![\"Wy\u015bwietlone](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Fxck9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9iMWM3ODI4ZDRhZjU1MDM3ZGZkY2U1MWQ3OWNjZTQ0OS5qcGeRlQLNB.jpeg\")
<\/p>\nNiezale\u017cne rosyjskie wydawnictwo Freedom Letters opublikowa\u0142o ksi\u0105\u017ck\u0119 Riccardo Nicolosiego, profesora Uniwersytetu Ludwika i Maksymiliana w Monachium, zatytu\u0142owan\u0105 „Wojenna retoryka Putina”.<\/p>\n
Retoryka uczy mowy perswazyjnej i argumentacyjnej. Radziecka retoryka ideologiczna, tj. przem\u00f3wienia, kt\u00f3re rozbrzmiewa\u0142y z podium kongres\u00f3w partyjnych i wype\u0142nia\u0142y pierwsze strony gazet, by\u0142y wzorem pustej gadaniny. Istnieli jednak specjali\u015bci, kt\u00f3rzy posiadali sztuk\u0119 czytania mi\u0119dzy wierszami i potrafili znale\u017a\u0107 w strumieniu frazes\u00f3w wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce rzeczywistej sytuacji politycznej, zmian w aparacie partyjnym, nadchodz\u0105cych \u015brodk\u00f3w represyjnych lub, przeciwnie, z\u0142agodzenia. Uwa\u017cali ka\u017cdy oficjalny dokument publiczny za rodzaj wiadomo\u015bci z drugim dnem.<\/p>\n
Putin odziedziczy\u0142 t\u0119 sowieck\u0105 tradycj\u0119. Cho\u0107by ze wzgl\u0119du na lu\u017ane pos\u0142ugiwanie si\u0119 faktami, nienazywanie rzeczy po imieniu (czasami woli wr\u0119cz nie nazywa\u0107 ich wcale), zdolno\u015b\u0107 do m\u00f3wienia rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 sprzeczne z tym, co m\u00f3wi\u0142 wcze\u015bniej. Jednocze\u015bnie w swoich przem\u00f3wieniach daje do zrozumienia, jakie s\u0105 jego intencje i cele.<\/p>\n
R\u00f3\u017cnice s\u0105 jednak znacz\u0105ce. W ko\u0144cu mamy do czynienia z retoryk\u0105 nowych czas\u00f3w, ery postideologicznej. A fenomenu retoryki Putina nie da si\u0119 zredukowa\u0107 do sowieckiego oratorstwa.<\/p>\n
Nicolosi, pisz\u0105c o stylu Putina, zauwa\u017ca: „Jego spos\u00f3b m\u00f3wienia […] jest zwykle technokratycznie profesjonalny, pow\u015bci\u0105gliwy i skupiony”. Ale na przyk\u0142ad: „Rosyjski prezydent sprawia, \u017ce jego logiczna argumentacja wygl\u0105da na rygorystyczn\u0105 i sp\u00f3jn\u0105 dzi\u0119ki paranoicznemu, spiskowemu monokauzalizmowi, postuluj\u0105cemu jedn\u0105 przyczyn\u0119 wielu r\u00f3\u017cnych wydarze\u0144 \u2014 pr\u00f3b\u0119 powstrzymania rosn\u0105cej geopolitycznej roli Rosji przez \u00bbkolektywny Zach\u00f3d\u00ab, m.in. poprzez ekspansj\u0119 NATO na wsch\u00f3d i transformacj\u0119 Ukrainy w \u00bbneofaszystowsk\u0105 i antyrosyjsk\u0105\u00ab”. Ponadto „paranoiczny \u015bwiatopogl\u0105d Putina uzupe\u0142nia afektywna retoryka urazy”.<\/p>\n
Rzeczywi\u015bcie, „logiczne” konstrukcje Putina s\u0105 bardzo specyficzne. Rosjanie i Ukrai\u0144cy zawsze byli jednym narodem. Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Ukrainy jest fikcj\u0105 wymy\u015blon\u0105 przez bolszewik\u00f3w. I przez Zach\u00f3d. Zach\u00f3d zmienia Ukrain\u0119 w antyrosyjsk\u0105. Dlatego wojna (to jest oczywi\u015bcie „specjalna operacja wojskowa”) w Ukrainie ma zasadniczo charakter obronny. A Rosja jest w stanie wojny z Zachodem, kt\u00f3ry nigdy nie by\u0142 w stanie pogodzi\u0107 si\u0119 z istnieniem Rosji, staraj\u0105c si\u0119 j\u0105 oddzieli\u0107, podzieli\u0107, oderwa\u0107 wi\u0119kszy kawa\u0142ek. Rosja broni swojej suwerenno\u015bci, walczy przeciwko kolonializmowi i o wielobiegunowo\u015b\u0107 \u015bwiata.<\/p>\n
Marzenie Putina? Apatyczne spo\u0142ecze\u0144stwo rytua\u0142\u00f3w i formalno\u015bci<\/p>\n
