{"id":90114,"date":"2025-11-07T16:52:52","date_gmt":"2025-11-07T16:52:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/90114\/"},"modified":"2025-11-07T16:52:52","modified_gmt":"2025-11-07T16:52:52","slug":"ciezarowki-na-planie-serialu-heweliusz-scenografia-pelna-transportowych-legend","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/90114\/","title":{"rendered":"Ci\u0119\u017car\u00f3wki na planie serialu „Heweliusz” – scenografia pe\u0142na transportowych legend"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Ju\u017c dzie\u0144 po premierze \u201eHeweliusz\u201d sta\u0142 si\u0119 najpopularniejszym serialem na platformie Netflix w Polsce. Trafi\u0142 r\u00f3wnie\u017c do pierwszej pi\u0105tki najpopularniejszych seriali w Czechach, Niemczech, Norwegii, S\u0142owacji, Szwecji, Ukrainie, W\u0119grzech, a nawet Argentynie, Brazylii i Meksyku. Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce obraz spotka\u0142 si\u0119 z olbrzymim zainteresowaniem. Dlatego w tym artykule pozostaniemy na chwil\u0119 przy tej produkcji, by przyjrze\u0107 si\u0119 najbardziej kluczowym elementom scenografii. Mowa tutaj oczywi\u015bcie o samochodach ci\u0119\u017carowych, kt\u00f3re odegra\u0142y rol\u0119 dalekobie\u017cnej floty sprzed ponad trzech dekad.<\/p>\n

Serial \u201eHeweliusz\u201d by\u0142 inspirowany prawdziw\u0105 katastrof\u0105 na Ba\u0142tyku, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o 56 os\u00f3b, w tym wszyscy kierowcy przewo\u017conych ci\u0119\u017car\u00f3wek. Mia\u0142o to miejsce podczas rejsu promu Jan Heweliusz ze \u015awinouj\u015bcia do Ystad, w nocy z 13 na 14 stycznia 1993 roku. W tamtym czasie uk\u0142ad si\u0142 w europejskim transporcie wygl\u0105da\u0142 wyra\u017anie inaczej ni\u017c dzisiaj, przez co w \u015bwinoujskim porcie wyst\u0119powa\u0142a znacznie wi\u0119ksza mieszanka tablic rejestracyjnych. Obok zestaw\u00f3w nale\u017c\u0105cych do polskich firm transportowych, w tym zar\u00f3wno pot\u0119\u017cnego Pekaesu Warszawa, jak i nowo powstaj\u0105cych firm prywatnych, szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto pojawia\u0142y si\u0119 ci\u0119\u017car\u00f3wki szwedzkie, austriackie oraz w\u0119gierskie. By\u0142o to te\u017c miejsce, gdzie da\u0142o si\u0119 spotka\u0107 zar\u00f3wno wiekowe modele, maj\u0105ce za sob\u0105 lata pracy na bardziej zachodnich trasach, jak i najnowocze\u015bniejsze ci\u0119\u017car\u00f3wki z \u00f3wczesnego rynku. Poza tym trzeba pami\u0119ta\u0107 o bardzo s\u0142abym stanie polskich dr\u00f3g z 1993 roku, a tak\u017ce o znacznie cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych opadach \u015bniegu, za spraw\u0105 kt\u00f3rych ci\u0119\u017car\u00f3wki docieraj\u0105ce do \u015awinouj\u015bcia zwykle by\u0142y pokryte grubymi warstwami brudu i b\u0142ota. Jak natomiast z oddaniem tej transportowej historii poradzili sobie tw\u00f3rcy serialu?<\/p>\n

Prom ponownie ucharakteryzowany na rok 1993:<\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/a>\"\"<\/a><\/p>\n

Volvo F12 brudzone na potrzeby zdj\u0119\u0107:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Nabrze\u017ce charakteryzowane na \u015bnie\u017cn\u0105 zim\u0119 1993 roku:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Sprz\u0119t filmowy w otoczeniu ci\u0119\u017car\u00f3wek:<\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/a><\/p>\n

