{"id":98249,"date":"2025-11-12T22:57:11","date_gmt":"2025-11-12T22:57:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/98249\/"},"modified":"2025-11-12T22:57:11","modified_gmt":"2025-11-12T22:57:11","slug":"serial-heweliusz-przypomina-zapomniana-tragedie-statku-karkonosze-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/98249\/","title":{"rendered":"Serial „Heweliusz” przypomina zapomnian\u0105 tragedi\u0119 statku Karkonosze"},"content":{"rendered":"

Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce jestem winien przeprosiny Janowi Holoubkowi i Kasprowi Bajonowi. Nie doceni\u0142em bowiem ich kunsztu i nie zrozumia\u0142em zabiegu, kt\u00f3ry zastosowali w swoim serialu „Heweliusz”. Wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce niepotrzebnie wymy\u015blili fikcyjne postaci, skoro przecie\u017c wiadomo, kto feralnej nocy p\u0142yn\u0105\u0142 na pok\u0142adzie Jana Heweliusza. A ju\u017c zupe\u0142nie dziwne wyda\u0142o mi si\u0119, \u017ce w serialu pojawia si\u0119 fikcyjny armator Navica Ferries i fikcyjny prom Karkonosze.<\/p>\n

Nazwa promu Karkonosze nie jest przypadkowa. Kryje si\u0119 za ni\u0105 tragedia <\/p>\n

Nied\u0142ugo po tym, gdy w swoim tek\u015bcie wyrazi\u0142em te pretensje, dosta\u0142em maila. „Jak w serialu pojawia si\u0119 nazwa Karkonosze, to nie chodzi o prom Karkonosze tylko statek Karkonosze. Mog\u0142o to by\u0107 \u015bwiadome nawi\u0105zanie do r\u00f3wnie tragicznej w skutkach tragedii zatoni\u0119cia m\/v Athenian Venture. Nawi\u0105zanie mo\u017ce by\u0107 celowe i w gruncie rzeczy bardzo pi\u0119kne”.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Autorem tego maila by\u0142 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry straci\u0142 oboje rodzic\u00f3w w katastrofie wspomnianego tankowca Athenian Venture. Statek zaton\u0105\u0142 22 kwietnia 1988 r. Zgin\u0119\u0142o 29 os\u00f3b \u2014 24 marynarzy i \u017cony pi\u0119ciu z nich. Wszyscy byli Polakami. A p\u0142ywaj\u0105cy pod cypryjsk\u0105 bander\u0105 statek Athenian Venture jeszcze pi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej nale\u017ca\u0142 do Polskiej \u017beglugi Morskiej. Nosi\u0142 wtedy nazw\u0119… Karkonosze. Czy tw\u00f3rcy „Heweliusza” celowo wybrali t\u0119 nazw\u0119, by przypomnie\u0107 o zapomnianej ju\u017c dzi\u015b tragedii? Rozmowa ze scenarzyst\u0105 Kasprem Bajonem nie pozostawi\u0142a \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n

\u2014 Tak, \u015bwiadomie si\u0119gn\u0105\u0142em po t\u0119 nazw\u0119. Gdy kilka lat temu pisa\u0142em scenariusz „Heweliusza”, czyta\u0142em du\u017co ksi\u0105\u017cek o katastrofach morskich. I natrafi\u0142em na informacj\u0119 o tragedii statku, kt\u00f3ry mia\u0142 cypryjskiego armatora, ale ca\u0142\u0105 za\u0142og\u0119 stanowili Polacy. I postanowi\u0142em, \u017ce u\u017cyj\u0119 w serialu pierwotnej, polskiej nazwy tego tankowca \u2014 m\u00f3wi w rozmowie z Onetem scenarzysta „Heweliusza”. Gdy pytam, czy by\u0142 to jego ho\u0142d dla ofiar tamtej katastrofy, wzbrania si\u0119. Woli m\u00f3wi\u0107 o nawi\u0105zaniu i przypomnieniu o dramacie, kt\u00f3ry rozegra\u0142 si\u0119 pi\u0119\u0107 lat przed zatoni\u0119ciem Heweliusza. Obie te katastrofy sporo zreszt\u0105 \u0142\u0105czy.<\/p>\n

