{"id":88627,"date":"2025-11-06T19:00:09","date_gmt":"2025-11-06T19:00:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/88627\/"},"modified":"2025-11-06T19:00:09","modified_gmt":"2025-11-06T19:00:09","slug":"trump-2-0-zrywa-z-prawem-ekspert-o-politycznym-zwrocie-usa-mamy-do-czynienia-ze-strukturalna-przemiana-ameryki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/88627\/","title":{"rendered":"Trump 2.0 zrywa z prawem. Ekspert o politycznym zwrocie USA. „Mamy do czynienia ze strukturaln\u0105 przemian\u0105 Ameryki”"},"content":{"rendered":"

W tym tygodniu mija rok od zwyci\u0119stwa Donalda Trumpa<\/a> w wyborach prezydenckich. Jak \u017caden inny prezydent USA przed nim, Trump wywraca do g\u00f3ry nogami mi\u0119dzynarodow\u0105 polityk\u0119, a co za tym idzie tak\u017ce i prawo.<\/p>\n

Andreas Zimmermann, ekspert w dziedzinie prawa z Uniwersytetu Poczdamskiego, jest sta\u0142ym go\u015bciem podczas spotka\u0144 organizowanych przez ONZ. We wrze\u015bniu zosta\u0142 mianowany przez rz\u0105d federalny na 5-letni\u0105 kadencj\u0119 arbitra w Organizacji Bezpiecze\u0144stwa i Wsp\u00f3\u0142pracy w Europie (OBWE).<\/p>\n

Zdaniem profesora Zimmermanna to, co robi Trump, to nie tylko z\u0142amanie zasad \u2014 to otwarta demonstracja, \u017ce Stany Zjednoczone nie musz\u0105 si\u0119 ju\u017c nikomu t\u0142umaczy\u0107. A je\u015bli najwi\u0119ksze mocarstwo przestaje uznawa\u0107 prawo, kto jeszcze b\u0119dzie si\u0119 go trzyma\u0142? Ekspert ostrzega: to pocz\u0105tek ko\u0144ca \u015bwiata opartego na regu\u0142ach.<\/p>\n

WELT: Od wrze\u015bnia Donald Trump bez uprzedniej zgody Kongresu USA wydaje polecenia atakowania domniemanych „\u0142odzi narkotykowych”<\/a> operuj\u0105cych u wybrze\u017cy Wenezueli i Kolumbii. W rezultacie tych dzia\u0142a\u0144 \u015bmier\u0107 ponios\u0142y dziesi\u0105tki os\u00f3b. Czy prezydent Stan\u00f3w Zjednoczonych dzia\u0142a w granicach prawa mi\u0119dzynarodowego?<\/p>\n

Andreas Zimmermann: Zastosowanie si\u0142y militarnej przeciwko innym pa\u0144stwom, w tym ich statkom, jest zasadniczo dozwolone na mocy prawa mi\u0119dzynarodowego tylko wtedy, gdy pa\u0144stwo to jest atakowane. Nawet je\u015bli konflikt zbrojny ma miejsce, obowi\u0105zuj\u0105 zasady mi\u0119dzynarodowego prawa humanitarnego.<\/p>\n

Ale Trump uzna\u0142 mafi\u0119 narkotykow\u0105 za grup\u0119 terrorystyczn\u0105?<\/p>\n

Tak, te niepa\u0144stwowe podmioty s\u0105 klasyfikowane jako grupy terrorystyczne \u2014 podobnie jak Al-Kaida po 11 wrze\u015bnia 2001 r. Taka klasyfikacja krajowa nie daje jednak uprawnie\u0144 na mocy prawa mi\u0119dzynarodowego. W szczeg\u00f3lno\u015bci daleko id\u0105cym wnioskiem jest definiowanie przemytu narkotyk\u00f3w jako zbrojnego ataku, kt\u00f3ry uprawnia\u0142by do samoobrony. Nawet w czasie wojny mo\u017cna atakowa\u0107 i zabija\u0107 tylko wrogich dow\u00f3dc\u00f3w lub bojownik\u00f3w. Jednak osoby bior\u0105ce udzia\u0142 w przemycie narkotyk\u00f3w nimi nie s\u0105.<\/p>\n