Nicolosi dokonuje szczeg\u00f3\u0142owej analizy samych konstrukcji i mechanizm\u00f3w retorycznych, czy te\u017c, cho\u0107 mo\u017ce to zabrzmie\u0107 dziwnie, poetyki putinowskiej retoryki, i \u015bledzi zmiany, jakie w niej zasz\u0142y. Ale ksi\u0105\u017cka jest interesuj\u0105ca tak\u017ce dlatego, \u017ce daje nam mo\u017cliwo\u015b\u0107 zobaczenia, jak\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 ta retoryka kszta\u0142tuje, je\u015bli we\u017amiemy pod uwag\u0119 tez\u0119, kt\u00f3r\u0105 Nicolosi powtarza za Hannah Arendt \u2014 w polityce nie ma rozdzia\u0142u mowy i dzia\u0142ania, bo mowa od samego pocz\u0105tku musi by\u0107 postrzegana jako rodzaj dzia\u0142ania \u2014 oraz uzupe\u0142nienia obrazu przedstawionego w ksi\u0105\u017cce na podstawie stanowisk i obserwacji autora.<\/p>\n
W skr\u00f3cie mo\u017cna jednak powiedzie\u0107, co nast\u0119puje: wojenna retoryka w przem\u00f3wieniach Putina nie pojawi\u0142a si\u0119 nagle. Orientacja na militaryzm by\u0142a s\u0142yszalna w przem\u00f3wieniach Putina ju\u017c wcze\u015bniej, ale „jej znaczenie stopniowo ros\u0142o na przestrzeni lat”, pisze Nicolosi. „Specjalna operacja wojskowa” by\u0142a przygotowywana i rozwa\u017cana przez d\u0142ugi czas. Polityka wewn\u0119trzna r\u00f3wnie\u017c by\u0142a dostosowana do jej cel\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n
Wy\u015bwietlone na wielkim ekranie przem\u00f3wienie Putina podczas Mi\u0119dzynarodowego Forum \u015awiatowego Tygodnia Atomowego. Moskwa, 25 wrze\u015bnia 2025 r.EPA\/MAXIM SHIPENKOV \/ PAP<\/p>\n
Putin obawia si\u0119 nie tylko spisku elit i przewrotu pa\u0142acowego, ale tak\u017ce jakiejkolwiek konsolidacji mas. Idea\u0142em jest apatyczne spo\u0142ecze\u0144stwo, dla kt\u00f3rego \u017cycie spo\u0142eczne i polityczne jest rytua\u0142em, spe\u0142nieniem formalno\u015bci. Zwykli Rosjanie nie mog\u0105 mie\u0107 realnego wp\u0142ywu na sytuacj\u0119 polityczn\u0105. Ludno\u015b\u0107 istnieje osobno, pa\u0144stwo (elita rz\u0105dz\u0105ca, przede wszystkim str\u00f3\u017ce prawa) osobno.<\/p>\n
Istnieje ju\u017c de facto stan wyj\u0105tkowy, kt\u00f3ry nie zosta\u0142 oficjalnie og\u0142oszony. To tak, jakby nie by\u0142o wojny, ale ona trwa i wymaga coraz wi\u0119cej zasob\u00f3w. Prawa (wolno\u015b\u0107 prasy, s\u0142owa, demonstracji itp.) pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 dekoracyjn\u0105 (rytualn\u0105). „Pole prawne” to nic innego jak symulakrum. Prawa nie s\u0105 odwo\u0142ywane, ale po prostu lekcewa\u017cone, zast\u0119powane innymi. A fakt, \u017ce s\u0105 one sprzeczne z istniej\u0105cymi, jest nieistotny. Ponad prawem jest w\u0142adza, a rz\u0105dz\u0105cy jest sakraln\u0105 figur\u0105 tej w\u0142adzy.<\/p>\n
Obywatel powinien za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce nic nie jest dozwolone<\/p>\n
Niejasno\u015b\u0107 sformu\u0142owa\u0144 w okre\u015blaniu cel\u00f3w „specjalnej operacji wojskowej” w pe\u0142ni odpowiada niejasno\u015bci tego, co jest dozwolone, a co zabronione. Nie ma \u017cadnych kryteri\u00f3w: fa\u0142szerstwo, tajemnica pa\u0144stwowa, dyskredytacja armii, ekstremizm, terroryzm itp. s\u0105 tak niejasnymi, niezdefiniowanymi poj\u0119ciami, \u017ce mo\u017cna pod nie podpi\u0105\u0107 wszystko. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 ustawodawcza ma jeden cel \u2014 mno\u017cy\u0107 zakazy i wzbudza\u0107 strach. Zasadniczo obywatel Rosji powinien zak\u0142ada\u0107, \u017ce nic nie jest dozwolone. Ale oczywi\u015bcie istniej\u0105 prze\u0142o\u017ceni, kt\u00f3rzy mog\u0105 zakaza\u0107, pozwa\u0107, ukara\u0107, zniszczy\u0107 ka\u017cde dzia\u0142anie, kt\u00f3re uznaj\u0105 za niedopuszczalne.<\/p>\n
