{"id":89353,"date":"2025-11-07T08:17:13","date_gmt":"2025-11-07T08:17:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/89353\/"},"modified":"2025-11-07T08:17:13","modified_gmt":"2025-11-07T08:17:13","slug":"cos-z-impetem-uderzylo-w-ksiezyc-naukowcy-alarmuja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/89353\/","title":{"rendered":"Co\u015b z impetem uderzy\u0142o w Ksi\u0119\u017cyc. Naukowcy alarmuj\u0105"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"text-lg md:text-xl mb-6 leading-8 md:leading-9 font-inter px-4 md:px-0 relative z-1\" data-v-de169c3e=\"\">Spok\u00f3j na Ksi\u0119\u017cycu? Owszem, ale tylko z daleka to tak wygl\u0105da. W ostatnich dniach jego powierzchnia dwa razy rozb\u0142ys\u0142a kr\u00f3tkimi, ostrymi b\u0142yskami. To by\u0142y dwie asteroidy, kt\u00f3re z pe\u0142n\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 roztrzaska\u0142y si\u0119 o powierzchni\u0119 naszego satelity.<\/p>\n<p data-start=\"980\" data-end=\"1225\">Astronomowie lubi\u0105 m\u00f3wi\u0107, \u017ce Ksi\u0119\u017cyc to archiwum Uk\u0142adu S\u0142onecznego. Ka\u017cdy krater to historia takowego zderzenia. Brak atmosfery oznacza jedno: cokolwiek leci, uderza z pe\u0142n\u0105 moc\u0105. Tak by\u0142o r\u00f3wnie\u017c w tym przypadku.<\/p>\n<p data-start=\"1227\" data-end=\"1629\"><a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2025\/11\/05\/science\/moon-asteroids-impact.html?smid=nytcore-ios-share&amp;referringSource=articleShare\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">Oba rozb\u0142yski uchwyci\u0142 Daichi Fujii<\/a>, kurator muzeum w Hiratsuce, kt\u00f3ry od lat monitoruje powierzchni\u0119 Ksi\u0119\u017cyca. W czwartek o 20:33 miejscowego czasu zobaczy\u0142 pierwszy b\u0142ysk w okolicy krateru Gassendi, a dwa dni p\u00f3\u017aniej \u2014 drugi, nieco dalej, na zach\u00f3d od ogromnej r\u00f3wniny Oceanus Procellarum. Trwa\u0142y u\u0142amki sekund, ale by\u0142y wystarczaj\u0105co mocne, by zarejestrowa\u0142y je kilka niezale\u017cnych teleskop\u00f3w.<\/p>\n<p data-start=\"1631\" data-end=\"1913\">W pr\u00f3\u017cni pr\u0119dko\u015bci bywaj\u0105 bezlitosne. Je\u015bli asteroida wielko\u015bci kilku metr\u00f3w uderza z pr\u0119dko\u015bci\u0105 dochodz\u0105c\u0105 do 96 tys. km\/h, powstaje eksplozja odpowiadaj\u0105ca zapasowi dynamitu. Z powierzchni Ziemi widzimy wtedy kr\u00f3tkie b\u0142yski.<\/p>\n<p>Jak rozpozna\u0107, \u017ce to nie z\u0142udzenie optyczne? <\/p>\n<p data-start=\"1963\" data-end=\"2305\">W astronomii \u0142atwo o fa\u0142szywy alarm. Detektory \u015bwiat\u0142a miewaj\u0105 swoje humory, a promienie kosmiczne potrafi\u0105 oszuka\u0107 nawet najlepsze algorytmy. Dlatego ka\u017cdy b\u0142ysk wymaga potwierdzenia. Europejska Agencja Kosmiczna nie widzia\u0142a zdarze\u0144 z w\u0142asnych teleskop\u00f3w \u2014 Ksi\u0119\u017cyc by\u0142 wtedy zbyt jasny. NASA akurat by\u0142a wy\u0142\u0105czona przez rz\u0105dowy shutdown. Taka specyfika ameryka\u0144skich reali\u00f3w.<\/p>\n<p>Czytaj dalej poni\u017cej <a href=\"https:\/\/antyweb.pl\/kolor-ktory-potrafi-zniknac-w-koncu-udalo-sie-tego-dokonac\" aria-label=\"Kolor, kt\u00f3ry potrafi znikn\u0105\u0107. W ko\u0144cu uda\u0142o si\u0119 tego dokona\u0107\" data-v-34dfeb02=\"\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"> <img src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/s_381005262_S.jpg\" alt=\"Kolor, kt\u00f3ry potrafi znikn\u0105\u0107. W ko\u0144cu uda\u0142o si\u0119 tego dokona\u0107\" width=\"294\" height=\"166\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"placeholder__image\" data-v-7665aa9d=\"\"\/><\/a> <a href=\"https:\/\/antyweb.pl\/znika-w-przerazajacym-tempie-badacze-ostrzegaja-przed-skutkami\" aria-label=\"Znika w przera\u017caj\u0105cym tempie. Badacze ostrzegaj\u0105 przed skutkami\" data-v-34dfeb02=\"\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"> <img src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/s_214623088_S.jpg\" alt=\"Znika w przera\u017caj\u0105cym tempie. Badacze ostrzegaj\u0105 przed skutkami\" width=\"294\" height=\"166\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"placeholder__image\" data-v-7665aa9d=\"\"\/><\/a> <\/p>\n<p data-start=\"2307\" data-end=\"2703\">Tym razem jednak japo\u0144ska sie\u0107 obserwacyjna zrobi\u0142a robot\u0119. Ten sam b\u0142ysk wykry\u0142y instrumenty z dw\u00f3ch lokalizacji. Juan Luis Cano z ESA przyzna\u0142, \u017ce oba rozb\u0142yski wygl\u0105daj\u0105 ciekawie, czyli by\u0142y prawdopodobnie bardziej energetyczne ni\u017c przeci\u0119tne zderzenia. Je\u015bli robi\u0105 wra\u017cenie z odleg\u0142o\u015bci 380 tys. km, to mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, jak wygl\u0105da\u0142aby powierzchnia po takim zderzeniu z bliska.