![\"Dr](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Gnsk9kpTURBXy8wOTAzZDdiZjhiYWQ5NWI1YjViY2FmOTcyZWY1NDBhNy5qcGeSlQLNA6wAwsOVAgDNAkvCw94AA6EwAaExAaEzw.jpeg\")
Radek Pietruszka \/ PAP (zdj\u0119cia) – PS.Onet.pl<\/p>\nMarkowi Le\u015bniakowi podsuni\u0119to gotowe ju\u017c zobowi\u0105zanie do wsp\u00f3\u0142pracy ze S\u0142u\u017cb\u0105 Bezpiecze\u0144stwa. M\u0142odym pi\u0142karzem Pogoni Szczecin zainteresowano si\u0119 w zwi\u0105zku z jego zamiarem przeprowadzki do G\u00f3rnika Zabrze. SB by\u0142o \u015bwietnie poinformowane o tym, ile pieni\u0119dzy napastnik ma dosta\u0107 na zagospodarowanie w nowym mie\u015bcie, jaki samoch\u00f3d b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 kupi\u0107 za otrzymany talon i na jakie warunki transferu zgodzi\u0142 si\u0119 jego dotychczasowy klub.<\/p>\n
Le\u015bniak si\u0119 zdenerwowa\u0142. Nie powiedzia\u0142 funkcjonariuszom, \u017ce ju\u017c nigdy si\u0119 z nimi nie spotka, ale stanowczo odm\u00f3wi\u0142 podpisania dokumentu. Pojecha\u0142 za to do klubu, gdzie bardzo wyra\u017ane da\u0142 zna\u0107 dzia\u0142aczom, co s\u0105dzi o puszczeniu na jego temat informacji bezpiece.<\/p>\n
Nie mia\u0142 jednak poj\u0119cia, kto dok\u0142adnie za tym stoi. Na podstawie znajduj\u0105cych si\u0119 w IPN dokument\u00f3w dzi\u015b ju\u017c mo\u017cna okre\u015bli\u0107, komu zale\u017ca\u0142o na „wrobieniu Le\u015bniaka” we wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z SB.<\/p>\n
\u2014 Sportowcy byli jednak s\u0142abymi kandydatami na wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cb. Jerzy Paw\u0142owski, kt\u00f3ry traktowa\u0142 to troch\u0119 jak dawk\u0119 dodatkowej adrenaliny opr\u00f3cz walk na planszy szermierczej, najpierw wszed\u0142 we wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z polskimi s\u0142u\u017cbami, a potem si\u0119 odwin\u0105\u0142, dzia\u0142aj\u0105c na rzecz wywiadu ameryka\u0144skiego, by\u0142 w tej dziedzinie wyj\u0105tkiem. Nawet zawodnicy reprezentuj\u0105cy kluby milicyjne do samej milicji odnosili si\u0119 z rezerwow\u0105. Sportowcy nie byli w wi\u0119kszo\u015bci grzecznymi ch\u0142opcami, wi\u0119c takie pr\u00f3by jak wobec boksera Zygmunta Chych\u0142y ostatecznie okazywa\u0142y si\u0119 nieudane. S\u0142u\u017cby pr\u00f3bowa\u0142y namawia\u0107, ale tak\u017ce uprzykrza\u0107 \u017cycie tym, kt\u00f3rzy odm\u00f3wili. Przekonali si\u0119 o tym r\u00f3wnie\u017c pi\u0142karze Kazimierz Deyna czy Robert Gadocha. Temu ostatniemu robiono strasznie pod g\u00f3r\u0119 z wyjazdem do klubu we Francji, chocia\u017c… mia\u0142 na to osobist\u0105 zgod\u0119 Edwarda Gierka. Dopiero graj\u0105c zagranic\u0105 Gadocha m\u00f3g\u0142 si\u0119 s\u0142u\u017cbom „odwin\u0105\u0107” \u2014 m\u00f3wi dr Grzegorz Majchrzak z Biura Bada\u0144 Historycznych IPN.<\/p>\n
