De zon brandt, de ventilator loeit en alleen al bij de gedachte aan een dampend bord stamppot breekt het zweet je uit. Waar je normaal gesproken prima raad weet met een flinke maaltijd, kom je op een warme dag soms niet verder dan een bakje yoghurt of een salade. Hoe kan het dat onze honger lijkt te verdwijnen zodra de temperatuur stijgt?
Zit het tussen je oren?
Om meteen een mogelijk misverstand uit de wereld te helpen: het zit niet alleen tussen je oren. Hoge temperaturen kunnen invloed hebben op processen die betrokken zijn bij onze eetlust, energieverbruik en spijsvertering, legt voedingsdeskundige Renate Akkerman van Maastricht University Campus Venlo uit.
Ons lichaam probeert de kerntemperatuur voortdurend rond de 37 graden te houden. Op koude dagen moet het energie verbruiken om warm te blijven, maar tijdens hitte is de opdracht precies andersom: raak die warmte alsjeblíeft ergens kwijt!
‘Dit doet je lichaam door de bloedvaten in de huid te verwijden, waardoor de bloedtoevoer naar de huid toeneemt en de warmte kan worden afgegeven’, vertelt Akkerman. Maar ondertussen gebeurt er ook iets met onze eetlust.
‘Dat heeft onder meer te maken met onze energiebehoefte. Het lichaam heeft bij warmte simpelweg minder energie nodig om zichzelf warm te houden.’ Gevolg: je voelt minder aandrang om te eten.
Je darmen hebben het óók warm
Stevige hitte kan ook je maag en darmen beïnvloeden, doordat de doorbloeding van het maag-darmkanaal verandert. Je lichaam geeft dan voorrang aan het afvoeren van warmte via de huid.
‘Sommige mensen krijgen daardoor sneller een vol gevoel of kunnen last krijgen van misselijkheid, opgeblazenheid of een minder comfortabele spijsvertering’, vertelt Akkerman. Let wel: dit speelt vooral als het écht heet is, of wanneer je bij hoge temperaturen ook nog buiten gaat sporten. Bij doorsnee zomerse temperaturen zijn deze effecten minder sterk.
Ook te weinig drinken kan je eetlust de nek omdraaien. Door zweten verlies je vocht, dat moet je wel aanvullen. Doe je dit onvoldoende, dan ligt uitdroging op de loer. Dat kan leiden tot vermoeidheid, hoofdpijn en misselijkheid. Niet bepaald de ideale omstandigheden om enthousiast een driegangenmenu weg te werken.
Dan maar leven op watermeloen?
Is dit een wetenschappelijk excuus alleen maar watermeloen te eten? Nee: volgens Akkerman is vooral de combinatie van voldoende vocht en voedingsstoffen belangrijk. Groenten en fruit zijn handig omdat ze veel water bevatten. Denk aan komkommer, tomaat, aardbei, sinaasappel en inderdaad, watermeloen. Ook yoghurt of kwark zijn goede keuzes.
Maar eiwitten, koolhydraten en gezonde vetten blijven gewoon nodig. Een salade met volkoren couscous of quinoa, kikkererwten of kip, groenten, noten en olijfolie is bijvoorbeeld licht, maar toch voedzaam.
En moet alles dan rechtstreeks uit de koelkast komen? Nee. ‘Een koude maaltijd is niet beter dan een warme maaltijd’, zegt Akkerman. Je kunt koud voedsel simpelweg prettiger vinden als het buiten heet is, maar maak je niet druk om de temperatuur van je eten. Je lichaam heeft het tijdens warme dagen al druk genoeg…
Al zo lang als ze zich kan herinneren, begint Sophie haar favoriete zinnen met ‘waarom’. Ergens is ze altijd al een speurneus boordevol vragen geweest. De redactie van Quest voelt dan ook als thuiskomen op een plek waar ze alle brandende vragen kan beantwoorden over psyche, voeding, relaties en alles wat de mens beweegt. Schrijven doet ze overal ter wereld, het liefst in een drukke stad met goede koffie aan haar zijde.
Geraadpleegde expert:Renate Akkerman
Universitair docent en voedingsdeskundige
Renate Akkerman is universitair docent bij de afdeling Duurzame Voeding en Gezondheid aan de Maastricht University Campus Venlo. Haar onderzoek richt zich op de invloed van duurzame voedingsstoffen, zoals niet-verteerbare koolhydraten en plantaardige eiwitten, op de menselijke gezondheid.