Fenomen trumpizmu to tak naprawd\u0119 wynik nie geniuszu samego Trumpa, a g\u0142upoty liberalnych elit, kt\u00f3re zapomnia\u0142y, \u017ce nie da si\u0119 wygrywa\u0107, pr\u00f3buj\u0105c reprezentowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie najbogatszych. To, \u017ce na czele Partii Republika\u0144skiej stoi multimiliarder, kt\u00f3ry tylko udaje, \u017ce dba o ubo\u017cszych Amerykan\u00f3w, a w istocie stara si\u0119 uczyni\u0107 swoich superbogatych przyjaci\u00f3\u0142 (a przy okazji i siebie samego) jeszcze bogatszymi, nie ma tu nic do rzeczy. Polityka to bowiem tyle\u017c fakty, co i percepcja rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n
Ze zwyci\u0119stwa Mamdaniego p\u0142yn\u0105 bardzo istotne wnioski r\u00f3wnie\u017c dla europejskich polityk\u00f3w, tak\u017ce polskich.<\/p>\n
Dok\u0142adnie tak samo, jak w Stanach Zjednoczonych, na naszym kontynencie dosz\u0142o do zast\u0105pienia kapitalizmu turbokapitalizmem, nast\u0119pnie do pauperyzacji szerokich mas spo\u0142ecznych, a w dalszej kolejno\u015bci do ich porzucenia przez tradycyjne si\u0142y polityczne. W efekcie dok\u0142adnie tak samo, jak przeci\u0119tny Amerykanin, przeci\u0119tny Niemiec, Francuz i Brytyjczyk wie, \u017ce inaczej ni\u017c jego rodzice, kt\u00f3rzy mieli pewno\u015b\u0107, \u017ce b\u0119d\u0105 \u017cy\u0107 lepiej ni\u017c poprzednie pokolenia, b\u0119dzie \u017cy\u0142 najprawdopodobniej biedniej.<\/p>\n
W Polsce sytuacja jest oczywi\u015bcie nieco inna, poniewa\u017c punktem odniesienia dla pokolenia dzisiejszych 60 i 70-latk\u00f3w jest okres PRL. R\u00f3wnocze\u015bnie jednak i u nas w nadmiarze wr\u0119cz wyst\u0119puj\u0105 problemy, takie jak brak szans rozwoju dla m\u0142odego pokolenia, egoizm elit i pogarda dla ubo\u017cszych. Zjawiska te sta\u0142y si\u0119 paliwem nie dla socjaldemokracji, czy te\u017c tradycyjnie rozumianej chadecji, a dla skrajnej prawicy.<\/p>\n
Polskie problemy to w pewnym sensie echo sporu, kt\u00f3ry w pocz\u0105tku lat 90. prowadzili ze sob\u0105 \u00f3wcze\u015bni premierzy: Wielkiej Brytanii Tony Blair i Francji Lionel Jospin. W pewnym uproszczeniu Blair uwa\u017ca\u0142, \u017ce centrolewica powinna zmierza\u0107 ku centrum. Jospin, i\u017c nale\u017cy pozosta\u0107 na tradycyjnie lewicowych pozycjach. Wygra\u0142a, jak wiadomo, wizja Blaira.<\/p>\n
Rzecz w tym, \u017ce marsz ku centrum, jakkolwiek w du\u017cym stopniu zasadny, a politycznie na jaki\u015b czas skuteczny, mia\u0142 feler. Zamiast zako\u0144czy\u0107 si\u0119 w chwili porzucenia w\u0142a\u015bciwej szczeg\u00f3lnie brytyjskim laburzystom w latach 70. lewicowej ortodoksji, poszed\u0142 dalej i spowodowa\u0142, \u017ce centrolewica, a z czasem te\u017c i chadecja, w\u0142\u0105czy\u0142y w sw\u00f3j program has\u0142a i spos\u00f3b my\u015blenia Ronalda Reagana i Margaret Thatcher. Tak zwany mainstream przesta\u0142 si\u0119 czymkolwiek od siebie r\u00f3\u017cni\u0107. Wyborcy niezale\u017cnie od tego, czy g\u0142osowali na centrolewic\u0119, czy na centroprawic\u0119 dostawali radykalny gospodarczy liberalizm z jego spo\u0142ecznym darwinizmem.<\/p>\n
Sygna\u0142y alarmowe, \u017ce taki kurs spowoduje wzrost si\u0142 skrajnych, by\u0142y ignorowane. Ma\u0142o kto dzi\u015b pami\u0119ta, \u017ce sygna\u0142\u00f3w nie brakowa\u0142o. Wystarczy wspomnie\u0107 sukcesy wyborcze Jorga Heidera w Austrii i Pima Fortuyna w Holandii. W Polsce sukcesy Samoobrony r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142y zignorowane przez g\u0142\u00f3wne si\u0142y polityczne i potraktowane jako chwilowa aberracja.<\/p>\n
