11 kwietnia 2024 r. zaledwie dzie\u0144 po pierwszym sygnale o\u00a0potencjalnej eksplozji supernowej, astronomowie skierowali zwierciad\u0142a Bardzo Du\u017cego Teleskopu (VLT) w\u00a0kierunku obiektu skatalogowanego jako SN 2024ggi 11 kwietnia 2024 r. To by\u0142 idealny moment. B\u0142ysk eksplozji w\u0142a\u015bnie przebija\u0142 si\u0119 przez powierzchni\u0119 gwiazdy. Ten kr\u00f3tkotrwa\u0142y etap dot\u0105d umyka\u0142 astronomom, cho\u0107 niesie on kluczowe dane o\u00a0tym, jak masywne gwiazdy ko\u0144cz\u0105 \u017cycie.<\/p>\n
Do eksplozji masywnej gwiazdy dosz\u0142o w\u00a0galaktyce NGC 3621 znajduj\u0105cej si\u0119 ok. 22 mln lat \u015bwietlnych od Ziemi w\u00a0kierunku gwiazdozbioru Hydry. Warto tutaj podkre\u015bli\u0107 wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 sytuacji: oto du\u017cy teleskop, wyposa\u017cony we w\u0142a\u015bciwy teleskop, b\u0142yskawicznie kierowany jest w\u00a0stron\u0119 wyj\u0105tkowego wydarzenia kosmicznego. Wed\u0142ug autor\u00f3w najnowszego opracowania, taki widok mo\u017cliwy jest do uchwycenia jedynie przez kilka godzin. Gdy eksplozja uderzy w\u00a0materi\u0119 mi\u0119dzygwiezdn\u0105 znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 w\u00a0otoczeniu eksploduj\u0105cej gwiazdy, kszta\u0142t eksplozji ulega zmianie i\u00a0nie pozwala odtworzy\u0107 proces\u00f3w zachodz\u0105cych we wn\u0119trzu rozrywanej gwiazdy.<\/p>\n
Do odtworzenia kszta\u0142tu wybuchaj\u0105cej gwiazdy astronomowie zastosowali spektropolarymetri\u0119. Metoda ta pozwala odtworzy\u0107 kszta\u0142t obiektu emituj\u0105cego jasne \u015bwiat\u0142o, nawet pomimo braku mo\u017cliwo\u015bci dostrze\u017cenia szczeg\u00f3\u0142\u00f3w w\u00a0zakresie optycznym. Gwiazda znajduj\u0105ca si\u0119 22 mln lat \u015bwietlnych od Ziemi zawsze b\u0119dzie dla nas jedynie jednowymiarowym punktem na niebie. Zastosowanie odpowiedniego instrumentu pozwala jednak na zbadanie polaryzacji docieraj\u0105cego do nas promieniowania i\u00a0odtworzenie w\u00a0ten spos\u00f3b kszta\u0142tu i\u00a0symetrii obiektu b\u0119d\u0105cego, jego \u017ar\u00f3d\u0142em. W\u00a0tym przypadku kluczowym instrumentem okaza\u0142 si\u0119 FORS2, jedyny taki instrument znajduj\u0105cy si\u0119 na teleskopie zlokalizowanym na p\u00f3\u0142kuli po\u0142udniowej.<\/p>\n
Wyniki z\u00a0FORS2 pokaza\u0142y, \u017ce pocz\u0105tkowy wyrzut materii mia\u0142 kszta\u0142t zbli\u017con\u0105 do oliwki. Gdy fala uderzeniowa rozszerzy\u0142a si\u0119 i\u00a0zderzy\u0142a z\u00a0otoczk\u0105 wok\u00f3\u0142 gwiazdy, kszta\u0142t ten uleg\u0142 sp\u0142aszczeniu, przy jednoczesnym zachowaniu osi symetrii. To wskazuje na uporz\u0105dkowan\u0105, osiowo symetryczn\u0105 dynamik\u0119.<\/p>\n
SN 2024ggi to klasyczny przyk\u0142ad wybuchu masywnego czerwonego nadolbrzyma, kt\u00f3rego masa szacowana jest na 12-15 mas Slo\u0144ca. Taka gwiazda pod koniec \u017cycia ma \u015brednic\u0119 500 razy wi\u0119ksz\u0105 od \u015brednicy S\u0142o\u0144ca. Do eksplozji gwiazdy dosz\u0142o w\u00a0momencie, w\u00a0kt\u00f3rym w\u00a0j\u0105drze gwiazdy zabrak\u0142o paliwa. W\u00a0takiej sytuacji j\u0105dro zapada si\u0119, a\u00a0znajduj\u0105ce si\u0119 nad nim warstwy opadaj\u0105 do wn\u0119trza gwiazdy, odbijaj\u0105 si\u0119 od niego i\u00a0rozrywaj\u0105 gwiazd\u0119 uwalniaj\u0105c olbrzymi\u0105 ilo\u015b\u0107 energii.<\/p>\n
Autorzy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce nowy obraz geometrii na wczesnym etapie pozwala odrzuci\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 dotychczasowych modeli i\u00a0udoskonali\u0107 inne. Wed\u0142ug zespo\u0142u obserwowana o\u015b symetrii mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o\u00a0wsp\u00f3lnym mechanizmie nap\u0119dzaj\u0105cym wybuchy wielu masywnych gwiazd. To otwiera drog\u0119 do precyzyjniejszych opis\u00f3w tych zjawisk.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"11 kwietnia 2024 r. zaledwie dzie\u0144 po pierwszym sygnale o\u00a0potencjalnej eksplozji supernowej, astronomowie skierowali zwierciad\u0142a Bardzo Du\u017cego Teleskopu…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":99403,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-99402","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115542880745421612","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99402","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=99402"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99402\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=99402"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=99402"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=99402"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}