Zaczn\u0119 od wyja\u015bnienia, \u017ce serial \u201eHeweliusz\u201d kr\u0119cony by\u0142 z udzia\u0142em promu Jan \u015aniadecki. By\u0142a to jednostka zwodowana o dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej ni\u017c Jan Heweliusz, ale maj\u0105ca bardzo podobny uk\u0142ad i s\u0142u\u017c\u0105ca na tej samej trasie. Feralnej nocy Jan \u015aniadecki r\u00f3wnie\u017c p\u0142yn\u0105\u0142 do Ystad i przerwa\u0142 sw\u00f3j rejs, by pom\u00f3c w akcji ratunkowej. Na jego pok\u0142ad przekazano w\u00f3wczas cia\u0142a 16 ofiar wy\u0142owionych z morza przez helikoptery. Ostatecznie Jan \u015aniadecki ods\u0142u\u017cy\u0142 na Ba\u0142tyku blisko 35 lat, ostatni rejs na linii do Ystad wykonuj\u0105c 30 grudnia 2023 roku. Nast\u0119pnie przycumowa\u0142 w \u015awinouj\u015bciu, gdzie pod koniec stycznia 2024 roku mia\u0142 zosta\u0107 przekazany nowemu, cypryjskiemu w\u0142a\u015bcicielowi, chc\u0105cemu wykorzysta\u0107 go na rejsach mi\u0119dzy greckimi wyspami. Zanim jednak do tego przekazania dosz\u0142o, na pok\u0142ad Jana \u015aniadeckiego weszli filmowcy, a wraz z nimi wjecha\u0142a ca\u0142a grupa klasycznych ci\u0119\u017car\u00f3wek. W wi\u0119kszo\u015bci by\u0142y to modele, kt\u00f3rych nie widywano na tym pok\u0142adzie od kilkunastu lub nawet kilkudziesi\u0119ciu lat. Dzisiaj, ogl\u0105daj\u0105c serial, te same pojazdy mo\u017cecie zobaczy\u0107 w odcinku drugim, podczas przechylania si\u0119 promu, a tak\u017ce w odcinku pi\u0105tym, we fragmencie po\u015bwi\u0119conym za\u0142adunkowi.<\/p>\n

\"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a><\/p>\n

Niew\u0105tpliwie najbardziej wyj\u0105tkowym go\u015bciem na planie by\u0142a odrestaurowana Scania 141 z 1976 roku nale\u017c\u0105ca do szwedzkiej firmy K.E. Palms \u00c5keri z Trelleborga. Podczas katastrofy Jana Heweliusza przedsi\u0119biorstwo to faktycznie straci\u0142o jednego z pracownik\u00f3w, a tak\u017ce jedn\u0105 ze swoich ci\u0119\u017car\u00f3wek. Na pok\u0142adzie ton\u0105cego promu znajdowa\u0142 si\u0119 m\u0142ody kierowca Kjell \u201eBallo\u201d H\u00e5kansson, prowadz\u0105cy kilkunastoletni\u0105 Scani\u0119 z naczep\u0105 na powrotnej trasie z Polski do Szwecji. By\u0142 to wyj\u0105tkowo oddany pracownik firmy i wielki mi\u0142o\u015bnik ci\u0119\u017car\u00f3wek, ju\u017c w wieku 10 lat dorabiaj\u0105cy przy weekendowym myciu zestaw\u00f3w. Przewo\u017anik do dzi\u015b nie zapomnia\u0142 o jego tragedii, i gdy dowiedzia\u0142 si\u0119 o zdj\u0119ciach do serialu \u201eHeweliusz\u201d, do\u0142o\u017cy\u0142 wszelkich stara\u0144, by zielono-czerwona Scania pojawi\u0142a si\u0119 na planie, upami\u0119tniaj\u0105c \u015bmier\u0107 H\u00e5kanssona we wzburzonym Ba\u0142tyku. W\u0142a\u015bciciel firmy sam wybra\u0142 si\u0119 te\u017c do \u015awinouj\u015bcia, a z jego historii mo\u017cna by\u0142o si\u0119 dowiedzie\u0107, jak wygl\u0105da\u0142y pierwsze dni po katastrofie z punktu widzenia szwedzkiego przewo\u017anika.<\/p>\n

\"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a><\/p>\n

Najbardziej widocznym elementem scenografii uczyniono jednak inn\u0105 Scani\u0119, mianowicie nowszy model 113H 360 Streamline. Pojazd ten znalaz\u0142 si\u0119 na pierwszym planie, przed innymi ci\u0119\u017car\u00f3wkami, gdy\u017c w odcinku drugim mia\u0142 do odegrania szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119. By\u0142o ni\u0105 pokazanie jak \u0142a\u0144cuchy mocuj\u0105ce ci\u0119\u017car\u00f3wki do pok\u0142adu mog\u0142y nie wytrzyma\u0107 przechy\u0142u promu, co tylko pogarsza\u0142o sytuacj\u0119 na pok\u0142adzie. Przy okazji warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce na tle klasycznej \u201ejedynki\u201d ta op\u0142ywowa \u201etr\u00f3jka\u201d wygl\u0105da\u0142a jak pojazd z kompletnie innej epoki. Trudno si\u0119 temu dziwi\u0107, wszak wersja Streamline mia\u0142a premier\u0119 w 1991 roku, a wi\u0119c nieca\u0142e dwa lata przed katastrof\u0105 promu Jan Heweliusz, wci\u0105\u017c b\u0119d\u0105c w\u00f3wczas rynkow\u0105 nowo\u015bci\u0105. Z drugiej strony, dobrze, \u017ce w scenie z p\u0119kaj\u0105cymi \u0142a\u0144cuchami wykorzystano ten dosy\u0107 popularny model, zachowany w naprawd\u0119 licznych egzemplarzach, a nie jakiego\u015b rzadszego klasyka. Poza tym w scenografii wykorzystano jeszcze jedn\u0105 \u201etr\u00f3jk\u0119\u201d Streamline, w niezwykle rzadko spotykanej wersji low deck. Pojazd ten zagra\u0142 ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0119 niemieckiego przewo\u017anika, maj\u0105c za\u0142o\u017cone dawne tablice z Essen.<\/p>\n