<\/p>\n<p>Sk\u0105d te &#8222;pociski&#8221;? <\/p>\n<p data-start=\"2726\" data-end=\"3111\">\u0179r\u00f3d\u0142a dw\u00f3ch asteroid nie da si\u0119 ustali\u0107 z absolutn\u0105 pewno\u015bci\u0105, cho\u0107 kierunek i sezon sugeruj\u0105 trop. W listopadzie trwa r\u00f3j Tauryd\u00f3w \u2014 od\u0142amk\u00f3w pozostawionych przez komet\u0119 Enckego. \u00d3w r\u00f3j jest znany z wi\u0119kszych i szybszych meteoroid\u00f3w. Nie wszystkie spalaj\u0105 si\u0119 w ziemskiej atmosferze. Cz\u0119\u015b\u0107 po prostu trafia w Ksi\u0119\u017cyc, kt\u00f3ry nie oferuje im ani jednego centymetra ochrony w postaci atmosfery. Nie spalaj\u0105 si\u0119 w niej, wi\u0119c ich ko\u0144cem podr\u00f3\u017cy jest zawsze powierzchnia satelity.<\/p>\n<p data-start=\"3113\" data-end=\"3383\">Fujii podejrzewa w\u0142a\u015bnie Taurydy. W jego katalogu to nihil novi. Dokumentuje uderzenia od 2011 roku i naliczy\u0142 ich oko\u0142o 60. Jednak dwa tak wyra\u017ane b\u0142yski w jednym weekendzie? To rzadki uk\u0142ad \u2014 i dobry materia\u0142 do analizy statystycznej tego, co kr\u0105\u017cy w naszym otoczeniu.<\/p>\n<p>Po co nam ta wiedza? <\/p>\n<p data-start=\"3459\" data-end=\"3826\">Wbrew pozorom obserwowanie ksi\u0119\u017cycowych uderze\u0144 nie jest li tylko fanaberi\u0105. To narz\u0119dzie do szacowania ryzyka. Je\u015bli wiemy, ile ma\u0142ych obiekt\u00f3w trafia w Ksi\u0119\u017cyc, mo\u017cemy z wi\u0119ksz\u0105 pewno\u015bci\u0105 oceni\u0107, jak cz\u0119sto wi\u0119ksze asteroidy przecinaj\u0105 orbit\u0119 Ziemi. A te wi\u0119ksze potrafi\u0105 ju\u017c spowodowa\u0107 powa\u017cny problem \u2014 zw\u0142aszcza je\u015bli spal\u0105 si\u0119 dopiero nisko w atmosferze.\n<\/p>\n<p data-start=\"3828\" data-end=\"4105\">Dla przysz\u0142ych baz ksi\u0119\u017cycowych te dane s\u0105 jeszcze bardziej bezpo\u015brednie. In\u017cynierowie potrzebuj\u0105 prognoz, by zaprojektowa\u0107 habitaty odporne na mikrometeoroidy. Kamie\u0144 wielko\u015bci pi\u0119\u015bci przy pr\u0119dko\u015bci dziesi\u0105tek tysi\u0119cy kilometr\u00f3w na godzin\u0119 dzia\u0142a jak pocisk rakietowy.<\/p>\n<p data-start=\"4107\" data-end=\"4306\">Fujii uwa\u017ca, \u017ce jego katalog b\u0142ysk\u00f3w pomo\u017ce stworzy\u0107 realistyczne standardy bezpiecze\u0144stwa. Je\u015bli ludzie maj\u0105 mieszka\u0107 na Ksi\u0119\u017cycu, musz\u0105 wiedzie\u0107, jak cz\u0119sto od\u0142amki z kosmosu b\u0119d\u0105 pr\u00f3bowa\u0142y przedziurawi\u0107 im dach.<\/p>\n<p data-start=\"4107\" data-end=\"4306\">Czytaj r\u00f3wnie\u017c:\u00a0<a href=\"https:\/\/antyweb.pl\/japonczycy-zachwycaja-w-kosmosie-chca-to-powtorzyc-z-ksiezycem\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">Japo\u0144czycy zachwycaj\u0105 w kosmosie. Chc\u0105 to powt\u00f3rzy\u0107 z Ksi\u0119\u017cycem<\/a><\/p>\n<p>Ksi\u0119\u017cyc jest ciekawszy, ni\u017c si\u0119 zdaje <\/p>\n<p data-start=\"4355\" data-end=\"4676\">Dwa b\u0142yski w 48 godzinach to przypomnienie, \u017ce niebo wcale nie jest takie spokojne. Ca\u0142y czas co\u015b tam spada, odbija si\u0119, paruje, rozpada. My widzimy tylko wycinek tego wszystkiego \u2014 zreszt\u0105 bardzo s\u0142abo. Tym cenniejsze s\u0105 teleskopy amator\u00f3w, kt\u00f3rych czujno\u015b\u0107 wype\u0142nia luki mi\u0119dzy profesjonalnymi obserwatoriami.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Spok\u00f3j na Ksi\u0119\u017cycu? Owszem, ale tylko z daleka to tak wygl\u0105da. W ostatnich dniach jego powierzchnia dwa razy&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":89354,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-89353","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115507432287053245","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89353","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89353"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89353\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/89354"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89353"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89353"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89353"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}