Koniec epoki Bidena? To niesprawiedliwe<\/p>\n
Ameryka\u0144scy komentatorzy, pisz\u0105c o wtorkowych wyborach, stwierdzaj\u0105, \u017ce jest to zerwanie z dziedzictwem Joego Bidena, powszechnie oskar\u017canego o kl\u0119sk\u0119 w starciu z Donaldem Trumpem. Mamdani istotnie zerwa\u0142 z umiarkowaniem by\u0142ego prezydenta, cho\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie warto te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce pojawiaj\u0105ce si\u0119 cz\u0119sto w Polsce oceny, i\u017c jego has\u0142a s\u0105 komunistyczne, czy te\u017c marksistowskie, s\u0105 grub\u0105 przesad\u0105. Jeszcze 20 lat temu by\u0142yby one bowiem tradycyjnymi postulatami socjaldemokratycznymi, kt\u00f3re z komunizmem nic wsp\u00f3lnego nie maj\u0105.<\/p>\n
Twierdzenie, \u017ce sukces Mamdaniego to koniec epoki Bidena by\u0142oby wielk\u0105 niesprawiedliwo\u015bci\u0105. Warto w tym miejscu przypomnie\u0107 przem\u00f3wienie by\u0142ego prezydenta podczas konwencji Partii Demokratycznej, kt\u00f3ra po jego wycofaniu si\u0119 z wy\u015bcigu o reelekcj\u0119 udzieli\u0142a nominacji Kamali Harris. W przem\u00f3wieniu tym, sk\u0105din\u0105d wyg\u0142oszonym z werw\u0105 i si\u0142\u0105, kt\u00f3rej wcze\u015bniej politykowi wyra\u017anie brakowa\u0142o, bardzo wyra\u017anie i dobitnie m\u00f3wi\u0142 on o tym, \u017ce Demokraci musz\u0105 wr\u00f3ci\u0107 do korzeni: reprezentowania nie najbogatszych Amerykan\u00f3w, a klasy \u015bredniej oraz ludzi ubo\u017cszych.<\/p>\n
Dramatem Bidena by\u0142o to, \u017ce to, co doskonale rozumia\u0142, zbyt p\u00f3\u017ano tak wyra\u017anie wyartyku\u0142owa\u0142. Zwrotu politycznego, zaznaczmy, dokona\u0142 bowiem ju\u017c wcze\u015bniej.<\/p>\n
Wyborcy oczekuj\u0105 autentyzmu i \u017caru. Elity s\u0105 wyzute z ideowo\u015bci <\/p>\n
Steve Bannon, architekt sukcesu Trumpa w 2016 r., w wywiadzie dla Politico okre\u015bli\u0142 Mamdaniego jako „zez\u0142oszczonego faceta” [„angry guy”]. W mojej ocenie bardzo trafnie opisa\u0142 w ten spos\u00f3b jedn\u0105 z podstawowych przyczyn sukcesu Demokrat\u00f3w.<\/p>\n
Wyborcy po latach letniej postpolityki oczekuj\u0105 dzisiaj od polityk\u00f3w autentyzmu i \u017caru. Nie maj\u0105 go za grosz liberalne elity, wyzute z ideowo\u015bci, w znacznym stopniu zdemoralizowane i przede wszystkim zdecydowanie zbyt syte. Gdy tylko szukaj\u0105 one nowych twarzy, to znajduj\u0105 jedynie nijakie produkty politycznopodobne, a nie autentycznych lider\u00f3w. Nie mo\u017ce by\u0107 sk\u0105din\u0105d inaczej, gdy przepustk\u0105 na salony jest niezmiennie ob\u0142o\u015b\u0107, a najmniejszy pierwiastek autentyzmu staje si\u0119 przeszkod\u0105.<\/p>\n
Zwyci\u0119stwo nowego burmistrza Nowego Jorku w wyborach poprzedzone by\u0142o, przypomnijmy, jego zwyci\u0119stwem w prawyborach Partii Demokratycznej, w kt\u00f3rej wyeliminowa\u0142 kandydata politycznego kierownictwa. Skr\u0119t na lewo to by\u0107 mo\u017ce wi\u0119c tylko jedna ze sk\u0142adowych zwyci\u0119stwa Mamdaniego. Drug\u0105, by\u0107 mo\u017ce wa\u017cniejsz\u0105, by\u0142o to, \u017ce nie kojarzy\u0142 si\u0119 z dotychczasowymi elitami.<\/p>\n
Trzecim elementem sk\u0142adowym zwyci\u0119stwa Demokrat\u00f3w by\u0142a umiej\u0119tno\u015b\u0107 twardej walki z prawic\u0105. Bardzo wyra\u017anie wida\u0107 to po wynikach referendum w Kalifornii, w czasie kt\u00f3rego wyborcy poparli propozycj\u0119 gubernatora stanu i zarazem prawdopodobnego kandydata Demokrat\u00f3w na prezydenta Gavina Newsoma.<\/p>\n