\"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a>\"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a><\/p>\n

Ci\u0119\u017car\u00f3wki szwedzkich marek z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w dominowa\u0142y na promie Jan Heweliusz. Szczeg\u00f3lnie liczne nie by\u0142y jednak Scanie, lecz pojazdy marki Volvo, kt\u00f3ra cieszy\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas w Europie \u015arodkowo-Wschodniej niesamowicie mocn\u0105 pozycj\u0105. Gdy dosz\u0142o do katastrofy, na pok\u0142adzie znajdowa\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy innymi trzy Volva F12 z naczepami ch\u0142odniczymi nale\u017c\u0105ce do Pekaes Warszawa. By\u0142y te\u017c \u201eF-dwunastki\u201d nale\u017c\u0105ce do przewo\u017anik\u00f3w ze Szwecji, a nawet pot\u0119\u017cne F16 nale\u017c\u0105ce do kierowcy-w\u0142a\u015bciciela z Austrii. Serial \u201eHeweliusz\u201d nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 wi\u0119c oby\u0107 bez ci\u0119\u017car\u00f3wek marki Volvo. I faktycznie scenografia obfitowa\u0142a w takie pojazdy, pozwalaj\u0105c zobaczy\u0107 na przyk\u0142ad klasyczne Volvo F12 z okr\u0105g\u0142ymi reflektorami oraz naczep\u0105 typu jumbo. Na zdj\u0119ciach mo\u017cecie zobaczy\u0107, jak ten pi\u0119kny ci\u0105gnik, na co dzie\u0144 je\u017cd\u017c\u0105cy na zabytkowych rejestracjach i utrzymywany we wspania\u0142ym stanie wizualnym, by\u0142 specjalnie brudzony na potrzeby serialu. W scenografii pojawi\u0142o si\u0119 te\u017c nowsze F12 z prostok\u0105tnymi reflektorami, po\u0142\u0105czone z naczep\u0105 do przewozu \u017cywca, a tak\u017ce nieco mniejsze Volvo FL12 w rzadko spotykanej wersji z wysokim dachem. Te samochody idealnie pasowa\u0142y do odwzorowania szwedzko-polskiego transportu z 1993 roku. Za to je\u015bli chodzi o mniej trafione wybory to mo\u017cna zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na Volvo FH12 pierwszej generacji \u2013 pojazd ten mia\u0142 swoj\u0105 oficjaln\u0105 premier\u0119 kilka miesi\u0119cy po katastrofie Jana Heweliusza.<\/p>\n

\"\"<\/a> \"\"<\/a>\"\"<\/a> \"\"<\/a><\/p>\n

W\u015br\u00f3d innych ci\u0119\u017car\u00f3wek umieszczonych w scenografii mo\u017cemy wypatrze\u0107 MAN-a F90. Model ten nie tylko doskonale pasowa\u0142 do epoki, ale te\u017c faktycznie znajdowa\u0142 si\u0119 na pok\u0142adzie ton\u0105cego Jana Heweliusza, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c si\u0119 swoj\u0105 mas\u0105. By\u0142 to w\u0119gierski zestaw z przyczep\u0105 i \u0142adunkiem ziarna s\u0142onecznikowego, kt\u00f3ry wed\u0142ug oficjalnej dokumentacji wa\u017cy\u0142 a\u017c 41,5 tony. Poza tym wprawne oko mo\u017ce wypatrzy\u0107 w serialu dwie francuskie legendy transportu, mianowicie Renault Major oraz Renault Magnum. \u201eMajork\u0119\u201d niestety bardzo trudno zauwa\u017cy\u0107, gdy\u017c zagra\u0142a ona jeden z zestaw\u00f3w, kt\u00f3re nie zdo\u0142a\u0142y zabra\u0107 si\u0119 na prom. Za to w przypadku \u201eMagnumki\u201d wyja\u015bni\u0119, \u017ce w serialu zagra\u0142o nowsze Magnum Integral, ju\u017c z prze\u0142omu XX oraz XXI wieku. Za\u0142o\u017cono mu jednak starszy typ atrapy ch\u0142odnicy, dzi\u0119ki czemu pojazd widziany od przodu, z pewnej odleg\u0142o\u015bci, pasowa\u0142 wizualnie do epoki. I tutaj znowu dodam, \u017ce s\u0142ynne Magnum \u2013 w 1993 roku nadal mog\u0105ce by\u0107 prawdziwym obiektem zazdro\u015bci \u2013 jak najbardziej znajdowa\u0142y si\u0119 na pok\u0142adzie Jana Heweliusza. Dwoma egzemplarzami tych niezwykle nowoczesnych ci\u0105gnik\u00f3w dysponowali kierowcy z w\u0119gierskiej firmy transportowej Hungarocamion.<\/p>\n