To o czym wspomina, stanowi tylko cz\u0119\u015b\u0107 z historii traktuj\u0105cych o tym, jak w\u0142adza podchodzi\u0142a do sportu w czasach PRL i co do „roboty” w tej dziedzinie \u017cycia mia\u0142y nasze s\u0142u\u017cby specjalne. Bo sport by\u0142 pod ich nadzorem w ca\u0142kiem powa\u017cnym stopniu. Szczeg\u00f3lnie wtedy, gdy zbli\u017ca\u0142y si\u0119 najwa\u017cniejsze wydarzenia \u2014 igrzyska olimpijskie klub pi\u0142karskie mistrzostwa \u015bwiata. W\u0142adza stara\u0142a si\u0119 kontrolowa\u0107 \u015brodowisko sportowe tak\u017ce na inne sposoby. Polskie zwi\u0105zki sportowe zosta\u0142y na przyk\u0142ad sprawdzone przez Najwy\u017csz\u0105 Izb\u0119 Kontroli. Wnioski z raportu by\u0142y ciekawe, tak ciekawe, \u017ce… oczywi\u015bcie opinia publiczna nie zosta\u0142a o nich poinformowana.<\/p>\n
„Polski sport vs. s\u0142u\u017cby i polityka w okresie PRL” \u2014 by\u0142o tematem jednego z najbardziej pasjonuj\u0105cych paneli, kt\u00f3re stanowi\u0142y element konferencji „Polski sport olimpijski na tle dziej\u00f3w najnowszych”. Z jej okazji do Centrum Olimpijskiego w Warszawie przyjechali z ca\u0142ego kraju \u015bwietni historycy, dla kt\u00f3rych sport jest zar\u00f3wno pasj\u0105 jak i przedmiotem bada\u0144 naukowych.<\/p>\n
Radek Pietruszka \/ PAP (zdj\u0119cia) – PS.Onet.pl<\/p>\n
Dr Grzegorz Majchrzak z IPN<\/p>\n
\u2014 U mnie najpierw by\u0142o zainteresowanie sportem, a p\u00f3\u017aniej dopiero histori\u0105 \u2014 m\u00f3wi dr Majchrzak, kt\u00f3ry sam siebie okre\u015bla jako… niedosz\u0142ego pi\u0142karza. O zawi\u0142o\u015bciach dziej\u00f3w tej dyscypliny sportu w okresie PRL pisa\u0142 w ksi\u0105\u017cce „Tajna historia futbolu”, na konferencji opowiada\u0142 natomiast o zainteresowaniu sportem „smutnych pan\u00f3w ze s\u0142u\u017cb” w kontek\u015bcie olimpijskim.<\/p>\n
\u2014 Igrzyska olimpijskie by\u0142by narz\u0119dziem w r\u0119kach polityk\u00f3w. Przed kolejnymi imprezami powo\u0142ywano r\u00f3\u017cne sztaby. Nie ograniczano si\u0119 tylko do zbierania danych. O sposobie dzia\u0142ania w\u0142adz w sprawie sportu mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 dzisiaj o latach 70. i 80., bo kompletne zabezpieczone akta zachowa\u0142y si\u0119 z igrzysk 1976 r., 1980 i 1988, a tak\u017ce igrzysk zimowych 1984. Nie wiemy wi\u0119c dok\u0142adnie, od kiedy bezpieka na tak du\u017c\u0105 skal\u0119 anga\u017cowa\u0142a si\u0119 w „ochron\u0119 operacyjn\u0105” polskich olimpijczyk\u00f3w. Prawdopodobnie nie inaczej by\u0142o w latach 60. i wcze\u015bniejszych. WSW tak\u017ce zabezpiecza\u0142o imprezy sportowe, jednak ze wzgl\u0119du na zniszczenie akt wywiadu wojskowego tutaj mo\u017cemy powiedzie\u0107 najmniej. Ale nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 sportowc\u00f3w, kt\u00f3ra zatrudniona by\u0142a w „pionie” wojskowym podlega\u0142a w\u0142a\u015bciwie podw\u00f3jnej kontroli. Wielu