Jak donosi zajmuj\u0105ca si\u0119 analiz\u0105 medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych fundacja „Res Futura” w pa\u017adzierniku jednym z dominuj\u0105cych i najbardziej polaryzuj\u0105cych Polak\u00f3w temat\u00f3w w przestrzeni cyfrowej by\u0142a obecno\u015b\u0107 obywateli Ukrainy w naszym kraju. Spo\u015br\u00f3d 229 tys. komentarzy jedynie 21 proc. wspiera\u0142o Ukrai\u0144c\u00f3w, a 66 proc. wyra\u017ca\u0142o wobec nich krytyk\u0119.<\/p>\n
Ten negatywny trend post\u0119puje od rozpocz\u0119cia masowej inwazji Rosji na Ukrain\u0119 w 2022 r. W tamtym okresie 64 proc. Polak\u00f3w pozytywnie ocenia\u0142o obecno\u015b\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce (United Surveys), a a\u017c 74 proc. badanych opowiada\u0142o si\u0119 za \u015bci\u015blejsz\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z tym krajem po wojnie (CBOS). Obecnie odsetek sympatii do Ukrai\u0144c\u00f3w spad\u0142 do 30 proc. (CBOS).<\/p>\n
Nie inaczej post\u0119puje trend sympatii wobec innego naszego bliskiego s\u0105siada \u2014 Niemc\u00f3w. W 2022 r. sympati\u0119 do nich deklarowa\u0142o 44 proc. Polak\u00f3w (CBOS), ale w pytaniach o akceptacj\u0119 Niemc\u00f3w w r\u00f3\u017cnych rolach spo\u0142ecznych, jak koleg\u00f3w z pracy czy s\u0105siad\u00f3w, ten odsetek wzrasta\u0142 do nawet 87 proc. (Barometr Polska-Niemcy 2022).<\/p>\n
Dlaczego koncentruj\u0119 si\u0119 akurat na Ukrainie i Niemcach? Poniewa\u017c pierwszy z tych kraj\u00f3w toczy wojn\u0119 z Rosj\u0105, a drugi jest naszym najsilniejszym gospodarczo s\u0105siadem. Nasze bezpiecze\u0144stwo jest \u015bci\u015ble powi\u0105zane nie tylko z ich sytuacj\u0105, ale te\u017c z naszym nastawieniem do tych pa\u0144stw.<\/p>\n
Co symptomatyczne, sonda\u017cownie odnotowuj\u0105 znaczny spadek sympatii Polak\u00f3w tak\u017ce do naszych innych, mniejszych s\u0105siad\u00f3w. W ci\u0105gu zaledwie roku w badaniu CBOS pogorszy\u0142o si\u0119 nasze nastawienie do S\u0142owak\u00f3w (z 60 proc. pozytywnych ocen do 48 proc.), Czech\u00f3w (z 61 proc. do 54 proc.) oraz Litwin\u00f3w (z 54 proc. do 43 proc.).<\/p>\n
Nasz wzrost niech\u0119ci do wszystkich naszych s\u0105siad\u00f3w wpisuje si\u0119 precyzyjnie w zasadnicze cele dezinformacyjnych dzia\u0142a\u0144 Rosji w naszym kraju. Poinformowa\u0142a o tym w niedawnym wyst\u0105pieniu w Senacie \u2014 a nast\u0119pnie doprecyzowa\u0142a to w naszej bezpo\u015bredniej rozmowie \u2014 prof. Irena Lipowicz, by\u0142a Rzecznik Praw Obywatelskich oraz uczestniczka Rz\u0105dowej komisji ds. badania wp\u0142yw\u00f3w rosyjskich i bia\u0142oruskich na bezpiecze\u0144stwo wewn\u0119trzne i interesy Rzeczpospolitej Polskiej.<\/p>\n
Prof. Lipowicz stwierdzi\u0142a, \u017ce Rosja zako\u0144czy\u0142a w\u0142a\u015bnie faz\u0119 „zero” operacji, w kt\u00f3rej skoncentrowa\u0142a si\u0119 na odwr\u00f3ceniu sentyment\u00f3w Polak\u00f3w przeciwko Ukrainie i Niemcom, ale te\u017c innym sojusznikom. W sytuacji naszej post\u0119puj\u0105cej niech\u0119ci do s\u0105siad\u00f3w Rosja mo\u017ce przej\u015b\u0107 do kolejnej fazy zgodnej z dyrektyw\u0105 rosyjskiego aparatu pa\u0144stwowego dotycz\u0105c\u0105 Polski \u2014 „odci\u0105\u0107 od stada i zagry\u017a\u0107”.<\/p>\n
Rosyjskie boty i farmy trolli bazuj\u0105 na prostych, wr\u0119cz prostackich przekazach. W jaki spos\u00f3b udaje im si\u0119 sk\u0142ania\u0107 coraz wi\u0119kszy odsetek z zasady przecie\u017c antyrosyjskich Polak\u00f3w do przyklaskiwania prokremlowskim narracjom?<\/p>\n
W tym przypadku swoj\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 internetowe algorytmy, kt\u00f3re zamiast wielowymiarowego, a przez to skomplikowanego dla wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa obja\u015bniania \u015bwiata, preferuj\u0105 proste emocje, zwykle negatywne: niech\u0119\u0107, nienawi\u015b\u0107, uprzedzenia, gniew. Klikaj\u0105c na tego rodzaju przekazy, sk\u0142aniamy algorytmy do podsuwania nam jeszcze wi\u0119kszej ilo\u015bci tego samego. W efekcie zostajemy zamkni\u0119ci w ba\u0144kach opartych na tanich emocjach narracji, kt\u00f3re stale wzmacniaj\u0105 ten sam przekaz.<\/p>\n
Rosyjskie organizacje dezinformacyjne znakomicie wykorzystuj\u0105 te mechanizmy w ramach tzw. zarz\u0105dzania refleksyjnego. Chodzi w nim o takie zmanipulowanie odbiorcy, aby zacz\u0105\u0142 on wyg\u0142asza\u0107 szkodliwe dla siebie i swojego otoczenia pogl\u0105dy w przekonaniu, \u017ce s\u0105 to jego w\u0142asne pogl\u0105dy, odpowiadaj\u0105ce interesom jego i jego otoczenia.<\/p>\n
Taki odbiorca jest osaczony podrzucanymi mu przez algorytmy kontami wyg\u0142aszaj\u0105cymi te same zmanipulowane pogl\u0105dy. Zaczyna wi\u0119c \u017cy\u0107 w przekonaniu, \u017ce podsuwane mu pogl\u0105dy s\u0105 pogl\u0105dami wi\u0119kszo\u015bci. A przecie\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie mo\u017ce si\u0119 myli\u0107!<\/p>\n