\"\"<\/a> \"\"<\/a><\/p>\n

Jest te\u017c w serialu jeszcze jedna ci\u0119\u017car\u00f3wka, bez kt\u00f3rej polski transport wczesnych lat 90-tych w\u0142a\u015bciwie nie m\u00f3g\u0142by istnie\u0107. Mowa tutaj o Liazie 110 podpi\u0119tym do bardzo klasycznej, dwuosiowej naczepy na bli\u017aniakach. Pojazd ten bardzo mocno wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 na planie serialu, jako ci\u0105gnik o najmniejszej kabinie i najprostszej sylwetce. Nawet Scania serii 1 z po\u0142owy lat 70-tych wydawa\u0142a si\u0119 od niego znacznie wi\u0119ksza. Pami\u0119tajmy jednak, \u017ce w 1993 roku bardzo wielu polskich kierowc\u00f3w nadal je\u017adzi\u0142o Liazami na dalekobie\u017cnych, mi\u0119dzynarodowych trasach. Czechos\u0142owacki pojazd uchodzi\u0142 bowiem za sensowny kompromis mi\u0119dzy Jelczami a znacznie dro\u017cszymi pojazdami z Zachodu. Cieszy wi\u0119c fakt, \u017ce i dla Liaza znalaz\u0142o si\u0119 miejsce w scenografii.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Do\u0142\u0105czone do tekstu zdj\u0119cia zosta\u0142y wykonane w styczniu 2024 roku, podczas kr\u0119cenia zdj\u0119\u0107 do serialu \u201eHeweliusz\u201d na \u015bwinoujskim nabrze\u017cu. Wcze\u015bniej nie mog\u0142em tych fotografii pokaza\u0107, gdy\u017c serial czeka\u0142 na premier\u0119, ale te\u017c w ko\u0144cu mo\u017cecie si\u0119 z nimi zapozna\u0107. Autorami zdj\u0119\u0107 s\u0105 Dawid Bloch oraz Kacper H\u0142ywa, kt\u00f3rzy osobi\u015bcie mieli okazj\u0119 uczestniczy\u0107 w tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu. Jak wspominaj\u0105, by\u0142y to niesamowite 2 tygodnie w \u015bwietnej ekipie kierowc\u00f3w.<\/p>\n

Dla zainteresowanych dodam, \u017ce wiele z wymienionych ci\u0119\u017car\u00f3wek wyst\u0119powa\u0142o ju\u017c na \u0142amach 40ton. Volvo F12 Dawida opisywa\u0142em w Sesji Miesi\u0105ca 01\/21<\/a>, Liaza 110 z Sachs Transu w Sesji Miesi\u0105ca 11\/23<\/a>, a Renault Magnum Marcina Dobjasza pokazywa\u0142em w filmowym materiale z Fordem F-250<\/a>. Je\u015bli natomiast szukacie dodatkowych informacji o katastrofie z 1993 roku, o ponad 50 zmar\u0142ych kierowcach, a tak\u017ce o zabranych pod wod\u0119 ci\u0119\u017car\u00f3wkach, to zapraszam do nast\u0119puj\u0105cego artyku\u0142u: 32 lata temu na nabrze\u017cu w \u015awinouj\u015bciu \u2013 ostatni wiecz\u00f3r przed transportow\u0105 katastrof\u0105<\/a>. Abonenci platformy Netflix znajd\u0105 serial \u201eHeweliusz\u201d pod tym linkiem<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ju\u017c dzie\u0144 po premierze \u201eHeweliusz\u201d sta\u0142 si\u0119 najpopularniejszym serialem na platformie Netflix w Polsce. Trafi\u0142 r\u00f3wnie\u017c do pierwszej…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":90115,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[122,291,3175,21118,42,38,40,39,41,123],"class_list":{"0":"post-90114","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozrywka","8":"tag-entertainment","9":"tag-historia","10":"tag-klasyki","11":"tag-lata-90","12":"tag-pl","13":"tag-poland","14":"tag-polish","15":"tag-polska","16":"tag-polski","17":"tag-rozrywka"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115509461909410385","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90114","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=90114"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90114\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/90115"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=90114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}