„Je\u015bli trafimy na sztorm, to statek mo\u017ce nie wytrzyma\u0107”<\/p>\n

Historia statku, kt\u00f3rego los rozstrzygn\u0105\u0142 si\u0119 podczas nocnego sztormu 22 kwietnia 1988 r., rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 13 lat wcze\u015bniej. Wtedy w\u0142a\u015bnie szwedzka stocznia Oskarshamns Varv AB odda\u0142a do u\u017cytku zam\u00f3wiony przez Polsk\u0105 \u017beglug\u0119 Morsk\u0105 tankowiec, kt\u00f3ry by\u0142 przystosowany do przewozu paliw p\u0142ynnych. Zwodowany w 1975 r. statek dosta\u0142 nazw\u0119 Karkonosze. Pod polsk\u0105 bander\u0105 p\u0142ywa\u0142 8 lat. W 1983 r. P\u017bM sprzeda\u0142a go greckiemu biznesmenowi Minosowi Kyriakou.<\/p>\n

Nowy w\u0142a\u015bciciel zmieni\u0142 nazw\u0119 na Athenian Venture. Od tej pory tankowiec p\u0142ywa\u0142 pod cypryjsk\u0105 bander\u0105, a zarz\u0105dza\u0142a nim polsko-grecka sp\u00f3\u0142ka Athenian Tankers. Nie zmieni\u0142o si\u0119 jedno \u2014 na statku wci\u0105\u017c s\u0142u\u017cyli polscy marynarze. Dla nowego armatora byli idealnymi pracownikami. \u015awietnie znali si\u0119 na swoim fachu, a nie trzeba by\u0142o im p\u0142aci\u0107 takich stawek, jak marynarzom z kraj\u00f3w Europy Zachodniej. Oni sami te\u017c byli zadowoleni. Na rejsach na pok\u0142adzie Athenian Tankers zarabiali wi\u0119cej ni\u017c u polskich armator\u00f3w.<\/p>\n

O ile za\u0142oga nie narzeka\u0142a na zarobki, to na stan techniczny statku ju\u017c tak. Udowodni\u0142 to dr W\u0142odzimierz Janowski, kt\u00f3ry bada\u0142 przechowywane w Archiwum Akt Nowych dokumenty dotycz\u0105ce katastrofy. Dziennik pok\u0142adowy, kt\u00f3ry jakim\u015b cudem przetrwa\u0142, jest pe\u0142en adnotacji o usterkach, awariach i ci\u0105g\u0142ych naprawach jednostki. Tego, \u017ce Athenian Venture to p\u0142ywaj\u0105cy z\u0142om, nie kryli te\u017c pracuj\u0105cy na nim marynarze. „Teraz si\u0119 nam troch\u0119 statek zgi\u0105\u0142 w p\u00f3\u0142 i nie wiadomo, co b\u0119dzie dalej. Je\u015bli trafimy na sztorm, to statek mo\u017ce nie wytrzyma\u0107, z\u0142ama\u0107 si\u0119 ca\u0142kowicie i p\u00f3j\u015b\u0107 na dno” \u2014 pisa\u0142 w li\u015bcie do rodziny jeden z cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi. Tre\u015b\u0107 tego listu ujawni\u0142a w reporta\u017cu w radiowej Tr\u00f3jce Agnieszka Czy\u017cewska-Jacquemet.<\/p>\n