Polityk zrozumia\u0142, \u017ce w obliczu zerwania przez prawic\u0119 z umiarkowaniem, szukaniem kompromisu i gr\u0105 zgodnie z zasadami liberalnej demokracji nie mo\u017cna ju\u017c d\u0142u\u017cej odpowiada\u0107 letnio\u015bci\u0105. Przeciwnie, nale\u017cy odpowiedzie\u0107 dok\u0142adnie tak samo i zacz\u0105\u0107 gra\u0107 w polityce r\u00f3wnie twardo i r\u00f3wnie bezwzgl\u0119dnie, jak prawica.<\/p>\n
W odpowiedzi na zmiany okr\u0119g\u00f3w wyborczych wprowadzone w Teksasie przez Republikan\u00f3w odpowiedzia\u0142 dok\u0142adnie takim samym posuni\u0119ciem w Kalifornii, kt\u00f3re zosta\u0142o w czasie referendum zaaprobowane przez wyborc\u00f3w.<\/p>\n
Potrzeba walki<\/p>\n
Stany Zjednoczone, Polska, podobnie jak wiele pa\u0144stw europejskich, b\u0119d\u0105 stawa\u0107 w najbli\u017cszych latach w obliczu dramatycznych wybor\u00f3w. Si\u0142y centrum ponosz\u0105 przy tym wielk\u0105 win\u0119. Mog\u0105 j\u0105 odkupi\u0107, tylko je\u015bli zrozumiej\u0105, \u017ce tam\u0119 autorytarnej prawicy (w wypadku Francji r\u00f3wnie\u017c skrajnej lewicy) mo\u017cna postawi\u0107: po pierwsze przypominaj\u0105c sobie, \u017ce nale\u017cy reprezentowa\u0107 nie tylko warstwy uprzywilejowane, po drugie, \u017ce wolno\u015b\u0107 bez chleba jest wolno\u015bci\u0105 pozorn\u0105, po trzecie odsuwaj\u0105c zmursza\u0142e elity, po czwarte kreuj\u0105c autentycznych lider\u00f3w i wreszcie na koniec \u2014 graj\u0105c twardo.<\/p>\n
Tego ostatniego uczy\u0142 sk\u0105din\u0105d Trump, kt\u00f3ry po nieudanym zamachu na jego \u017cycie zd\u0105\u017cy\u0142 zakrzykn\u0105\u0107 do t\u0142umu swoich zwolennik\u00f3w „fight, fight, fight” czyli „walczcie, walczcie, walczcie”. Polityka, w kt\u00f3rej chodzi by\u0107 mo\u017ce o uratowanie nie tyle liberalnej demokracji, ile wr\u0119cz demokracji jako takiej, wymaga w\u0142a\u015bnie walki. Pytanie o to, czy syte i rozleniwione polskie elity liberalne s\u0105 do takiej walki i do takiej refleksji zdolne, jest niestety, jak wiele na to wskazuje, pytaniem retorycznym.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Fenomen trumpizmu to tak naprawd\u0119 wynik nie geniuszu samego Trumpa, a g\u0142upoty liberalnych elit, kt\u00f3re zapomnia\u0142y, \u017ce nie…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":88720,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[56,32,33,44,36,37,9393,27,1616,20835,34,35,20836,28,31,48,25,46,102,42,38,40,39,41,47,7269,29,30,71,26,18011],"class_list":{"0":"post-88719","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-donald_trump","12":"tag-featured-news","13":"tag-featurednews","14":"tag-gavin_newsom","15":"tag-headlines","16":"tag-joe_biden","17":"tag-klasa_srednia","18":"tag-latest-news","19":"tag-latestnews","20":"tag-lionel_jospin","21":"tag-naglowki","22":"tag-najwazniejsze-artykuly","23":"tag-nat_styl","24":"tag-news","25":"tag-omp","26":"tag-opinie","27":"tag-pl","28":"tag-poland","29":"tag-polish","30":"tag-polska","31":"tag-polski","32":"tag-screening_general","33":"tag-tony_blair","34":"tag-top-stories","35":"tag-topstories","36":"tag-usa","37":"tag-wiadomosci","38":"tag-zohran_mamdani"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115504498855642614","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88719","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88719"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88719\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88720"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88719"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88719"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88719"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}