Cele budowania pa\u0144stwa w og\u00f3le s\u0105 r\u00f3wnie niejasne. Tera\u017aniejszo\u015b\u0107 jest postrzegana jako powt\u00f3rzenie dawnych zwyci\u0119stw. Do tego nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107. Przysz\u0142o\u015b\u0107 jest w przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra zamienia si\u0119 w heroiczny mit. Walka lub wojna z wrogim Zachodem rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 dawno temu, trwa do dzi\u015b i z pewno\u015bci\u0105 zako\u0144czy si\u0119 zwyci\u0119stwem. Trudno jednak powiedzie\u0107, na czym to zwyci\u0119stwo polega. Nie powinni\u015bmy wi\u0119c nawet go szuka\u0107. Sens tkwi w permanentnej wojnie, w ci\u0105g\u0142ym powrocie do dawnych wyczyn\u00f3w.<\/p>\n
Jak zauwa\u017ca Riccardo Nicolosi, w przem\u00f3wieniach Putina „wojna jest przedstawiana jako nowa rzeczywisto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej wszyscy \u017cyj\u0105 i z kt\u00f3r\u0105 wszyscy musz\u0105 \u017cy\u0107, zar\u00f3wno w Rosji, jak i za granic\u0105”. Podkre\u015bla, \u017ce „sta\u0142a obecno\u015b\u0107 wojny we wszystkich r\u00f3\u017cnorakich aspektach retoryki Putina […] nie mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cana za obiecuj\u0105cy znak na przysz\u0142o\u015b\u0107. […] Nie mo\u017cna te\u017c wykluczy\u0107, \u017ce Rosja b\u0119dzie nadal ze\u015blizgiwa\u0107 si\u0119 po \u015bliskim zboczu ekspansjonizmu i \u00bbsamooczyszczania spo\u0142ecze\u0144stwa\u00ab, wyznaczaj\u0105c granic\u0119 mi\u0119dzy przyjaci\u00f3\u0142mi i wrogami za ka\u017cdym razem w nowy spos\u00f3b, w zale\u017cno\u015bci od aktualnej sytuacji, ze wszystkimi konsekwencjami dla jej bezpo\u015brednich s\u0105siad\u00f3w i dla ca\u0142ego \u015bwiata”.<\/p>\n
M\u00f3wi\u0105c prozaicznie, wydaje si\u0119, \u017ce perspektywa pokoju jest bardzo mglista, o wiele wyra\u017aniej wida\u0107 sta\u0142\u0105 kontynuacj\u0119 wojny. „Ze wszystkimi jej konsekwencjami”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Niezale\u017cne rosyjskie wydawnictwo Freedom Letters opublikowa\u0142o ksi\u0105\u017ck\u0119 Riccardo Nicolosiego, profesora Uniwersytetu Ludwika i Maksymiliana w Monachium, zatytu\u0142owan\u0105 „Wojenna…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":91406,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,20646,27,76,34,35,28,31,48,25,46,40,41,7105,87,47,80,29,30,415,26,408,82,83,84],"class_list":{"0":"post-91405","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-fp3_tst1","12":"tag-headlines","13":"tag-inwazja_rosji_na_ukraine","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-nat_styl","19":"tag-news","20":"tag-omp","21":"tag-polish","22":"tag-polski","23":"tag-propaganda","24":"tag-rosja","25":"tag-screening_general","26":"tag-swiat","27":"tag-top-stories","28":"tag-topstories","29":"tag-ukraina","30":"tag-wiadomosci","31":"tag-wladimir_putin","32":"tag-world","33":"tag-world-news","34":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115514738288480507","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91405","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=91405"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91405\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/91406"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=91405"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=91405"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=91405"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}