S\u0142owa tego marynarza okaza\u0142y si\u0119 ponurym proroctwem. 22 kwietnia 1988 r., podczas rejsu z Amsterdamu do Nowego Jorku, statek trafi\u0142 na sztorm. W \u0142adowniach mia\u0142 wtedy 10,5 miliona galon\u00f3w benzyny bezo\u0142owiowej. Fatalny stan techniczny, sztorm i \u0142atwopalny \u0142adunek okaza\u0142y si\u0119 \u015bmierciono\u015bnym po\u0142\u0105czeniem. W nocy, oko\u0142o godziny 1.10, z Athenian Venture nadano sygna\u0142 „mayday”. By\u0142o tylko jedno wezwanie. Ma\u0142o precyzyjne, bo nie podano ani pozycji, ani nawet nazwy statku. Gdy kanadyjskie i ameryka\u0144skie s\u0142u\u017cby ratunkowe kilka godzin p\u00f3\u017aniej dotar\u0142y na miejsce katastrofy, szybko sta\u0142o si\u0119 jasne, dlaczego to wo\u0142anie o pomoc nie zosta\u0142o powt\u00f3rzone. Athenian Venture by\u0142 prze\u0142amany na dwie cz\u0119\u015bci. Obie sta\u0142y w ogniu. Dla ratownik\u00f3w by\u0142o jasne, \u017ce z takiej katastrofy nikt nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 uratowa\u0107. Mieli racj\u0119. Tej nocy zgin\u0119li wszyscy, kt\u00f3rzy byli na pok\u0142adzie \u2014 24 polskich marynarzy i \u017cony pi\u0119ciu z nich.<\/p>\n

\"Konrad<\/p>\n

Konrad Eleryk w serialu „Heweliusz”Robert Pa\u0142ka, Netflix \/ mat. prasowe<\/p>\n

Przyczyny tragedii do dzi\u015b nieznane<\/p>\n

Co sta\u0142o si\u0119 tragicznej nocy z 21 na 22 kwietnia 1988 r. oko\u0142o 800 mil od wybrze\u017cy Nowej Szkocji? Cho\u0107 trudno w to uwierzy\u0107, nie wiadomo tego do dzi\u015b. Nie wyja\u015bniono nawet tego, czy najpierw z powodu sztormu statek si\u0119 prze\u0142ama\u0142, a to doprowadzi\u0142o do wybuchu i po\u017caru, czy te\u017c odwrotnie \u2014 najpierw by\u0142a eksplozja, kt\u00f3ra rozerwa\u0142a kad\u0142ub Athenian Venture. Zw\u0142oki ofiar znaleziono we wraku, co \u015bwiadczy o tym, \u017ce nie mieli czasu, by cho\u0107by pr\u00f3bowa\u0107 si\u0119 ratowa\u0107. Z oceanu wy\u0142owiono tylko jedno cia\u0142o, starszego mechanika, kt\u00f3ry jako jedyny wyskoczy\u0142 za burt\u0119.<\/p>\n

Z\u0142y stan techniczny i niewyja\u015bnione do dzi\u015b wszystkie okoliczno\u015bci tragedii. To niejedyne podobie\u0144stwa mi\u0119dzy katastrof\u0105 Athenian Venture i katastrof\u0105 Jana Heweliusza. Rodzinom ofiar promu zaproponowano \u017ca\u0142o\u015bnie niskie odszkodowania. Podobnie bliskich ofiar katastrofy tankowca potraktowa\u0142 cypryjski armator. Oni te\u017c musieli walczy\u0107 przed s\u0105dem o odszkodowania. „Po tym, gdy w 1991 r. pozew zosta\u0142 z\u0142o\u017cony w Nowym Jorku, armator rozpocz\u0105\u0142 czynno\u015bci zmierzaj\u0105ce do tego, \u017ceby podpisa\u0107 z nami ugody. Rodziny zgodzi\u0142y si\u0119 na to, cho\u0107 wiem, \u017ce wiele os\u00f3b by\u0142o niezadowolonych” \u2014 wyzna\u0142 kilka lat temu w rozmowie z PAP Sebastian Szulkowski, kt\u00f3ry w tamtej katastrofie straci\u0142 oboje rodzic\u00f3w. Jego tata s\u0142u\u017cy\u0142 na Athenian Venture, w rejs do Nowego Jorku zabra\u0142 swoj\u0105 \u017con\u0119.<\/p>\n