sportowc\u00f3w by\u0142o przecie\u017c oficerami ludowego wojska polskiego, co nie znaczy, \u017ce SB nie szcz\u0119dzi\u0142a im nieprzyjemno\u015bci \u2014 m\u00f3wi Majchrzak, kt\u00f3ry zainteresowanie sportem ze strony s\u0142u\u017cb specjalnych dzieli na kilka r\u00f3\u017cnych aktywno\u015bci. Oczywi\u015bcie granice mi\u0119dzy nimi nie jest \u0142atwo wyznaczy\u0107 jednoznacznie, ale rzeczywi\u015bcie czym innym by\u0142y pr\u00f3by nak\u0142onienia sportowca do wsp\u00f3\u0142pracy, a czym innym sprawdzanie, czy w czasie najbli\u017cszego wyjazdu zagranicznego nie spr\u00f3buje zosta\u0107 po tej drugiej stronie „\u017celaznej kurtyny”.<\/p>\n
\u2014 Wszelkiego rodzaju kontakty ze \u015brodowiskiem polonijnym przek\u0142ada\u0142y si\u0119 na mobilizacj\u0119 pan\u00f3w ze s\u0142u\u017cb \u2014 wyja\u015bnia historyk. \u2014 Gdy Jerzy Klempel podczas igrzysk olimpijskich w Montrealu chcia\u0142 spotka\u0107 si\u0119 z mieszkaj\u0105cym w USA bratem, to rodzinne przecie\u017c wydarzenie s\u0142u\u017cby zabezpiecza\u0142y w du\u017c\u0105 doz\u0105 wnikliwo\u015bci \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n
W ko\u0144cu jednak Klempel by\u0142 zawodnikiem \u015al\u0105ska Wroc\u0142aw, czyli klubu wojskowego, a jego brat… uciekinierem politycznym. Taka sytuacja po prostu musia\u0142a wzbudzi\u0107 podw\u00f3jn\u0105 czujno\u015b\u0107 smutnych pan\u00f3w. \u2014 Oczywi\u015bcie sportowcy wiedzieli, kto z towarzysz\u0105cych ekipie os\u00f3b mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w podw\u00f3jnej roli. \u015arodowisko sportowe by\u0142o na tyle niewielkie, \u017ce je\u015bli pojawia\u0142 si\u0119 w nim nagle kto\u015b nowy, to wyczuwa\u0142o si\u0119, jakie b\u0119d\u0105 spoczywa\u0107 na nim zadania \u2014 wyja\u015bnia.<\/p>\n
\u2014 S\u0142u\u017cby ucieczek sportowc\u00f3w na Zach\u00f3d bardzo si\u0119 jednak ba\u0142y. W zwi\u0105zku z igrzyskami w Seulu na przyk\u0142ad zak\u0142ada\u0142y, \u017ce mieszkaj\u0105cy ju\u017c wtedy w RFN W\u0142adys\u0142aw Kozakiewicz b\u0119dzie nak\u0142ania\u0142 do wyjazdu zagranicznego polskich tyczkarzy. S\u0142u\u017cby podejrzewa\u0142y go, \u017ce zajmie si\u0119 kaperownictwem, co oczywi\u015bcie okaza\u0142o si\u0119 niedorzeczne. Nasi tyczkarze nie prezentowali takiej klasy jak wcze\u015bniej Tadeusz \u015alusarski czy sam Kozakiewicz, st\u0105d nikt za po\u015brednictwem z\u0142otego medalisty z Moskwy nie zabiega\u0142 o ich wyjazd na Zach\u00f3d \u2014 m\u00f3wi Majchrzak.<\/p>\n
![\"W\u0142adys\u0142aw](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/-lNk9kpTURBXy9lNGU2NDQzZDJmZDExMjEyMTZhNjA4OTUwNjQwODAzMi5qcGeSlQLNA6wAwsOVAgDNAkvCw94AA6EwAaExAaEzw.jpeg\")
Marcin Gadomski \/ PAP (zdj\u0119cia) – PS.Onet.pl<\/p>\n
W\u0142adys\u0142aw Kozakiewicz<\/p>\n
