{"id":92359,"date":"2025-11-09T08:13:08","date_gmt":"2025-11-09T08:13:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/92359\/"},"modified":"2025-11-09T08:13:08","modified_gmt":"2025-11-09T08:13:08","slug":"oto-arena-walki-o-globalna-dominacje-usa-rosja-i-chiny-maja-chrapke-na-azje-srodkowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/92359\/","title":{"rendered":"Oto arena walki o globaln\u0105 dominacj\u0119. USA, Rosja i Chiny maj\u0105 chrapk\u0119 na Azj\u0119 \u015arodkow\u0105"},"content":{"rendered":"

6 listopada 2025 r. Wszystkich pi\u0119ciu prezydent\u00f3w pa\u0144stw Azji \u015arodkowej \u2014 Kazachstanu, Uzbekistanu, Tad\u017cykistanu, Kirgistanu i Turkmenistanu \u2014 zasiad\u0142o w Bia\u0142ym Domu. Kiedy ostatnio mia\u0142o to miejsce? Nigdy. Sta\u0142o si\u0119 dopiero teraz.<\/p>\n

To nie by\u0142o rutynowe spotkanie dyplomatyczne. Prezydent USA Donald Trump wtargn\u0105\u0142 na imprez\u0119, gdy Rosja i Chiny my\u015bla\u0142y, \u017ce maj\u0105 zamkni\u0119t\u0105 list\u0119 go\u015bci. Chi\u0144ski prezydent Xi Jinping go\u015bci\u0142 tych samych przyw\u00f3dc\u00f3w w Kazachstanie w czerwcu, promuj\u0105c swoj\u0105 inicjatyw\u0119 Pasa i Szlaku. W\u0142adimir Putin zebra\u0142 ich w pa\u017adzierniku w Tad\u017cykistanie na \u0107wiczeniach wojskowych i k\u0142apaniu dziobem.<\/p>\n

A teraz Trump wkracza z w\u0142asnym szczytem, w\u0142asnymi umowami, w\u0142asn\u0105 wielk\u0105 wizj\u0105 dla regionu. Podtekst? Azja \u015arodkowa jest do wzi\u0119cia<\/a>, a Waszyngton ma do\u015b\u0107 siedzenia z boku.<\/p>\n

USA nie chc\u0105 by\u0107 d\u0142u\u017cej zale\u017cne od Chin<\/p>\n

Sp\u00f3jrzmy, co wynik\u0142o z tego szczytu: 12,4 mld dol. [ok. 45 mld z\u0142] w umowach handlowych. Korytarz handlowy „Szlak Trumpa” \u2014 bezpo\u015bredni strza\u0142 ostrzegawczy dla chi\u0144skiego imperium infrastrukturalnego.<\/p>\n

Ale g\u0142\u00f3wnym w\u0105tkiem nie jest bezpo\u015bredni handel. Chodzi o to, co kryje si\u0119 pod ziemi\u0105 Azji \u015arodkowej. Kazachstan w\u0142a\u015bnie odkry\u0142 rezerwy metali ziem rzadkich przekraczaj\u0105ce 20 mln ton. Szacuje si\u0119, \u017ce w ci\u0105gu nast\u0119pnej dekady region ten mo\u017ce poch\u0142on\u0105\u0107 bogactwa mineralne o warto\u015bci 180-250 mld dol. [ok. 660-915 mld z\u0142]<\/p>\n

M\u00f3wimy o surowcach do produkcji p\u00f3\u0142przewodnik\u00f3w, pojazd\u00f3w elektrycznych, zaawansowanych system\u00f3w obronnych, infrastruktury sztucznej inteligencji. Rzeczy, kt\u00f3re decyduj\u0105 o tym, kto zdominuje XXI w.<\/p>\n

A teraz? Chiny kontroluj\u0105 90 proc. globalnego przetwarzania metali ziem rzadkich. 90 proc.! Pekin przekszta\u0142ci\u0142 ten monopol w bro\u0144. Kwiecie\u0144 2025: ograniczenia na siedem metali ziem rzadkich. Pa\u017adziernik: na pi\u0119\u0107 kolejnych. Za ka\u017cdym razem jest to przypomnienie, \u017ce Stany Zjednoczone s\u0105 w niebezpiecznym stopniu zale\u017cne od strategicznego rywala w zakresie materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re trafiaj\u0105 do wszelakich sprz\u0119t\u00f3w, od F-35 po iPhone’y.<\/p>\n

\u015arodkowoazjatycka gra Trumpa to wyj\u015bcie mu naprzeciw. Dywersyfikacja \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw. Z\u0142amanie u\u015bcisku Pekinu. Alternatywa dla ameryka\u0144skiego przemys\u0142u, kt\u00f3ra nie prowadzi przez Szanghaj.<\/p>\n