Odszkodowania by\u0142y \u017cenuj\u0105co niskie \u2014 po kilka tysi\u0119cy dolar\u00f3w ameryka\u0144skich. To by\u0142y kwoty wynikaj\u0105ce z zapis\u00f3w w umowach. Rodzinie marynarza w razie jego \u015bmierci cypryjski armator mia\u0142 wyp\u0142aci\u0107 rekompensat\u0119 w wysoko\u015bci pi\u0119ciokrotnej miesi\u0119cznej pensji, kt\u00f3ra wynosi\u0142a oko\u0142o 400-500 dolar\u00f3w. Na wi\u0119ksze odszkodowanie mogli liczy\u0107 bliscy oficer\u00f3w \u2014 tu odszkodowanie wynosi\u0142o r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 dziesi\u0119ciu miesi\u0119cznych pensji. \u017beby dosta\u0107 te pieni\u0105dze, rodziny ofiar musia\u0142y podpisa\u0107 ugod\u0119, w kt\u00f3rej o\u015bwiadcza\u0142y, \u017ce nie b\u0119d\u0105 si\u0119 domaga\u0107 dalszych roszcze\u0144.<\/p>\n

Wyp\u0142acone przed laty niskie odszkodowania to jedyne, co dosta\u0142y rodziny ofiar katastrofy Athenian Venture. Do dzi\u015b nie wiedz\u0105, jak dosz\u0142o do tej tragedii i co do niej doprowadzi\u0142o. Usi\u0142owa\u0142a to wyja\u015bni\u0107 strona polska, ale post\u0119powanie Izby Morskiej nie przynios\u0142o \u017cadnych rozstrzygni\u0119\u0107. Post\u0119powanie prowadzone na Cyprze sko\u0144czy\u0142o si\u0119 orzeczeniem, \u017ce do katastrofy doprowadzi\u0142a „si\u0142a wy\u017csza”, czyli szalej\u0105cy tamtej nocy na Atlantyku sztorm. Bliscy ofiar od dawna wskazuj\u0105 jednak, \u017ce trudno to uzna\u0107 za wiarygodne rozstrzygni\u0119cie, bo badanie powod\u00f3w katastrofy by\u0142o prowadzone nierzetelnie.<\/p>\n

Szans na to, \u017ce po tylu latach da si\u0119 cokolwiek w tej kwestii wyja\u015bni\u0107, ju\u017c nie ma. Dzi\u015b bliscy ofiar mog\u0105 liczy\u0107 jedynie na to, \u017ce tamta tragedia, o kt\u00f3rej ma\u0142o kto pami\u0119ta, b\u0119dzie przypominana. Dlatego tak wa\u017cny jest ten niepozorny gest Filipa Bajona i Jana Holoubka, kt\u00f3rzy przypomnieli w swoim serialu pierwotn\u0105 nazw\u0119 tego statku. To mo\u017ce by\u0107 wst\u0119p do przywracania pami\u0119ci o tych, kt\u00f3rzy zgin\u0119li na Athenian Venture.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce jestem winien przeprosiny Janowi Holoubkowi i Kasprowi Bajonowi. Nie doceni\u0142em bowiem ich kunsztu i nie…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":98250,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[122,15301,17070,10843,16507,22389,4799,1615,48,216,22376,1883,46,42,38,40,39,41,20319,2747,123,47,218,6786],"class_list":{"0":"post-98249","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozrywka","8":"tag-entertainment","9":"tag-jan_heweliusz","10":"tag-jan_holoubek","11":"tag-kapitan","12":"tag-karkonosze","13":"tag-kasper_bajon","14":"tag-katastrofa","15":"tag-morze","16":"tag-nat_styl","17":"tag-netflix","18":"tag-ocean","19":"tag-odszkodowanie","20":"tag-omp","21":"tag-pl","22":"tag-poland","23":"tag-polish","24":"tag-polska","25":"tag-polski","26":"tag-prom","27":"tag-recenzje","28":"tag-rozrywka","29":"tag-screening_general","30":"tag-seriale","31":"tag-sztorm"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115539204194582690","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98249","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=98249"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98249\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/98250"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=98249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=98249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=98249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}