Ale wielu zawodnik\u00f3w by\u0142o prze\u015bwietlanych w\u0142a\u015bnie pod k\u0105tem tego, czy przypadkiem nie zechc\u0105 opu\u015bci\u0107 Polski Ludowej.<\/p>\n
\u2014 Przed igrzyskami w Calgary du\u017ce trudno\u015bci mia\u0142 uprawiaj\u0105cy kombinacj\u0119 norwesk\u0105 Tadeusz Bafia, kt\u00f3ry ostatecznie wyjecha\u0142 dopiero po pe\u0142nym por\u0119czeniu klubu Wis\u0142a-Gwardia Zakopane. By\u0142 sportowcem klubu z pionu milicyjnego, tymczasem s\u0142u\u017cby dysponowa\u0142y informacjami, \u017ce od d\u0142u\u017cszego czasu nosi si\u0119 z zamiarem opuszczenia kraju \u2014 opowiada dr Majchrzak.<\/p>\n
Dla s\u0142u\u017cb ka\u017cdy uciekinier z kraju stanowi\u0142 swego rodzaju pora\u017ck\u0119. St\u0105d starano si\u0119 podchodzi\u0107 do takich spraw z nadmiern\u0105 wr\u0119cz ostro\u017cno\u015bci\u0105. \u2014 W zwi\u0105zku z igrzyskami w Calgary zachowa\u0142 si\u0119 jeszcze jeden interesuj\u0105cy dokument, a mianowicie odmowa wydania paszportu hokei\u015bcie Stoczniowca Gda\u0144sk, podpisana przez wysokiego urz\u0119dnika MSW. Pow\u00f3d takiej decyzji okaza\u0142 si\u0119 nietypowy. Sportowiec mia\u0142 bowiem… dziecko z c\u00f3rk\u0105 tego urz\u0119dnika \u2014 m\u00f3wi Majchrzak, zaznaczaj\u0105c bardzo wyra\u017anie, aby do czas\u00f3w, gdy SB kontrolowa\u0142a i nadzorowa\u0142a polski sport w \u017cadnym wypadku nie przyk\u0142ada\u0107 dzisiejszej miary. To, co obecnie mo\u017ce nam si\u0119 wydawa\u0107 zabawne czy anegdotyczne w PRL mog\u0142o oznacza\u0107 zupe\u0142ne z\u0142amanie kariery danemu cz\u0142owiekowi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Markowi Le\u015bniakowi podsuni\u0119to gotowe ju\u017c zobowi\u0105zanie do wsp\u00f3\u0142pracy ze S\u0142u\u017cb\u0105 Bezpiecze\u0144stwa. M\u0142odym pi\u0142karzem Pogoni Szczecin zainteresowano si\u0119 w…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":97725,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[56,67,22317,53,52,68,51,55,42,38,40,39,41,20973,22318,47,22319,127,126,4562,50],"class_list":{"0":"post-97724","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-sport","8":"tag-article_premium","9":"tag-intextvideo_splayer","10":"tag-marek_lesniak","11":"tag-new_header","12":"tag-onet3","13":"tag-onet3d","14":"tag-onet3d_2i","15":"tag-phx","16":"tag-pl","17":"tag-poland","18":"tag-polish","19":"tag-polska","20":"tag-polski","21":"tag-ps_historia","22":"tag-sb","23":"tag-screening_general","24":"tag-sluzba_bezpieczenstwa","25":"tag-sport","26":"tag-sports","27":"tag-tka","28":"tag-v2021"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115537871513666387","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97724","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97724"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97724\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/97725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}