Jakie \u015brodki posiada spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa, aby ukara\u0107 Trumpa za tego typu dzia\u0142ania?<\/p>\n

Prawo mi\u0119dzynarodowe nie posiada centralnej instytucji egzekwuj\u0105cej. M\u00f3wi\u0105c obrazowo, nie ma czego\u015b takiego jak „federalny trybuna\u0142 konstytucyjny prawa mi\u0119dzynarodowego”. Istnieje co prawda Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci (MTS) zajmuj\u0105cy si\u0119 sporami mi\u0119dzypa\u0144stwowymi. Jednak w ka\u017cdym przypadku nale\u017cy najpierw zbada\u0107, czy w konkretnym przypadku ma on jurysdykcj\u0119. Je\u015bli chodzi o USA i Wenezuel\u0119 to nie zadzia\u0142a. Z kolei Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Karny (MTK) odpowiada za czyny pope\u0142nione na terytorium pa\u0144stwa-strony lub przez obywateli pa\u0144stwa-strony. USA jednak nie s\u0105 stron\u0105 Statutu Rzymskiego [definiuj\u0105cego zbrodnie podlegaj\u0105ce jego jurysdykcji].<\/p>\n

Koniec z\u0142otego wieku prawa mi\u0119dzynarodowego<\/p>\n

W tym miesi\u0105cu mija 80. rocznica rozpocz\u0119cia proces\u00f3w norymberskich. Po ludob\u00f3jstwach na Ba\u0142kanach i w Afryce MTK sta\u0142 si\u0119 organem posiadaj\u0105cym uprawnienia wykonawcze w zakresie stosowania prawa mi\u0119dzynarodowego. Jak wygl\u0105da sytuacja prawa mi\u0119dzynarodowego za obecnych rz\u0105d\u00f3w Trumpa?<\/p>\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce prawo mi\u0119dzynarodowe przechodzi kryzys. W latach 90. prawo mi\u0119dzynarodowe prze\u017cywa\u0142o sw\u00f3j rozkwit, wystarczy pomy\u015ble\u0107 o utworzeniu \u015awiatowej Organizacji Handlu lub w\u0142a\u015bnie MTK. R\u00f3wnie\u017c Rada Bezpiecze\u0144stwa ONZ po raz pierwszy funkcjonowa\u0142a tak, jak przewidziano to w Karcie Narod\u00f3w Zjednoczonych z 1945 r. Federacja Rosyjska przyst\u0105pi\u0142a do Rady Europy i podda\u0142a si\u0119 jurysdykcji Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka \u2014 to by\u0142 prawdziwy skok kwantowy.<\/p>\n

\n

Podczas pierwszej kadencji prezydenta Trumpa mo\u017cna by\u0142o pocz\u0105tkowo s\u0105dzi\u0107, \u017ce odej\u015bcie Stan\u00f3w Zjednoczonych od multilateralizmu [czyli koordynowania polityki przez co najmniej trzy pa\u0144stwa] jest przej\u015bciowe, podczas gdy obecnie wydaje si\u0119, \u017ce jest to strukturalne odej\u015bcie od porz\u0105dku prawa mi\u0119dzynarodowego.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Na domiar z\u0142ego, Rosja tak\u017ce narusza podstawowe zasady prawa mi\u0119dzynarodowego m.in. przez aneksj\u0119 Krymu i inwazj\u0119 na Ukrain\u0119.<\/p>\n

Co mo\u017cna poda\u0107 jako przyk\u0142ad odej\u015bcia Stan\u00f3w Zjednoczonych od prawa mi\u0119dzynarodowego?<\/p>\n

Wystarczy przypomnie\u0107 sobie o niedawnej reakcji administracji Trumpa na opini\u0119 prawn\u0105 wydan\u0105 przez MTS. Trybuna\u0142 potwierdzi\u0142 obowi\u0105zek Izraela do wsp\u00f3\u0142pracy z Agencj\u0105 Narod\u00f3w Zjednoczonych dla Pomocy Uchod\u017acom Palesty\u0144skim (UNRWA). W odpowiedzi Departament Stanu USA okre\u015bli\u0142 MTK jako „quasi-trybuna\u0142”<\/a>, kt\u00f3ry jest jedynie „instrumentem politycznym” u\u017cywanym jako „bro\u0144” przeciwko Stanom Zjednoczonym.<\/p>\n

