Spadek standardu \u017cycia to echo sytuacji w renesansowych W\u0142oszech. Ok. 1450 r. doch\u00f3d na osob\u0119 we W\u0142oszech by\u0142 o 50 proc. wy\u017cszy ni\u017c w Holandii. 100 lat p\u00f3\u017aniej Holendrzy byli o 15 proc. bogatsi, a do 1650 r. \u2014 prawie dwa razy.<\/p>\n
Wsp\u00f3\u0142czesna Europa stacza si\u0119 jeszcze szybciej. W 1995 r. niemiecki PKB per capita by\u0142 o 10 proc. wy\u017cszy ni\u017c w USA, podczas gdy obecnie to ameryka\u0144ski jest o 60 proc. wy\u017cszy. W tym tempie poziom dobrobytu Niemiec mo\u017ce skurczy\u0107 si\u0119 do jednej trzeciej poziomu dobrobytu ich transatlantyckiego partnera w ci\u0105gu jednego pokolenia.<\/p>\n
Podobnie jak w renesansowych W\u0142oszech to z\u0142e samopoczucie gospodarcze odzwierciedla g\u0142\u0119bok\u0105 luk\u0119 technologiczn\u0105. Wenecja, niegdy\u015b kr\u00f3lowa m\u00f3rz, trzyma\u0142a si\u0119 starych technologii i s\u0142ono za to zap\u0142aci\u0142a. Jej galery, doskona\u0142e na spokojnych wodach Morza \u015ar\u00f3dziemnego, nie mog\u0142y si\u0119 r\u00f3wna\u0107 z oceanicznymi karawelami, kt\u00f3re przewozi\u0142y Hiszpan\u00f3w i Portugalczyk\u00f3w po ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n
Wsp\u00f3\u0142czesna Europa robi teraz to samo: w dziedzinie sztucznej inteligencji UE inwestuje zaledwie 4 proc. tego, co Stany Zjednoczone. Obecnie OpenAI jest wyceniane na 500 mld dol. [ok. 1,8 mld z\u0142], podczas gdy najwi\u0119kszy europejski startup AI Mistral jest wart zaledwie 15 mld dol. [ok. 55 mld z\u0142]. I cho\u0107 Europa jest pionierem w dziedzinie technologii kwantowej, pozostaje w tyle pod wzgl\u0119dem komercjalizacji \u2014 jeden ameryka\u0144ski startup, IonQ, zebra\u0142 wi\u0119cej kapita\u0142u ni\u017c wszystkie firmy kwantowe w UE razem wzi\u0119te.<\/p>\n
Nawet je\u015bli chodzi o baterie, szwedzki Northvolt upad\u0142 w marcu, tylko po to, by zosta\u0107 przej\u0119tym przez startup z Doliny Krzemowej. Tradycyjne ga\u0142\u0119zie przemys\u0142u r\u00f3wnie\u017c s\u0142abn\u0105. Trzej najwi\u0119ksi niemieccy producenci samochod\u00f3w s\u0105 warci zaledwie jedn\u0105 \u00f3sm\u0105 warto\u015bci Tesli. Ericsson i Nokia, niegdy\u015b \u015bwiatowi liderzy telefonii kom\u00f3rkowej, pozostaj\u0105 w tyle za azjatyckimi rywalami w dziedzinie 5G. Francuska firma Arianespace, niegdy\u015b dominuj\u0105ca w dziedzinie wynoszenia satelit\u00f3w na orbit\u0119, obecnie korzysta z rakiet technologicznego miliardera Elona Muska.<\/p>\n
Pomys\u0142y z Europy przynosz\u0105 zyski Amerykanom<\/p>\n
Problemem nie jest jednak inwencja, lecz skala. Pomimo wy\u015bmienitych in\u017cynier\u00f3w i uniwersytet\u00f3w od 2008 r. prawie 30 proc. tzw. jednoro\u017cc\u00f3w<\/a> przenios\u0142o si\u0119 z UE do Stan\u00f3w Zjednoczonych, zabieraj\u0105c ze sob\u0105 najbardziej przedsi\u0119biorcze duchy. Wygl\u0105da na to, \u017ce kontynent pobudza pomys\u0142y, podczas gdy Ameryka je nap\u0119dza i przynosi zyski. To tak\u017ce odzwierciedlenie wzorca z W\u0142och, kt\u00f3re dostarcza\u0142y talent\u00f3w, podczas gdy inni budowali imperia. Ich najwi\u0119ksi odkrywcy, tacy jak Kolumb<\/a>, Cabot, Vespucci i Verrazzano, r\u00f3wnie\u017c szkolili si\u0119 w kraju, by nast\u0119pnie p\u0142ywa\u0107 pod obcymi banderami.