COVID-19 kan virussen die jarenlang in het lichaam sluimeren opnieuw activeren. Onderzoek onder ruim 1.150 opgenomen patiënten laat zien dat vooral herpesvirussen weer actief kunnen worden. Deze virusreactivatie hing samen met ernstige COVID-19 en mogelijk ook met langdurige klachten na de infectie.
Veel mensen dragen virussen bij zich zonder daar iets van te merken. Na een eerdere infectie kunnen deze virussen slapend in het lichaam achterblijven. Ernstige ziekte kan ze opnieuw activeren.
Onderzoekers analyseerden gegevens van ruim 1.150 volwassenen die met COVID-19 waren opgenomen in twintig Amerikaanse ziekenhuizen. De deelnemers waren niet tegen COVID-19 gevaccineerd. Met onder meer bloed- en neusmonsters zochten de onderzoekers naar tekenen van opnieuw actieve virussen. Sommige deelnemers werden tot een jaar na hun opname gevolgd.
Bij patiënten met ernstige COVID-19 vertoonde ongeveer 48 procent tekenen van reactivering van minstens één virus. Vooral virussen uit de families Herpesviridae en Anelloviridae werden aangetroffen.
Tot de herpesvirussen behoren het Epstein-Barrvirus (EBV), herpes-simplexvirus type 1 (HSV-1) en het cytomegalovirus (CMV). HSV-1 en CMV werden bijvoorbeeld rond twintig dagen na ziekenhuisopname opnieuw actief.
Bij patiënten met kritiek verlopende COVID-19 hing de aanwezigheid van EBV, HSV-1 of CMV in de luchtwegen samen met een hoger risico om binnen een jaar te overlijden. Dat betekent niet dat de gereactiveerde virussen dit verhoogde risico veroorzaakten. Het onderzoek toont alleen een verband aan.
Opvallend was dat virusreactivatie niet alleen voorkwam bij mensen met een verzwakt afweersysteem. Ook patiënten die vóór hun besmetting verder gezond waren, konden ermee te maken krijgen.
De onderzoekers vonden daarnaast verbanden tussen gereactiveerde virussen en veranderingen in het afweersysteem. Sommige virussen gingen samen met hogere waarden van ontstekingsbevorderende signaalstoffen. Dat suggereert dat virusreactivatie mogelijk onderdeel is van de sterke ontstekingsreactie bij ernstige COVID-19.
Mogelijke relatie met post-COVID
Ook langdurige klachten kwamen in beeld. Mensen die maanden na hun ziekenhuisopname nog vermoeidheid of lichamelijke beperkingen hadden, droegen tijdens hun herstel vaker actieve Anelloviridae bij zich.
Of deze virussen daadwerkelijk bijdragen aan post-COVID is nog onbekend. Een verstoorde afweer kan bijvoorbeeld zowel virusreactivatie als langdurige klachten veroorzaken.
Bronnen:
https://www.science.org/doi/10.1126/sciimmunol.abf3733
https://www.nature.com/articles/s41586-026-10740-z