\"Protestuj\u0105cy<\/p>\n

Protestuj\u0105cy na wiecu „Trump Must Go Now” („Trump musi odej\u015b\u0107”) rok po tym, jak prezydent USA Donald Trump zosta\u0142 wybrany na drug\u0105 kadencj\u0119. Waszyngton, USA, 5 listopada 2025 r.PAP<\/p>\n

Jak opisa\u0142by pan postaw\u0119 obecnego rz\u0105du USA?<\/p>\n

Jako nihilizm wobec pytania, czy pa\u0144stwa w systemie mi\u0119dzynarodowym maj\u0105 jakiekolwiek wi\u0105\u017c\u0105ce zobowi\u0105zania w prawie mi\u0119dzynarodowym. Trump zasadniczo kwestionuje znaczenie i wi\u0105\u017c\u0105cy charakter prawa mi\u0119dzynarodowego. Moim zdaniem jest to dramat. Pod rz\u0105dami „Trumpa 2.0” mamy ponadto do czynienia ze strukturaln\u0105 przemian\u0105 ameryka\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa i porz\u0105dku konstytucyjnego. I nie ma ju\u017c odwrotu.<\/p>\n

Jako narz\u0119dzie polityki zagranicznej Donald Trump stosuje tak\u017ce c\u0142a. Jak nale\u017cy to klasyfikowa\u0107 w \u015bwietle prawa mi\u0119dzynarodowego?<\/p>\n

W latach 90. wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 bardzo skuteczny, kompleksowy system regulacji, m.in. za spraw\u0105 \u015awiatowej Organizacji Handlu, a w szczeg\u00f3lno\u015bci jej organu rozstrzygaj\u0105cego spory. Jednak od 2017 r. Stany Zjednoczone blokuj\u0105 ten mechanizm. W efekcie procedura arbitra\u017cowa jest praktycznie „martwa”, a materialne zasady okazuj\u0105 si\u0119 nieistotne. System oparty na regu\u0142ach pod przyw\u00f3dztwem Trumpa zdaje si\u0119 nie funkcjonowa\u0107.<\/p>\n

Jak Trump zabi\u0142 system oparty na prawie<\/p>\n

Prezydent USA podejmuje r\u00f3wnie\u017c zdecydowane dzia\u0142ania przeciwko nielegalnym imigrantom<\/a>. Czy istniej\u0105 mo\u017cliwo\u015bci interwencji w tym zakresie na mocy prawa mi\u0119dzynarodowego?<\/p>\n

Stany Zjednoczone, podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 pa\u0144stw, s\u0105 stron\u0105 Mi\u0119dzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, prawdopodobnie najwa\u017cniejszego porozumienia ONZ z 1966 r. dotycz\u0105cego ochrony praw cz\u0142owieka. Stanowi on, \u017ce osoby przebywaj\u0105ce w areszcie maj\u0105 prawo do ochrony prawnej. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c migrant\u00f3w.<\/p>\n

W wielu przypadkach wiadomo, \u017ce tak si\u0119 nie dzieje. Czy naruszenie paktu mo\u017ce by\u0107 sankcjonowane?<\/p>\n

Istnieje komisja z\u0142o\u017cona z niezale\u017cnych ekspert\u00f3w. Sk\u0142ada si\u0119 ona z 18 os\u00f3b, w tym mnie. Pa\u0144stwa musz\u0105 regularnie sk\u0142ada\u0107 sprawozdania dotycz\u0105ce przestrzegania paktu. W przypadku narusze\u0144 strona umowy mo\u017ce zosta\u0107 wezwana do z\u0142o\u017cenia w ci\u0105gu p\u00f3\u0142 roku sprawozdania na temat sposobu usuni\u0119cia naruszenia.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