<\/p>\n Krzysztof KolumbEverett Collection \/ Shutterstock<\/p>\n Podstawow\u0105 kwesti\u0105 w obu przypadkach jest polityka. Podobnie jak w\u0142oskie miasta-pa\u0144stwa w 1500 r., dzisiejsza Europa jest podzielona i s\u0142aba. Stolice k\u0142\u00f3c\u0105 si\u0119 o energi\u0119, zad\u0142u\u017cenie, migracj\u0119 i polityk\u0119 przemys\u0142ow\u0105; wsp\u00f3lna strategia obronna pozostaje jedynie aspiracj\u0105; a ambitne plany wsp\u00f3lnych wydatk\u00f3w na technologie lub pog\u0142\u0119bienie rynk\u00f3w kapita\u0142owych ton\u0105 w debacie.<\/p>\n Ten brak jedno\u015bci zgubi\u0142 W\u0142ochy, kt\u00f3re pad\u0142y ofiar\u0105 obcych mocarstw, kt\u00f3re ostatecznie podzieli\u0142y p\u00f3\u0142wysep. Obecne podzia\u0142y sprawiaj\u0105, \u017ce blok jest podobnie podatny na globalnych konkurent\u00f3w, poniewa\u017c Waszyngton dyktuje obron\u0119, Rosja zagra\u017ca wschodowi kontynentu, Chiny dominuj\u0105 w \u0142a\u0144cuchach dostaw, a Dolina Krzemowa rz\u0105dzi gospodark\u0105 cyfrow\u0105.<\/p>\n Albo inwestycje i innowacje, albo skansen dla turyst\u00f3w<\/p>\n Ale czy to wszystko jest nieuniknione? Niekoniecznie. Unia Europejska stworzy\u0142a instytucje, o kt\u00f3rych renesansie W\u0142ochy nie mog\u0142y nawet marzy\u0107: wsp\u00f3lny rynek, walut\u0119, parlament. Wci\u0105\u017c s\u0105 gospodarzem \u015bwiatowej klasy instytucji badawczych i przoduj\u0105 w zaawansowanej produkcji, farmaceutyce, lotnictwie, zielonej energii i projektowaniu. Kontynent wci\u0105\u017c mo\u017ce by\u0107 liderem \u2014 ale tylko pod warunkiem, \u017ce b\u0119dzie dzia\u0142a\u0107.<\/p>\n XVI-wieczne W\u0142ochy nie mia\u0142y takiej szansy. Geografia uwi\u0119zi\u0142a je na Morzu \u015ar\u00f3dziemnym, podczas gdy szlaki handlowe przenios\u0142y si\u0119 na Atlantyk, a handel uleg\u0142 stagnacji. Nowe technologie morskie pozostawi\u0142y ich floty w tyle, a najbystrzejsze umys\u0142y szuka\u0142y szcz\u0119\u015bcia za granic\u0105. Ale Europa nie ma takich ogranicze\u0144. Nie powstrzymuje jej nic poza w\u0142asn\u0105 polityczn\u0105 nie\u015bmia\u0142o\u015bci\u0105 i p\u0119kni\u0119ciami.<\/p>\n UE musi zaakceptowa\u0107 koszty teraz, aby unikn\u0105\u0107 najwi\u0119kszych koszt\u00f3w p\u00f3\u017aniej: braku znaczenia. Musi intensywnie inwestowa\u0107 w pionierskie technologie, takie jak sztuczna inteligencja, technologie kwantowe, kosmiczne i biotechnologiczne, jednocze\u015bnie buduj\u0105c prawdziw\u0105 obron\u0119 i tworz\u0105c g\u0142\u0119bokie rynki kapita\u0142owe, aby start-upy mog\u0142y rozwija\u0107 si\u0119 w kraju.<\/p>\n![\"Krzysztof](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/NsVk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9hYjBhZTUyOThmNTQzOGQ1NTVlYTc2ODA1ODYzOTRkMC5qcGeRlQLNA.jpeg\")
<\/p>\n