nasz \u015bwiat opiera si\u0119 nie tylko na interesach, ale tak\u017ce na wsp\u00f3lnych warto\u015bciach, co ma realne prze\u0142o\u017cenie na relacje mi\u0119dzynarodowe mi\u0119dzy naszymi pa\u0144stwami. Tymczasem sojusze autorytarnych pa\u0144stw, takich jak Rosja, Chiny czy Bia\u0142oru\u015b, bazuj\u0105 wy\u0142\u0105cznie na interesach. A te mog\u0105 si\u0119 przecie\u017c zmienia\u0107 w zale\u017cno\u015bci od koniunktury.<\/p>\n
Historia, kt\u00f3ra przecie\u017c jest tak istotna dla Chin w budowaniu ich relacji zagranicznych, dostarcza wielu przyk\u0142ad\u00f3w. W latach 50. Zwi\u0105zek Radziecki i Chiny by\u0142y bliskimi sojusznikami, zwi\u0105zanymi ideologi\u0105 i wsp\u00f3\u0142prac\u0105 wojskow\u0105. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce to trwa\u0142e partnerstwo. Tymczasem w latach 60. i 70. dosz\u0142o do gwa\u0142townego roz\u0142amu, a Chiny, jak si\u0119 wtedy wydawa\u0142o, zwr\u00f3ci\u0142y si\u0119 ku Ameryce i Zachodowi. W ci\u0105gu mniej wi\u0119cej dekady z „nierozerwalnego” sojuszu nie zosta\u0142o nic.<\/p>\n
Podobn\u0105 logik\u0119 mo\u017cemy dzi\u015b zastosowa\u0107 do relacji Pekin\u2013Moskwa\u2013Mi\u0144sk. W moim przekonaniu to przede wszystkim wi\u0119zi interes\u00f3w, nieoparte na prawdziwym zaufaniu czy wsp\u00f3lnych warto\u015bciach. Trudno m\u00f3wi\u0107 tu o jakiejkolwiek przyja\u017ani. To raczej dora\u017any uk\u0142ad si\u0142, kt\u00f3ry, cho\u0107 wygl\u0105da na trwa\u0142y, mo\u017ce si\u0119 rozpa\u015b\u0107, gdy tylko zmieni\u0105 si\u0119 okoliczno\u015bci. W grze mi\u0119dzy tymi trzema krajami nie wyst\u0119puje \u017cadna g\u0142\u0119boka i d\u0142ugofalowa za\u017cy\u0142o\u015b\u0107, a ka\u017cdy jej uczestnik dba przede wszystkim o w\u0142asne korzy\u015bci.<\/p>\n
<\/p>\n
Prezydent Chin Xi Jinping (z prawej) spotyka si\u0119 z prezydentem Bia\u0142orusi Aleksandrem \u0141ukaszenk\u0105 w Pekinie (czerwiec 2025 r.)XINHUA \/ Huang Jingwen \/ PAP<\/p>\n
„To pokaza\u0142o Chinom, \u017ce nasz region nie jest \u0142atwy do rozgrywania”<\/p>\n
Czym dla Chin jest Europa \u015arodkowo-Wschodnia? Traktuj\u0105 nas jako odr\u0119bny byt, kt\u00f3remu trzeba po\u015bwi\u0119ci\u0107 uwag\u0119 czy raczej jako region, na kt\u00f3ry szkoda traci\u0107 czas i \u015brodki?<\/p>\n
Przez lata Europa \u015arodkowo-Wschodnia by\u0142a traktowana troch\u0119 protekcjonalnie, zar\u00f3wno przez Zach\u00f3d, jak i przez Chiny, jako obszar, kt\u00f3ry p\u00f3jdzie za ka\u017cdym, kto zaoferuje mu co\u015b konkretnego. St\u0105d inicjatywy takie jak chi\u0144ski format 16+1. Jednak w ostatnich latach sytuacja si\u0119 zmieni\u0142a. Niewielkie pa\u0144stwa, jak Litwa czy Czechy, zacz\u0119\u0142y wyra\u017anie sygnalizowa\u0107 niezale\u017cno\u015b\u0107 \u2014 likwiduj\u0105c Instytuty Konfucjusza, zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do Tajwanu czy opuszczaj\u0105c wspomnian\u0105 inicjatyw\u0119. To pokaza\u0142o Chinom, \u017ce nasz region mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 podmiotowo i nie jest \u0142atwy do rozgrywania jako jednolity blok.<\/p>\n
To jednak nie oznacza, \u017ce Pekin si\u0119 podda.<\/p>\n
Co wi\u0119c robi?<\/p>\n