„Minera\u0142y za wszystko”. Niemoralne, ale skuteczne podej\u015bcie<\/p>\n

Co sprawia, \u017ce jest to szczeg\u00f3lnie uderzaj\u0105ce? 10. rocznica powstania formatu dyplomatycznego C5+1, pa\u0144stw Azji \u015arodkowej i USA. To, co zacz\u0119\u0142o si\u0119 jako skromne wielostronne ramy, nagle sta\u0142o si\u0119 platform\u0105 do rywalizacji o w\u0142adz\u0119. Prezydent Uzbekistanu Szawkat Mirzijojew nazwa\u0142 Trumpa „prezydentem \u015bwiata”. Tak, to teatr dyplomatyczny, ale tak\u017ce odkrywczy.<\/p>\n

Przyw\u00f3dcy Azji \u015arodkowej nie wybieraj\u0105 ju\u017c mi\u0119dzy parasolem bezpiecze\u0144stwa Moskwy a gospodarczym u\u015bciskiem Pekinu. Rozgrywaj\u0105 wielkie mocarstwa przeciwko sobie. A Waszyngton wreszcie oferuje co\u015b, o co warto gra\u0107.<\/p>\n

\"Spotkanie<\/p>\n

Spotkanie ameryka\u0144skich w\u0142adz z prezydentami Kazachstanu, Kirgistanu, Tad\u017cykistanu, Turkmenistanu i Uzbekistanu. Waszyngtonie, 6 listopada 2025 r.Mandel Ngan \/ AFP<\/p>\n

Ponadpartyjne d\u0105\u017cenie do uchylenia ogranicze\u0144 handlowych z czas\u00f3w ZSRR? To nie tylko porz\u0105dki. Ameryka\u0144ski Kongres uznaje, \u017ce Azja \u015arodkowa nie jest ju\u017c peryferyjna. Kraje te odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w globalnym wy\u015bcigu technologicznym. Rosja mo\u017ce nadal zapewnia\u0107 gwarancje bezpiecze\u0144stwa. Chiny mog\u0105 nadal budowa\u0107 drogi i linie kolejowe. Ale Stany Zjednoczone pozycjonuj\u0105 si\u0119 jako partner gospodarczy bez autorytarnych, a w przypadku Rosji neokolonialnych powi\u0105za\u0144.<\/p>\n

Porozmawiajmy teraz o ca\u0142ym wzorcu, poniewa\u017c przypadek Azji \u015arodkowej nie dzieje si\u0119 w odosobnieniu. Kwiecie\u0144: Trump podpisa\u0142 z Ukrain\u0105 umow\u0119 o minera\u0142ach<\/a>. Fundusz odbudowy, wiadomo. Ale tak naprawd\u0119? Chodzi\u0142o o zapewnienie sobie metali ziem rzadkich i litu. Miliardy na odbudow\u0119, z preferencyjnym dost\u0119pem USA do warunk\u00f3w. Czerwiec: Trump po\u015bredniczy\u0142 w zawarciu pokoju mi\u0119dzy Kongiem a Rwand\u0105<\/a> i zako\u0144czy\u0142 brutaln\u0105 wojn\u0119. \u015awietna sprawa. Przy okazji zapewni\u0142 USA dost\u0119p do najwi\u0119kszych na \u015bwiecie rezerw kobaltu i tantalu. Cen\u0105 za pok\u00f3j by\u0142y prawa do minera\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Grenlandia. Gro\u017aby Trumpa nie dotyczy\u0142y ekspansji terytorialnej \u2014 dotyczy\u0142y 31 z 34 krytycznych minera\u0142\u00f3w<\/a>, kt\u00f3re UE uwa\u017ca za niezb\u0119dne. Australia podpisa\u0142a w pa\u017adzierniku umow\u0119 o warto\u015bci 3 mld dol. [ok. 11 mld z\u0142], wyra\u017anie \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 rozw\u00f3j minera\u0142\u00f3w ze wsp\u00f3\u0142prac\u0105 w zakresie bezpiecze\u0144stwa. Japonia i Korea Po\u0142udniowa przygotowuj\u0105 si\u0119 do podobnych porozumie\u0144.<\/p>\n

Mo\u017cna to nazwa\u0107 transakcyjnym podej\u015bciem, wyzyskiem, kolonializmem zasob\u00f3w z dobrym PR-em. I s\u0142usznie. Jest co\u015b bardzo niepokoj\u0105cego w podej\u015bciu „minera\u0142y za wszystko”. Minera\u0142y za bezpiecze\u0144stwo. Minera\u0142y za pomoc. Minera\u0142y za dost\u0119p do rynku. Trump wykorzystuje wszystko, co ma Ameryka \u2014 sw\u00f3j parasol militarny, swoje rynki kapita\u0142owe, swoj\u0105 baz\u0119 konsument\u00f3w \u2014 aby otworzy\u0107 dost\u0119p do minera\u0142\u00f3w wsz\u0119dzie tam, gdzie mo\u017ce je znale\u017a\u0107.<\/p>\n

\"Donald<\/p>\n

Donald Trump i Xi Jinping w po\u0142udniowokorea\u0144skim Pusan, 30 pa\u017adziernika 2025 r.YONHAP SOUTH\/EPA \/ PAP<\/p>\n