A je\u015bli tego nie zrobi?<\/p>\n

W\u00f3wczas w cyklu co ok. sze\u015bciu lat odbywa si\u0119 kolejna tura. Jest 175 pa\u0144stw-stron, a Komitet obraduje przez 12 tygodni w roku.<\/p>\n

Czy mamy do czynienia z konfliktem mi\u0119dzy Europ\u0105 a Stanami Zjednoczonymi<\/a> w zakresie rozumienia prawa do wolno\u015bci s\u0142owa?<\/p>\n

Istnieje wsp\u00f3lny standard, r\u00f3wnie\u017c zapisany w Pakcie ONZ. W artykule 19 czytamy:<\/p>\n

\n

Ka\u017cdy ma prawo do wolno\u015bci wyra\u017cania opinii; prawo to obejmuje swobod\u0119 poszukiwania, otrzymywania i przekazywania informacji i idei wszelkiego rodzaju, bez wzgl\u0119du na granice, w formie ustnej, pisemnej, drukowanej, artystycznej lub innej, wed\u0142ug w\u0142asnego wyboru.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Brzmi to podobnie do pierwszej poprawki do Konstytucji Stan\u00f3w Zjednoczonych. Istniej\u0105 jednak r\u00f3wnie\u017c ograniczenia. Na przyk\u0142ad w odniesieniu do „poszanowania praw lub reputacji innych os\u00f3b”. Lub w przypadku ochrony bezpiecze\u0144stwa narodowego i porz\u0105dku publicznego lub zdrowia publicznego. Na przyk\u0142ad, gdy m\u00f3wi\u0119, \u017ce tylko osoby o bia\u0142ym kolorze sk\u00f3ry s\u0105 lud\u017ami \u2014 w naszym systemie prawnym b\u0119dzie to pod\u017ceganie do nienawi\u015bci rasowej.<\/p>\n

Stany Zjednoczone pozwalaj\u0105 na znacznie wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119?<\/p>\n

Tak. Na przyk\u0142ad, gdy w latach 60. grupa nazist\u00f3w w mundurach chcia\u0142a przemaszerowa\u0107 przez \u017cydowsk\u0105 dzielnic\u0119 w Chicago, otrzyma\u0142a na to zielone \u015bwiat\u0142o od ameryka\u0144skich s\u0105d\u00f3w. Panowa\u0142o bowiem przekonanie, \u017ce ich demokracja b\u0119dzie musia\u0142a to wytrzyma\u0107.<\/p>\n

Po zab\u00f3jstwie Charliego Kirka<\/a> nagle nie ka\u017cda wypowied\u017a by\u0142a ju\u017c dozwolona.<\/p>\n

W Stanach Zjednoczonych panuje do\u015b\u0107 ambiwalentne rozumienie wolno\u015bci s\u0142owa. Podj\u0119to dzia\u0142ania, takie jak zawieszenie pracownik\u00f3w pa\u0144stwowych, kt\u00f3rzy krytycznie wypowiadali si\u0119 na temat Kirka, kt\u00f3re znacznie ograniczaj\u0105 wolno\u015b\u0107 s\u0142owa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W tym tygodniu mija rok od zwyci\u0119stwa Donalda Trumpa w wyborach prezydenckich. Jak \u017caden inny prezydent USA przed…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":88628,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,44,20646,27,34,35,28,31,48,25,15268,46,1191,40,41,412,47,80,29,30,71,26,1768,82,83,84],"class_list":{"0":"post-88627","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-donald_trump","12":"tag-fp3_tst1","13":"tag-headlines","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-nat_styl","19":"tag-news","20":"tag-nielegalni_migranci","21":"tag-omp","22":"tag-onz","23":"tag-polish","24":"tag-polski","25":"tag-prawo_sady_prawnicy","26":"tag-screening_general","27":"tag-swiat","28":"tag-top-stories","29":"tag-topstories","30":"tag-usa","31":"tag-wiadomosci","32":"tag-wolnosc_slowa","33":"tag-world","34":"tag-world-news","35":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115504298419572313","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88627","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88627"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88627\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88628"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}