Chiny testuj\u0105 grunt, szukaj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci wp\u0142ywu na poszczeg\u00f3lne kraje. Wida\u0107 to chocia\u017cby w przypadku W\u0119gier czy S\u0142owacji, kt\u00f3re maj\u0105 bardziej prochi\u0144skie nastawienie. Metoda tych kraj\u00f3w polega na lawirowaniu mi\u0119dzy wschodem a zachodem oraz stopniowym sondowaniu i sk\u0142adaniu cz\u0119\u015bciowych ofert \u2014 „tu troch\u0119 skapnie, tam troch\u0119 skapnie”. To polityka charakterystyczna dla naszych czas\u00f3w.<\/p>\n
Polska natomiast przestaje by\u0107 traktowana jako ma\u0142y, marginalny gracz \u2014 zaczynamy by\u0107 zauwa\u017calni. Pekin bez w\u0105tpienia b\u0119dzie pr\u00f3bowa\u0142 nas rozgrywa\u0107, cho\u0107 nie desperacko.<\/p>\n
![](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/U-qk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8zZDE0ZDFmODMwY2I0NmQ0NmJiNzc4MTBjZjczOWRkYS5wbmeSlQMAA.jpeg\")
<\/p>\n
Mateusz Krymski \/ PAP<\/p>\n
Problemem jest jednak rola Rosji. Skoro Chiny wspieraj\u0105 Moskw\u0119 i nie odcinaj\u0105 si\u0119 jednoznacznie od dzia\u0142a\u0144 militarnych, jak cho\u0107by incydent\u00f3w z dronami nad Polsk\u0105 i Rumuni\u0105, to r\u00f3wnie\u017c dla nas mog\u0105 by\u0107 potencjalnym zagro\u017ceniem. Nie takim jak Rosja \u2014 Chiny nie s\u0105 naszym otwartym wrogiem \u2014 ale sygna\u0142y ostrzegawcze powinny si\u0119 nam powoli zapala\u0107.<\/p>\n
Jaki plan maj\u0105 Chiny wobec Europy?<\/p>\n
Powinni\u015bmy bardzo uwa\u017cnie obserwowa\u0107 to, co Chi\u0144czycy m\u00f3wi\u0105 wprost do Europy. Podczas ostatniego szczytu Unia Europejska\u2013Chiny pad\u0142o ze strony Pekinu stwierdzenie, \u017ce Europa i Chiny powinny wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 na rzecz „przywr\u00f3cenia porz\u0105dku powojennego”. Na pierwszy rzut oka to zdanie nie brzmi gro\u017anie. Wydaje si\u0119 neutralne, wr\u0119cz banalne \u2014 podobnych sformu\u0142owa\u0144 u\u017cywaj\u0105 politycy zachodnioeuropejscy. Jednak trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce te same s\u0142owa znacz\u0105 zupe\u0142nie co innego, gdy wypowiada je polityk z pa\u0144stwa demokratycznego, liberalnego i zakorzenionego w zachodniej cywilizacji politycznej, a co innego, gdy padaj\u0105 z ust przedstawiciela w\u0142adz chi\u0144skich.<\/p>\n
Sp\u00f3jrzmy znowu na histori\u0119. Dla Europy Zachodniej „powojenny porz\u0105dek” oznacza\u0142 przede wszystkim odbudow\u0119 dzi\u0119ki Planowi Marshalla, demokratyzacj\u0119, liberalizacj\u0119 i proces integracji gospodarczej, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do powstania Wsp\u00f3lnoty Europejskiej, a p\u00f3\u017aniej Unii. To fundamenty, na kt\u00f3rych dzi\u015b opiera si\u0119 Zach\u00f3d i z kt\u00f3rych my r\u00f3wnie\u017c, jako Polska mo\u017cemy by\u0107 dumni. Dla Europy \u015arodkowej ten sam „porz\u0105dek powojenny” oznacza\u0142 co\u015b zupe\u0142nie innego \u2014 sowieck\u0105 okupacj\u0119, polityczny zamordyzm, bied\u0119 i wyniszczenie.<\/p>\n
Dlatego, kiedy Chi\u0144czycy u\u017cywaj\u0105 tych samych poj\u0119\u0107, powinni\u015bmy rozumie\u0107, \u017ce ich tre\u015b\u0107 i intencje mog\u0105 by\u0107 diametralnie r\u00f3\u017cne od tych, jakie znamy z w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144 czy narracji pa\u0144stw demokratycznych.<\/p>\n