Czy Waszyngton po prostu zast\u0119puje model wydobywczy Pekinu swoim w\u0142asnym? Prawdopodobnie tak. Moralna dwuznaczno\u015b\u0107 jest prawdziwa, a ka\u017cdy, kto udaje, \u017ce jest inaczej, ma co\u015b do sprzedania. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce to dzia\u0142a. Umowa po umowie, Trump buduje \u0142a\u0144cuchy dostaw, kt\u00f3re omijaj\u0105 Chiny. To, czy jest to genialna strategia, czy moralny kompromis, zale\u017cy od tego, czy siedzisz w Waszyngtonie, czy w Kinszasie. Ale z perspektywy czystej polityki w\u0142adzy \u2014 jest to sp\u00f3jna ameryka\u0144ska strategia surowcowa.<\/p>\n

Okazja, kt\u00f3rej Trump nie mo\u017ce zmarnowa\u0107<\/p>\n

Problemem mo\u017ce by\u0107 d\u0142ugofalowo\u015b\u0107. Spektakle na szczycie s\u0105 \u0142atwe. Trwa\u0142e zaanga\u017cowanie jest trudne. Przyw\u00f3dcy z Azji \u015arodkowej obserwowali powstanie i upadek imperi\u00f3w. Widzieli, jak supermocarstwa sk\u0142adaj\u0105 obietnice i znikaj\u0105<\/a>. S\u0105 pragmatyczni do granic cynizmu. To, czego chc\u0105, to nie retoryka \u2014 to handel, kt\u00f3ry faktycznie p\u0142ynie, inwestycje, kt\u00f3re si\u0119 materializuj\u0105, partnerstwa, kt\u00f3re przetrwaj\u0105 jedn\u0105 administracj\u0119.<\/p>\n

Je\u015bli to zadzia\u0142a \u2014 je\u015bli strategia Trumpa dla Azji \u015arodkowej rzeczywi\u015bcie przyniesie rezultaty \u2014 zmieni to r\u00f3wnowag\u0119 si\u0142 w Eurazji. Prze\u0142amie monopol Chin na metale ziem rzadkich. Stanowi r\u00f3wnie\u017c alternatyw\u0119 dla rosyjskiej dominacji. Udowodni, \u017ce ameryka\u0144skie wp\u0142ywy wykraczaj\u0105 daleko poza NATO i tradycyjnych sojusznik\u00f3w.<\/p>\n

Ale co, je\u015bli si\u0119 nie uda? Co je\u015bli umowy handlowe pozostan\u0105 na papierze, a „Szlak Trumpa” stanie si\u0119 kolejn\u0105 infrastrukturaln\u0105 fantazj\u0105? W takim przypadku czwartkowy szczyt do\u0142\u0105czy do d\u0142ugiej listy niewykorzystanych okazji w regionie, w kt\u00f3rym okazje nie zdarzaj\u0105 si\u0119 dwa razy.<\/p>\n

Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, Trump zidentyfikowa\u0142 w\u0142a\u015bciwe pole bitwy. Metale ziem rzadkich i minera\u0142y krytyczne s\u0105 rop\u0105 XXI w., a ten, kto je kontroluje, pisze zasady. Azja \u015arodkowa jest miejscem, w kt\u00f3rym obecnie toczy si\u0119 ta walka. Pytanie nie brzmi, czy Stany Zjednoczone powinny tam konkurowa\u0107 \u2014 chodzi o to, czy b\u0119d\u0105 mia\u0142y si\u0142\u0119, by wygra\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"6 listopada 2025 r. Wszystkich pi\u0119ciu prezydent\u00f3w pa\u0144stw Azji \u015arodkowej \u2014 Kazachstanu, Uzbekistanu, Tad\u017cykistanu, Kirgistanu i Turkmenistanu \u2014…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":92360,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,10941,32,33,85,44,20646,27,2274,34,35,10137,28,31,48,25,46,40,41,87,47,80,29,30,71,19620,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-92359","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-azja_srodkowa","10":"tag-breaking-news","11":"tag-breakingnews","12":"tag-chiny","13":"tag-donald_trump","14":"tag-fp3_tst1","15":"tag-headlines","16":"tag-kazachstan","17":"tag-latest-news","18":"tag-latestnews","19":"tag-metale_ziem_rzadkich","20":"tag-naglowki","21":"tag-najwazniejsze-artykuly","22":"tag-nat_styl","23":"tag-news","24":"tag-omp","25":"tag-polish","26":"tag-polski","27":"tag-rosja","28":"tag-screening_general","29":"tag-swiat","30":"tag-top-stories","31":"tag-topstories","32":"tag-usa","33":"tag-uzbekistan","34":"tag-wiadomosci","35":"tag-world","36":"tag-world-news","37":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115518741225157648","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92359","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92359"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92359\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/92360"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92359"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=92359"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92359"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}