Teraz dodajmy do tego fakt, \u017ce celem Putina jest odbudowanie strefy wp\u0142yw\u00f3w Zwi\u0105zku Radzieckiego, poniewa\u017c, tak jak on zreszt\u0105 powiedzia\u0142, upadek Zwi\u0105zku Radzieckiego jest najwi\u0119ksz\u0105 tragedi\u0105 geopolityczn\u0105 XX w. Je\u017celi dodamy do tego rzekom\u0105 „blisk\u0105 przyja\u017a\u0144” czy pragmatyczn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Pekinem, to nagle z tego r\u00f3wnania wychodzi nam widoczna zbie\u017cno\u015b\u0107 geopolitycznych interes\u00f3w Chin i Rosji.<\/p>\n
Ta zbie\u017cno\u015b\u0107 interes\u00f3w mo\u017ce si\u0119 dla Polski \u017ale sko\u0144czy\u0107?<\/p>\n
Absolutnie nie uwa\u017cam, \u017ce to oznacza, \u017ce jako Polska zostaniemy zaatakowani. Jeste\u015bmy teraz w zupe\u0142nie innym punkcie historii i najlepszym geopolitycznym punkcie, w jakim znajdowali\u015bmy si\u0119 w historii naszego narodu. Natomiast chcia\u0142bym, \u017ceby takie s\u0142owa padaj\u0105ce ze strony Chin nie traktowa\u0107 tylko i wy\u0142\u0105cznie jako dyplomacji czy narracji, tylko jako podprogowo wyra\u017cone plany i pogl\u0105d na to, jak wed\u0142ug Chin ma wygl\u0105da\u0107 porz\u0105dek \u015bwiata i jak\u0105 pozycj\u0119 w\u0142a\u015bnie Europa \u015arodkowa mo\u017ce w nim zajmowa\u0107.<\/p>\n
Przecie\u017c przez lata Putin m\u00f3wi\u0142 podobne rzeczy. My byli\u015bmy czujni, ale nie wszyscy brali na powa\u017cnie naszych obaw i traktowano je za objaw umotywowanej historycznie rusofobii. Przez lata uwa\u017cano, \u017ce Putin tak tylko m\u00f3wi, bo to jest jego narracja. Do momentu, jak nie nast\u0105pi\u0142 atak na Krym w 2014 r. Wtedy si\u0119 jeszcze \u0142udzono, ale po tym, jak nast\u0105pi\u0142a pe\u0142noskalowa inwazja na Ukrain\u0119, ju\u017c nikt si\u0119 nie powinien \u0142udzi\u0107. Wi\u0119c chcia\u0142bym, \u017ceby\u015bmy w regionie traktowali takie s\u0142owa na powa\u017cnie.<\/p>\n
***<\/p>\n
*Konrad Szatters jest doktorantem Wiede\u0144skiej Akademii Dyplomatycznej i Uniwersytetu Wiede\u0144skiego oraz analitykiem ds. Chin w Association for International Affairs (AMO) w Pradze, gdzie prowadzi badania dotycz\u0105ce chi\u0144skiego dyskursu politycznego i polityki zagranicznej. Pe\u0142ni te\u017c funkcj\u0119 asystenta naukowego na Uniwersytecie Canterbury w Nowej Zelandii. Wcze\u015bniej zdobywa\u0142 do\u015bwiadczenie w Kolegium Europy w Natolinie, Instytucie Boyma oraz Ambasadzie RP w Pekinie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Konrad Szatters: To niew\u0105tpliwie by\u0142a istotna wizyta, r\u00f3wnie\u017c dla Chin, kt\u00f3rych delegacja w ostatnich dniach odwiedza\u0142a kraje Europy…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8854,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[56,699,32,33,85,36,37,27,49,34,35,28,31,48,25,46,42,38,40,39,41,87,47,29,30,26],"class_list":{"0":"post-8853","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-article_premium","9":"tag-bialorus","10":"tag-breaking-news","11":"tag-breakingnews","12":"tag-chiny","13":"tag-featured-news","14":"tag-featurednews","15":"tag-headlines","16":"tag-kraj","17":"tag-latest-news","18":"tag-latestnews","19":"tag-naglowki","20":"tag-najwazniejsze-artykuly","21":"tag-nat_styl","22":"tag-news","23":"tag-omp","24":"tag-pl","25":"tag-poland","26":"tag-polish","27":"tag-polska","28":"tag-polski","29":"tag-rosja","30":"tag-screening_general","31":"tag-top-stories","32":"tag-topstories","33":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8853","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8853"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8853\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}